ଏକ ଦିନ, ଋଷିମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ କି, ଯଦି କୌଣସି ଋଣ ନେବାର ଚିଠି ଲେଖାଯିବାକୁ ହେଉଛି, ତେବେ ଏହି ଚିଠିରେ ଋଣୀର ନାମ, ଜାତି, କୁଳ, ପରିବାର, ଏବଂ ତାଙ୍କ fellow students ଓ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ବଜନଙ୍କର ନାମ ଏବଂ ପୁର୍ବପୁରୁଷଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଆରମ୍ଭରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଲେଖିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ଘଟଣା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଯାଏ, ଋଣୀ ନିଜ ହାତରେ ନିଜ ନାମ ଲେଖିବା ଦରକାର; ଏବଂ ଏଠାରେ ଯାହା କୁହାଯାଏ, ଏହା ମୋ ପୁତ୍ର ଅମୁକଙ୍କର ମତ ଭାବରେ ଗଣାଯିବ। ସାକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ନିଜ ହାତରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ନାମ ଓ କୁଳ ଲେଖିବେ; ଏଠାରେ ‘ମୁଁ ଅମୁକ, ସାକ୍ଷୀ’ ଭାବରେ ଲେଖିବା ଦରକାର, ଯଦି କୌଣସି ବୈଧ ଅସୁବିଧା ନାହିଁ। ଯଦି ଋଣୀ ଅନପଢ଼, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଘୋଷଣା କରିବେ, ଏବଂ ସାକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଲୋକ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏହା ଲେଖିବେ। ଏହି ଚିଠି ଉଭୟ ପକ୍ଷର ଇଚ୍ଛାରେ, ମୁଁ, ଅମୁକଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଦ୍ୱାରା ଲେଖାଯାଇଛି—ଏପରେ ସଂପାଦକ ଲେଖିବେ ‘ଅମୁକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲେଖିତ’। ଦେଖିବାକୁ ସାକ୍ଷୀ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ହାତରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଚିଠି ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୈଧ ସାକ୍ଷ୍ୟ ହେବ, ଯଦି ଶକ୍ତି ବା ଚତୁର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନ ହୋଇଥିବା। ଲିଖିତ ଚିଠି ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥିବା ଋଣ ତିନିଜଣ ଦ୍ୱାରା ଦେବା ଉଚିତ; ଗଁଠି ଦିଆଯାଇଥିଲେ ସେଠାକୁ ଫେରାଇ ଦିଆଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପଭୋଗ କରାଯିବ। ଯଦି ଚିଠି ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ଅପଠିତ, ହରାଇଯିବା, ମିଛିଯିବା, ଚୋରାଯିବା, ଭଙ୍ଗିଯିବା, ଫାଟିଯିବା କିମ୍ବା ପୋଡ଼ିଯିବା ଘଟିଲେ, ନୂତନ ଚିଠି ତିଆରି କରିବା ଦରକାର। ଯଦି କୌଣସି ଅନିଶ୍ଚିତତା ଆସିଥାଏ, ନିଜ ହାତରେ ଲେଖିଥିବା ଚିଠିକୁ ଯୁକ୍ତି, ସଠିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା, କାର୍ଯ୍ୟର ଚିହ୍ନ, ସଂଯୋଗ ଓ କାରଣ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ କରିବା ଦରକାର। ଚିଠିର ପଛରେ ଲେଖିବା ଉଚିତ ଯେ, ଋଣୀ ଋଣରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି; ଋଣଦାତା ଦେଇଥିବାପରେ ନିଜ ହାତରେ ଚିହ୍ନ ଦିଆଯିବା ରସିଦ ଦେବା ଦରକାର। ଦେୟ ଦେଇଦେବା ପରେ ଚିଠିକୁ ଫାଟିଦେବା ଉଚିତ; ଏହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବାକୁ ନୂତନ ଚିଠି ତିଆରି କରାଯିବା ଦରକାର। ସାକ୍ଷୀ ଥିଲେ, ଯାହା ଦେବା ଦରକାର, ସେ ସାକ୍ଷୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦେବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଶେଷ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ, ତୁଳା, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ବିଷ ଓ ଚେଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ଶୁଧି ପରୀକ୍ଷା ହୁଏ, ବଡ଼ ଅପରାଧ ଓ ଅଭିଯୋଗରେ ଅଭିଯୋଗକାରୀ ମୁଖ୍ୟ ହେଲେ। ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଏହି ପରୀକ୍ଷା କରିପାରିବେ, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇପାରିବେ; ଦ୍ରୋହ ବା ଗଭୀର ଅପରାଧରେ ପରୀକ୍ଷା ନ ହୁଏ ମଧ୍ୟ ଏହା ହୋଇପାରେ। ଏକ ହଜାର ଦେୟ ପାଇଁ ଚଷା ବା ତୁଳା ବା ବିଷ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ରାଜସ୍ୱ ମାମଲାରେ ସଦା ଶୁଧ୍ଧ ଲୋକ ପରୀକ୍ଷା ଦେବା ଦରକାର। ଏକ ହଜାର ପାଇଁ ତୁଳା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; ଅଳ୍ପ ଦେୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା ଦେବା ଉଚିତ; ପଚାଶ ଦେୟ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧ ଲୋକଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା ଦେବା ଦରକାର, ଅଶୁଧ୍ଧଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଅଭିଯୁକ୍ତକୁ ଡାକି, ସ୍ନାନ କରାଇ, ଶୁଭ୍ର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧାଇ, ସୂର୍ୟୋଦୟରେ ଉପବାସ କରାଇ, ଏହି ସମସ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ରାଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କରାଯିବା ଦରକାର। ଏଠାରେ ତୁଳା ପରୀକ୍ଷା ନାରୀ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ, ଅନ୍ଧ, ଲଙ୍ଗ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ରୋଗୀ ପାଇଁ; ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଜଳ ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ, ସାତ ଥିଆ ଜଉ ବା ବିଷ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଦରକାର। ତୁଳା ପରୀକ୍ଷାରେ ଅଭିଯୁକ୍ତ ଦକ୍ଷ ହେଲେ, ସେ ତୁଳାରେ ବସିବେ, ତୁଳା ଓ ଭାର ସମାନ କରି, ରେଖା ଦେଇ ତାକୁ ତଳେ ନେବେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ପବନ, ଅଗ୍ନି, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ହୃଦୟ, ଯମ, ଦିନ ରାତି, ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଧର୍ମ—ଏସବୁ ଲୋକର ଚଳନା ଜାଣନ୍ତି। ତୁଳାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କୁହିବା ଉଚିତ—‘ତୁମେ ସତ୍ୟର ଆଶ୍ରୟ, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ତୁମକୁ ସୃଜନା କରିଛନ୍ତି; ଭଲ ହେଉ, ସତ୍ୟ କୁହ, ମୋ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଦୂର କର।’ ଯଦି ମୁଁ ଅପରାଧୀ, ମାତୃ, ତେବେ ତଳେ ନେ; ଯଦି ଶୁଧ୍ଧ, ଉପରେ ଉଠା—ଏପରି ତୁଳାକୁ କୁହିବା ଦରକାର। ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷାରେ, ହାତରେ ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ସାତ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ପତ୍ର ହାତରେ ରଖି, ତାଣ୍ଡା ଦିଆଯିବା ଦରକାର। ଅଗ୍ନିକୁ କୁହିବା ଉଚିତ—‘ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଚଳିବା, ତୁମେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପର ସାକ୍ଷୀ, ମୋ ପାଇଁ ସତ୍ୟ କୁହ।’ ଏହା କୁହି, ପଞ୍ଚାଶ ପାଲା ଓଜନର ଲୋହା ଗଠି ଦୁଇ ହାତରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହି ଲୋହା ଧରି ସେ ସାତଟି ଘେରା ଧୀରେ ଚଲିବେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘେରା ଶୋଳେ ଅଙ୍ଗୁଳ ଦୂର ହେବା ଦରକାର। ଅଗ୍ନି ଦେଇ ଯାଇପରେ, ଚିହ୍ନ ଦିଆଯିଥିବା ଚିଠି ଅପୋଡ଼ି ନ ହେଲେ, ସେ ଶୁଧ୍ଧ ହେବେ; ଲୋହା ଗଠି ଖସିଯିବା କିମ୍ବା ସନ୍ଦେହ ହେଲେ, ପରୀକ୍ଷା ପୁନଃ କରିବା ଦରକାର। ଅଗ୍ନିକୁ ‘ପବିତ୍ରର ପବିତ୍ର, ଯାହା ପବିତ୍ର କରିବା ଦରକାର, ଅଗ୍ନି, ପବିତ୍ର କର; ସତ୍ୟରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ବରୁଣ’—ଏହି ଶପଥ କୁହିବା ଦରକାର। ଜଳ ପରୀକ୍ଷାରେ, ନାବି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ଉରୁ ଧରି, ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ; ଏହି ସମୟରେ ଏକ ତୀର ଛାଡ଼ାଯିବ, ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଲୋକ ତାହା ଆଣିବେ। ଜଳରେ ଡୁବିଥିବା ସମୟରେ ଦେହ ଦେଖାଯିଲେ ଶୁଧ୍ଧ ହେବେ; ବିଷ ପରୀକ୍ଷାରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଷ, ସତ୍ୟର ନୀତିରେ ଥିବା, ତୁମେ ମୋତେ ଏହି ଶାପର ଘାତରୁ ରକ୍ଷା କର; ସତ୍ୟରେ ମୋତେ ଅମର କର; ଏହା କୁହି, ଶାର୍ଙ୍ଗକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ହିମାଳୟର ପବିତ୍ର ବିଷ ଖାଇବା ଉଚିତ। ଯଦି କୌଣସି କ୍ଷତି ନ ହୁଏ ଏବଂ ସେ ପଚାଇଦେଇପାରିଲେ, ତାକୁ ଶୁଧ୍ଧ ଘୋଷିତ କରିବା ଉଚିତ; ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଜଳ ଆଣିବା ଦରକାର। ଘୋଷଣା କରି, ତିନି ମୁଠି ଜଳ ପିଇବା ଉଚିତ; ଚୌଦ୍ଦ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯଦି କୌଣସି ରାଜସ୍ୱ ବା ଦିବ୍ୟ ଅନିଷ୍ଟ ଘଟିନାହିଁ— ଯଦି କୌଣସି ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଘଟଣା ନ ହୁଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶୁଧ୍ଧ; ସତ୍ୟର ଅସ୍ତ୍ର, ଗାଁ, ମାଟି, ବିଜ, ସୁନା— ଦେବତା ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଦ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ କର୍ମ—ଏହି ଶପଥ ଅଳ୍ପ ସନ୍ଦେହରେ ସହଜ ଭାବରେ ଦିଆଯିବା ଦରକାର।