ଏହି କଥାରେ, ପ୍ରାଚୀନ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଯୁଦ୍ଧ କଳାର ବିଧିବିଧାନ ବିବୃତ୍ତି ହୋଇଛି। ଗଦା ଚଳାଇବାର କଳାରେ ରହିଛି—ପଛକୁ ଘୁରାଇବା, ବିପରୀତ ଦିଗକୁ ଘୁରାଇବା, ପାଉଁ ଉଠାଇବା, ଲାଫ ମାରିବା, ହଂସ ପାଦରେ ଦବାଇବା ଓ ଚାପିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା। କୁଟାରୀ ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି ଭୟଙ୍କର ଘା, ଦନ୍ତର ଭଳି ଲାଫ, ହାତ ଛାଡ଼ି ମାରିବା, ଠିଆ ହୋଇ ମାରିବା ଓ ଖାଲି ହାତର କୌଶଳ। ମୁଷଳ ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି ଘା ଦେବା, କାଟିବା, ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବା, ଲାଫ ମାରି ଘା ଦେବା। ଗଦା ଓ ଦଣ୍ଡ ପାଇଁ ଥାଏ—କ୍ଲାନ୍ତ ହେଉଥିବା, ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା, ଗାଈକୁ ଛାଡ଼ିବା ଭଳି ଚଳାଚଳ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ। ଦଣ୍ଡ ଓ ଗଦାର କ୍ରିୟା ହେଉଛି—ଶେଷ, ମଧ୍ୟ, ବିପରୀତ ଓ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା କ୍ରିୟା। ଖଡ଼ଗ ପାଇଁ ରହିଛି—ଧରିବା, କାଟିବା, ମାରିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉଠାଇବା, ବିସ୍ତାର କରିବା, ଏବଂ ଗାଡ଼ି ମାରି ଭାଙ୍ଗିଦେବା। ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଯନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ହେଉଛି—ଭୟ ଦେବା, ରକ୍ଷା କରିବା, ମାରିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉଠାଇବା ଓ ବିସ୍ତାର କରିବା। ଏଠି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ଅଛି—ତ୍ୟାଗ କରିବା, ଦନ୍ତର ଭଳି ଚେବା, ବରାହ ଭଳି ଉଠାଇ ଝଟକିବା, ଏକ କିମ୍ବା ଦୁଇ ହାତରେ ଧରିବା, ଏବଂ ଦୁଇ ହାତରେ ବାହୁ ଧରିବା। ଏହାସହ ଦୁଇ ହାତ ଓ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିବା, କମର ଉପରେ ଉଠାଇବା, ଛାତି ଓ କପାଳ ଉପରେ ଘା ଦେବା, ଏବଂ ବାହୁ ମୁଡ଼ିବା ରହିଛି। ଅନ୍ୟ ଦିନ ବାହୁ ବାନ୍ଧିବା, କମର ଉପରେ ଉଠାଇବା, ଅଙ୍ଗକୁ ସାବଧାନ ଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା ଓ ଅଙ୍ଗ ଉଲ୍ଟାଇବା ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଉପରକୁ ଘା ଦେବା, ମାରିବା, ଗାଈର ପିଶାବ ଭଙ୍ଗିମା, ବାମ ଓ ଡାହାଣ, ବାଧା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ, କରବୀର ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ଉପାୟ ଅଛି। ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବାନ୍ଧିବା, ଅପାମାର୍ଗ ତନ୍ତ୍ର, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି, ସୁଦର୍ଶନ ବିଧି, ସିଂହ ଲାଫ, ହାତୀ ଲାଫ, ଓ ଗଧା ଲାଫ ମଧ୍ୟ ଏହି କଳାର ଅଂଶ। ଗଦା ଓ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧର କ୍ରିୟା ହେଉଛି—ଟାଣିବା, ମୁଡ଼ିବା, ବାହୁ ମୂଳର କ୍ରିୟା। ଗଳା ଘୁରାଇବା, ପିଠି ଭାଙ୍ଗିବା, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, ଉଲ୍ଟାଇବା ଓ ପ୍ରତିଉଲ୍ଟାଇବା, ଛାଗ-ମେମାଣ୍ଡା ମାରିବା ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି। ପାଉଁ ଦ୍ୱାରା ଘା ଦେବା, ଭାଙ୍ଗିଦେବା, କମର ଉପରେ ଉଠାଇବା, ଦେହକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା, ଶିର ଉପରେ ବସିବା, ମାଟି ସଫା କରିବା—ଏହି କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଛାତି ଓ କପାଳରେ ଘା ଦେବା, ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା, ଉପରକୁ ଛାଡ଼ି ତଳକୁ ହଲାଇବା, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଚଳାଚଳ କରିବା ମଧ୍ୟ ଅଛି। ହାତୀର ଶିର ଉପରୁ ଛାଡ଼ି ଦେବା, ଦିଗ ବଦଳାଇବା, ଦିବ୍ୟ ମାର୍ଗ, ତଳ ମାର୍ଗ ଓ ଭ୍ରମିତ ଚଳାଚଳ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଘା ଦେବା, ଛାଡ଼ି ଦେବା, ମାଟି ଖୋଲିଦେବା, ଗୁଡ଼ିକୁ ବାନ୍ଧିବା, ବାହୁ ବାନ୍ଧିବା, ଅଙ୍ଗ ବାନ୍ଧିବା—ଏହି ସବୁ ବିଭୀଷିକା କ୍ରିୟା ଅଛି। ପଛରୁ ଘା ଦେବା, ପାଣି ସହିତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିବା, ବାହୁ ବାନ୍ଧିବା—ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ବନ୍ଦୁକ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ହାତୀ ଓ ସାଧନ ସହିତ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ହାତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଥାଏ, ଏକ ଗଳାରେ, ଦୁଇଟି କନ୍ଧରେ, ଦୁଇ ଧନୁର୍ଧରୀ, ଦୁଇ ତଳୱାରଧାରୀ ହାତୀରେ ଥାଆନ୍ତି। ରଥ, ଯୁଦ୍ଧ ଓ ହାତୀରେ ତିନି ଘୋଡ଼ାସ୍ୱାରୀ ଥିବା ଉଚିତ; ଘୋଡ଼ାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତିନି ଧନୁର୍ଧରୀ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଧନୁର୍ଧରୀଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ଢାଳଧାରୀ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପୂଜି, ତିନି ଲୋକକୁ ଭ୍ରମିତ କରୁଥିବା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ପରେ ଅଗ୍ନିଦେବ କହିଲେ—ମୁଁ ବିଧିବିଧାନ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ନ୍ୟାୟ ଓ ଅନ୍ୟାୟକୁ ଅଲଗା କରିଥାଏ। ଏହାର ଚାରିଟି ପଦ, ଚାରିଟି ଆଧାର, ଓ ଚାରିଟି ଉପାୟ ଅଛି। ଏହା ଚାରିପ୍ରକାର ଉପକାର, ଚାରିପ୍ରକାର କ୍ଷେତ୍ର, ଚାରିପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଭକ୍ତ; ଏହାର ଆଠଟି ଅଙ୍ଗ, ଅଠାରୋଟି ବିଭାଗ ଓ ଏକ ଶତ ଶାଖା ଅଛି। ତିନିଟି ମୂଳ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ମାମଲା, ଦୁଇ ଦ୍ୱାର, ଦୁଇ ମାର୍ଗ ଅଛି; ଧର୍ମ, ବିଧି, ଚାଳଚଳନ ଓ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ। ବିଧିର ଚାରିଟି ପଦ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷଟି ପ୍ରଥମକୁ ସ୍ଥିର କରେ; ଏଠି ଧର୍ମ ସତ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ବିଧି ସାକ୍ଷୀ ଉପରେ ଭିତି କରେ। ଚାଳଚଳନ ହେଉଛି ଲୋକମାନଙ୍କ ଏକତ୍ର ଆଚରଣ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ହେଉଛି ରାଜାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ; ଚାରି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଏହା ଚାରିଟି ଆଶ୍ରମକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାରୁ ଚାରିପ୍ରକାର ଉପକାର ଅଛି—କର୍ତ୍ତା, ସାକ୍ଷୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଓ ରାଜା ନିଜେ। କର୍ତ୍ତା ଚାରିଟି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିସ୍ତାର ପାଉଥିବାରୁ ଏହା ଚାରିପ୍ରକାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜଣାଯାଏ—ଧର୍ମ, ଧନ, କୀର୍ତ୍ତି, ଓ ଲୋକମଙ୍ଗଳ। ଚାରିଜଣ କର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ଚାରିପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ କୁହାଯାଏ—ରାଜା, ବ୍ୟକ୍ତି, ବିଚାରକ, ଶାସ୍ତ୍ର, ଓ ଲେଖାପାଳ ଓ କାର୍ଯ୍ୟଲେଖକ। ସୁନା, ଅଗ୍ନି, ଜଳ—ଏହି ଆଠଟି ଅଙ୍ଗ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଏହା ଆସେ କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ ଠାରୁ; ଏହି ତିନିଟି ମୂଳରୁ ବିବାଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଦୁଇ ପ୍ରକାର ମାମଲା ଅଛି—ସନ୍ଦେହ ଓ ପ୍ରମାଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ସନ୍ଦେହ ଛଅ ପ୍ରକାର ସଂଯୋଗରୁ ଉପଜେ; ପ୍ରମାଣ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖାଯିବାରୁ। ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନର ସଂଯୋଗରୁ ଦୁଇ ଦ୍ୱାର ଘୋଷିତ। ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ହେଉଛି ଦାବି, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ବିପକ୍ଷ ଦାବି; ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା ଆଧାରରେ ଦୁଇ ମାର୍ଗ ଘୋଷିତ। ଋଣ, ଦେବାକୁ ଥିବା, ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କିଏ, କେଉଁଠି, କିପରି, କ'ଣ; ଦେବା, ନେବା, ଓ ଦାୟିତ୍ୱ—ଏହାକୁ ଋଣ ନେବା କୁହାଯାଏ। ନିଜ ଜିନିଷ ଅନ୍ୟଙ୍କ ନିକଟରେ ସନ୍ଦେହ ବିନା ରଖିବାକୁ ଜମା ଦେବା କୁହାଯାଏ, ଯାହାକୁ ବିଧିବିଦ୍ ଜଣେଇଛନ୍ତି। ବ୍ୟାପାରୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ କାମ କଲେ, ଏହାଠାରୁ ଉପଜିଥିବା ମାମଲାକୁ ବ୍ୟବହାର କୁହାଯାଏ।