ଏକ ଦିନ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଦେବ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିଦ୍ୟାର ଗୁପ୍ତ ଶିକ୍ଷା ବିସ୍ତାରରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ସେ କହିଲେ, "ଯେଉଁ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଆଘାତ କରାଯାଇଛି, ସେଠି ଦୁଇଟି 'ଦୃଢ଼' ଲକ୍ଷ୍ୟ ଅଛି, ଦୁଇଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଅଛି, ଏବଂ ଦୁଇଟି ବିଭିନ୍ନ ଏବଂ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଅଛି। ଦୃଢ଼ ଲକ୍ଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାତି ନା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଗଣନା କରାଯାଏ; ନାତି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ। ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ଦେହର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ 'ବିଭିନ୍ନ ଏବଂ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ' ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ ହୁଏ; ଏଭଳି ଭାବେ ଲକ୍ଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦଳାକାରେ ଏକ ହାତ ଓ ଅନ୍ୟ ହାତ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରାଯାଏ। ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଆଘାତ କରିଥାଏ, ସେ ନାୟକ ଉପରେ ଉଠିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି; ଏହି ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେଖିଛନ୍ତି। ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ବୃହତ୍ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଦିଆଯାଏ; ସେଠି ଚିହ୍ନକୁ ଓଡ଼ା ତୀରରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ କିଛି ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ, ଚଳିତ, କିମ୍ବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଶ୍ଚଳ, ତାହାକୁ ସମସ୍ତ ଦିଶାରୁ ଆଘାତ, ଭଙ୍ଗ, କଟିବା, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାୟ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବ୍ୟବହାର ଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣିଛି, ସେ ଏହି ନିୟମ ବୁଝି ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ମନ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଦୃକ୍ଷକ୍ଷମତା ସହିତ ଯୋଗୀ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଶିକ୍ଷାରେ ନିୟମ ଜୟ କରିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ, "ଯିଏ ହାତ, ମନ ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦକ୍ଷତା ଅर्जନ କରିଛି, ଲକ୍ଷ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରି ସଫଳତା ପାଇଛି, ସେ ଗଡ଼ିଉପରେ ଚଢ଼ିବା ଉଚିତ। ଫାନ୍ତି ଦଶ ହାତ ଲମ୍ବା, ଗୋଲାକାର ଓ ହାତର ଅନ୍ତରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ଏହା କପାସ, ମୁଞ୍ଜ ଗ୍ରାସ, ଭାଙ୍ଗ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁନା ଅଥବା କବଚ ତନ୍ତୁରେ ତିଆରି ହେବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହାକୁ ଭଲ ଭାବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ଗୁଞ୍ଚାଯିବା ଉଚିତ; ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏହାକୁ ତିରିଶ ହାତ ଲମ୍ବା ଭଲ ଭାବେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ କରିବା ଉଚିତ। ଶିକ୍ଷକ ଏହାର ସ୍ଥାନ ରଣଭୂମିରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; ବାମ ହାତରେ ଧରି, ଡାହାଣ ହାତରେ ଉଠାଇବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ଗୋଲାକାର ଆକୃତିରେ ତିଆରି କରି, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଏକ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଦେଇ, ଚମଡ଼ କବଚ ଧାରଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଉପରେ ଶୀଘ୍ର ଫିଙ୍ଗିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ଉଡ଼ୁଛି, ଫୁଲୁଛି କିମ୍ବା ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏହାକୁ ଦକ୍ଷତାରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଜୟ କରି ଏହାକୁ ବାନ୍ଧିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; କମରେ ବାନ୍ଧି ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତଳୱାର ଟାଙ୍ଗିବା ଉଚିତ। ବାମ ହାତରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଧରି, ଡାହାଣ ହାତରେ ଟାଣିବା ଉଚିତ; ଏହା ଛଉ ଆଙ୍ଗୁଠି ପରିଧିରେ ଏବଂ ସାତ ହାତ ଉଚ୍ଚତାରେ ଉଠାଇବା ଉଚିତ। ଅଧ ହାତ ଦୂରୀରେ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଓ ବିଭିନ୍ନ କବଚ, ଏବଂ ସମ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ଉଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ କିପରି ସଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ତାହା ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି: ନୂତନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଢାଲ ଓ ଧନୁର୍ବାଣ ଦେହରେ ରଖି, ଡାହାଣ ହାତରେ ନୂତନ ଗଦା ନେଇ ଉଠାଇ, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଆଘାତ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁର ନିଶ୍ଚିତ ବିନାଶ ହୁଏ। ତାପରେ ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି ତାହାକୁ ଉପରେ ଆଘାତ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା କଷ୍ଟ ବିନା କରି ହତ୍ୟାରେ ସଫଳତା ଘୋଷିତ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି ଦେବ କହିଲେ, "ଘୂର୍ଣ୍ଣନ, ଆଘାତ, ଉଡ଼ିବା, ଡୁବିବା, ଦୌଡ଼ିବା, ଆକ୍ରମଣ, ଉପରୁ ଆଘାତ, ଶ୍ୟେନର ଭଳି ନିମ୍ନ ଆଗମନ ଓ ବିକଳତା—ଏହି କ୍ରିୟାମାନେ ରଣରେ ତଳୱାର ଓ ଢାଲ ବିଦ୍ୟାର ଅଂଶ। କମ୍ପନ, ଉଛାଳ, ବାମ ଓ ଡାହାଣ ଚଳନ, ଅଦୃଶ୍ୟ ବିସ୍ଫୋଟନ, ହାତୀ ହାତର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଘାତ—ଏହି କ୍ରିୟାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ। ଭୟଙ୍କର ନିମ୍ନ ଆଗମନ, ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅର୍ଦ୍ଧ ଓ ତୃତୀୟ ଭାଗ, ପଦ୍ମାକାର ପଦସ୍ଥାନ—ଏହି କ୍ରିୟାମାନେ ତଳୱାର ଓ ଢାଲ ବିଦ୍ୟାରେ ଅଂଶ। ପଛୁଆ ଉପସ୍ଥାନ, ସାମ୍ନା ଉପସ୍ଥାନ, ଶୂକର ଭଳି ଏବଂ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ—ଏଭଳି ତେରିଶ ଦୁଇଟି କ୍ରିୟା ରଣରେ ତଳୱାର ଓ ଢାଲ ବିଦ୍ୟାରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତ୍ୟାହାର, ଫେରା, ଧରା, ହାଲୁକା ଚଳନ, ଉପରୁ ଫିଙ୍ଗିବା, ତଳକୁ ଫିଙ୍ଗିବା, ଧରିବା ଓ ନିୟମିତ କରିବା—ଏହି କ୍ରିୟାମାନେ ରଣରେ ଫାନ୍ତି ବିଦ୍ୟାରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଶ୍ୟେନ ଭଳି ନିମ୍ନ ଆଗମନ, ହାତୀର ପାନ, ମାଗୁର ଭଳି ଧରିବା—ଏହି ଏଗାରଟି ଫାନ୍ତି ବ୍ୟବହାର ରଣରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ସିଧା, ବିସ୍ତୃତ, ବାକ୍ର, ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି କ୍ରିୟା ବିଶିଷ୍ଟମାନେ ଫାନ୍ତି ଭାଗ କ୍ରିୟାରେ ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି। କଟିବା, ଭାଗ କରିବା, ଆଘାତ, ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ, ଶୟନ, ଚେରିବା, କାଟିବା, ଚକ୍ର କ୍ରିୟା—ଏହି କ୍ରିୟାମାନେ ଅଂଶ। ପଦ ଦେଇ ଆଘାତ, ଶ୍ବାସ ଦେଇ ଆଘାତ, ଭାଗ ଦେଇ ଆଘାତ, ଭୟ ଦେଇ ଆଘାତ, ଝୁଲିବା—ଏହି କ୍ରିୟାମାନେ ବର୍ଚ୍ଛି ବିଦ୍ୟାରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଛଅଟି ଆଘାତ ହେଉଛି। ଚକ୍ଷୁ ଆଘାତ, ହାତ ଆଘାତ, ପାର୍ଶ୍ୱ ଆଘାତ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସିଧା ଓଡ଼ା ତୀରରେ ପତନ, ଜାଉଲିନ ବିଦ୍ୟା—ଏହି ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହୁଏ। ଆଘାତ, ବେଶି ଆଘାତ, ପଦ୍ମାସନ, ଉଠା ଦେହ, ବାକ୍ର, ବାମ ଓ ଡାହାଣ—ଏହି କ୍ରିୟାମାନେ ଗଦା ବିଦ୍ୟାରେ ଉଚିତ। ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଓ ପ୍ରତିଘୂର୍ଣ୍ଣିତ, ଉଠା ପାଉ, ଉଡ଼ିବା, ହଂସ ଭଳି ଚେରିବା, ଚେପିବା—ଏହି କ୍ରିୟାମାନେ ଗଦା ବିଦ୍ୟାରେ ଉଚିତ। ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ, ଦଂଶନ ଉଡ଼ିବା, ଫିଙ୍ଗିବା ହାତ, ଦଣ୍ଡାୟନ, ଶୂନ୍ୟ—ଏହି କ୍ରିୟାମାନେ କୁଲାଡିରେ ଉଚିତ। ଆଘାତ, କଟିବା, ଦ୍ୱିଜ, ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବା—ଏହି କ୍ରିୟାମାନେ ମୁସଳରେ ଉଚିତ, ଏବଂ ଉଡ଼ିବା ଓ ଆଘାତ। କ୍ଳାନ୍ତ, ବିଶ୍ରାମ, ଗୋମୁକ୍ତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ—ଏହି କ୍ରିୟାମାନେ ଗୋଳା ଓ ଦଣ୍ଡରେ ଉଚିତ। ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶେଷ, ମଧ୍ୟ, ବିପରୀତ, ଅନୁକ୍ରମ ଶେଷ—ଏହି କ୍ରିୟାମାନେ ଦଣ୍ଡ ଓ ଗଦାରେ ଉଚିତ।