ଏକ ସମୟର କଥା, ଧର୍ମନିୟମ ଓ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଥା ଉପରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ସ୍ୱୟଂ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ। ସେ କହିଲେ, ଯେଉଁଠି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ଜମାନତି ଦେଇଥାଏ, ଯଦି ସେ ଜମାନତିଦାର ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ସେ ଦେୟ ଦେବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଏହା ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; କେବଳ ଯେଉଁମାନେ ଦେୟ ଦେବାକୁ ବାକି ରହିଛନ୍ତି ସେମାନେ ଦେବେ। ଯଦି ଅନେକ ଜମାନତିଦାର ଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଅଂଶଅନୁଯାୟୀ ଦେୟ ଦେବେ; ଯଦି ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକ ଅଧିକାର ତଳେ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ଦେଣିକର ଇଚ୍ଛାନୁଯାୟୀ ଦେୟ ଦେବା ହେବ। ଯଦି ଜମାନତିଦାର ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଣିକୁ ଟଙ୍କା ଦେଇଥାଏ, ତେବେ ଋଣୀ ତାଙ୍କୁ ଦୁଇଗୁଣା ଫେରତ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହା ଏହି ପ୍ରକାର ମାମଲାର ନିୟମ। ନିଜ ଶିଶୁ, ନାରୀ, ଗାଈ, ଧାନ ପାଇଁ ଦୁଇଗୁଣା ଫେରତ ଦେବା ନିୟମ ଅଛି; କପଡ଼ା ପାଇଁ ଚାରିଗୁଣା, ତରଳଦ୍ରବ୍ୟ ପାଇଁ ଆଠଗୁଣା ଫେରତ ଦେବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଯଦି ଦୁଇଗୁଣା ଦେୟ ଫେରତ ଦିଆଯାଏନି, ତେବେ ଗିରବି ଜିନିଷ ହାରାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ସମୟ ବା ଅବସ୍ଥାରେ ହାରାଯିଲେ, ଏହା ହାରାଯାଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଫଳ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ଦିଆଯିଲେ, ତେବେ ଏହା ହାରାଯାଏନି। ଗୁପ୍ତ ରଖାଯିଥିବା କିମ୍ବା ଉପଭୋଗ କରାଯିଥିବା ଗିରବି ଉପରେ କୌଣସି ସୁଧା ଲାଗେନି, ଯଦିଓ ତାହାରୁ ଲାଭ ମିଳେ; ଯଦି ଏହା ହାରାଯାଏ, ଏହା ଫେରାଇବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଦେବତା, ରାଜା କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ନେଇଯିବା ଘଟଣା ଛାଡ଼ି। ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଗିରବି ନେଲାପରେ ଏହି ଜିନିଷ ନଷ୍ଟ କିମ୍ବା ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ନ ରହେ, ଦେଣିକୁ ତାହାର ସମ୍ପତ୍ତିର ଅଂଶ ବା ଟଙ୍କା ଦେବାର ଅଧିକାର ମିଳେ। ଆଚରଣ ବା ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଗିରବି ଦିଆଯାଇଥିବା ଜିନିଷ, ସୁଧା ସହିତ ଫେରାଇବା ଦରକାର; ଏହା ସତ୍ୟତା ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିଲେ, ଦୁଇଗୁଣା ଫେରାଇବା ଦରକାର। ଦେଣିକୁ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖିଲେ ଗିରବି ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ; ନହେଲେ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ। ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେଲେ, ଦେଣି ତାହା ଫେରାଇପାରିବେ। ଏହି ଦେୟ ସମୟର ମୂଲ୍ୟ ବା ଆଦି ଦାମ ଅସୁଧା ସହିତ ରହିବା ଉଚିତ; ନହେଲେ, ଗବାହି ସହିତ ବିକ୍ରୟ ହୋଇପାରେ। ଯଦି ଗିରବି ଦେୟ ଦୁଇଗୁଣା ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଗିରବି ଛାଡ଼ିବା ଦରକାର; ଦୁଇଗୁଣା ଦେୟ ଦେଲେ, ଗିରବି ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଆପଦ୍ବସ୍ତାରେ ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତି କିଛି କହିନାହିଁ, ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ହାତରେ ଦେଇଥାଏ, ତେବେ ଏହା ଜମା ହିସାବରେ ଧରାଯିବ ଏବଂ ପୂର୍ବବତ୍ ଫେରାଇବା ଦରକାର। ରାଜା, ଦେବତା ବା ଚୋର ନେଇଯିଥିବା ସମ୍ପତ୍ତି ଫେରାଇବାକୁ ଦାୟୀ ନୁହଁନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ପରେ ଖୋଜି ମିଳିଗଲେ ଏବଂ ଫେରାଇଲେ, ସେମାନେ ସମାନ ଦଣ୍ଡ ଦେବେ। ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଉପଯୋଗ ପାଇଁ ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇଥାଏ, ସେ ଜୀବନ ଦଣ୍ଡ ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ସୁଧା ସହିତ ଫେରାଇବା ଦରକାର; ଏହି ନିୟମ ଜମା କିମ୍ବା ଗିରବି ଦିଆଯାଇଥିବା ଜିନିଷ ପାଇଁ ଲାଗୁ ହୁଏ, ଚାହିଁଥିଲେ କିମ୍ବା ନାଚାହିଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ଏହିପରି ନ୍ୟାୟ ଓ ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଅଗ୍ନିଦେବ କହିଲେ—ଯେଉଁଠି ତ୍ୟାଗୀ, ଦାନଶୀଳ, ଉଚ୍ଚ କୁଳର, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଧର୍ମକୁ ଆଗରେ ରଖୁଥିବା, ସିଧାସଳଖ, ଏବଂ ପୁଅ-ନାତି ଥିବା ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନ୍ୟାୟରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ। ଯେଉଁମାନେ ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ଗବାହି ଦେଇଥିବା—ପଞ୍ଚ କିମ୍ବା ତିନି ଜଣ, ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ ବର୍ଗ ଅନୁଯାୟୀ—ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗବାହି ହିସାବରେ ଗ୍ରହଣୀୟ। ନାରୀ, ବୃଦ୍ଧ, ଶିଶୁ, ଜୁଆରୀ, ମଦପାନ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ପାଗଳ, ଅଭିଯୁକ୍ତ, ଅଭିନେତା, ଧର୍ମଦ୍ରୋହୀ, ଜାଲିଆତ, ଅନ୍ଧ ବା ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ—ଏମିତି ଲୋକମାନେ, ତଳ ପଡ଼ିଥିବା, ଚଣ୍ଡାଳ ସହିତ ଖାଉଥିବା, ସାଥୀ, ଶତ୍ରୁ, ଚୋର, ଗବାହି ନଥିବା, ଏବଂ ଚୋରି, ଅପମାନ ବା ହିଂସାର ମାମଲାର ସମସ୍ତ ଗବାହି—ଏମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଦରକାର। ଯଦି ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଏକମତ ହୁଅନ୍ତି, ଏକମାତ୍ର ଧର୍ମଜ୍ଞ ଗବାହି ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣୀୟ; ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଗବାହି ଦେଉନାହିଁ, ସେ ମୌନ ଋଣରେ ବନ୍ଧିତ ରହେ। ସେ ୪୬ ଦିନ ପରେ ସମସ୍ତ ଦେୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ; ଯିଏ ଜାଣିକରି ମଧ୍ୟ ଗବାହି ଦେଉନାହିଁ, ସେ ମିଥ୍ୟା ଗବାହି ଦେଇଥିବା ଲୋକ ସଦୃଶ ଅପରାଧୀ। ଗବାହି ଦେବା ସମୟରେ ଦୁଇ ପକ୍ଷର ଉପସ୍ଥିତି ଆବଶ୍ୟକ। ଯେଉଁପରି ଭୟଙ୍କର ପାପ କରିଥିବା, ଅଗ୍ନିଦାହ କିମ୍ବା ନାରୀ ଓ ଶିଶୁ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ଲୋକ ଯେଉଁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ମିଥ୍ୟା ଗବାହି ଦେଇଥିବା ଲୋକ ସେଇ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଶତ ଜନ୍ମର ଯେପରି ତପସ୍ଯା ଫଳ ଥାଏ, ମିଥ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟକୁ ହରାଇଲେ ସମସ୍ତ ଫଳ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଅନେକ ମତ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଧିକ ଧର୍ମଶୀଳ, ତାଙ୍କର ମତ ପ୍ରବଳ। ଧର୍ମରେ ଯଦି ସମତା ଥାଏ, ଅଧିକ ଧର୍ମଶୀଳଙ୍କର ଗବାହି ଗ୍ରହଣୀୟ; ଯାହାପାଇଁ ଗବାହି ସଠିକ୍ ଶପଥ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେଜଣ ଜିତନ୍ତି। ନହେଲେ, ଅଧିକ ଧର୍ମଶୀଳ ନଥିବା ପକ୍ଷ ହାରିଯାଏ; ଗବାହି ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟମାନେ ଅଧିକ ଧର୍ମଶୀଳ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କର କଥା ପ୍ରବଳ। ପରେ ଦୁଇଗୁଣା ଲୋକ ଭିନ୍ନ ମତ ଦେଲେ, ପୂର୍ବ ଗବାହି ମିଥ୍ୟା ଧରାଯାଏ; ଜାଲିଆତ ଓ ମିଥ୍ୟା ଗବାହିକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ। ବିବାଦରେ ଦୁଇଗୁଣା ଦଣ୍ଡ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗବାହି ଦେବାକୁ ଡାକିଲେ ଲୁଚାଏ, ସେଉଁଠି ଅନ୍ଧକାରରେ ଥିବା ପରି ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେଶନିଷ୍କାସିତ କରିବା ଦରକାର ଏବଂ ଆଠଗୁଣା ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଯେକୌଣସି ବର୍ଗର ଲୋକ ମିଥ୍ୟା ଗବାହି ଦେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଚିରଦିନ ପାଇଁ କାରାଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ। ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଯେଉଁ ମାମଲାରେ ଏକମତ, ତାହା ଗବାହି ସହିତ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର, ଏଉଁଠି ଦେଣିକୁ ପ୍ରଥମେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଲିଖିତ ଦଲିଲରେ ଋଣୀର ନାମ, ଜାତି, କୁଳ, ପରିବାର, ସହପାଠୀ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଆଦି ଉଲ୍ଲେଖ ହେବା ଦରକାର। ମାମଲା ସମାପ୍ତିରେ, ଋଣୀ ନିଜ ହସ୍ତାକ୍ଷର କରିବେ; ଏଉଁଠି ଲିଖାଯିବ, "ମୋର ପୁଅ ଅମୁକଙ୍କ ମତ ଏହିଠି ଲିଖାଯାଇଛି।