ଏକ ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଘର ଓ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ। ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ସାବିତ୍ରୀ ଓ ସବିତୃ, ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମରେ ଜୟେନ୍ଦ୍ର, ତଥା ରୁଦ୍ର ଓ ବ୍ୟାଧି ବସିଥିଲେ। ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ କୋଣଗ ଓ ବହି ରହିଥିଲେ। ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମହେନ୍ଦ୍ର, ରବି, ସତ୍ୟ ଓ ଭୃଶା, ଓ ପଶ୍ଚିମରେ ଗୃହକ୍ଷତ, ଆର୍ୟମାନ, ଧୃତି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବରୁଣ ବସିଥିଲେ। ଏଠି ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ, ଅସୁର, ବରୁଣ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ଥିଲେ; ଉତ୍ତରପୂର୍ବରେ ଭଲ୍ଲାଟ, ସୋମ, ଅଦିତି ଓ ଧନଦା ଥିଲେ। ଏହି ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ଦିଗରେ ନାଗ ଓ କରଗ୍ରହ ବସିଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ଏମିତି ଆଠ ଦେବତା ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଏଥିରେ ସ୍ଥାପିତ ଦୁଇ ଦେବତାକୁ ଗୃହପତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଠି ପରି, ପର୍ଯ୍ୟନ୍ୟ ପ୍ରଥମ ଦେବତା, ଦ୍ୱିତୀୟ କରଗ୍ରହ; ମହେନ୍ଦ୍ର, ରବି, ସତ୍ୟ, ଭୃଶା ଓ ଗଗନ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମରେ ରୋଗ ପ୍ରଧାନ, ଦକ୍ଷିଣରେ ପୁଷ୍ପ ଓ ବିତ୍ତଦା; ଗୃହକ୍ଷତ, ୟଶ, ଭୃଶା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ପୈତୃକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଉତ୍ତରପୂର୍ବରେ ଦୌୱାରିକ, ସୁଗ୍ରୀବ, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ଅସୁର, ଜଳ, ଯକ୍ଷ୍ମା, ରୋଗ ଓ ଶୁଷ୍କତା ଥିଲେ; ଉତ୍ତରରେ ନାଗରାଜକ ଥିଲେ। ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଭଲ୍ଲାଟ, ଶଶିନ୍, ଅଦିତି ଓ କୁବେର; ନାଗ ଓ ହୁତାଶା ଉତ୍ତମ, ଶକ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରେ ବସିଥିଲେ। ଦକ୍ଷିଣରେ ଗୃହକ୍ଷତ, ପୁଷ୍ପ; ଉତ୍ତରପୂର୍ବରେ ସୁଗ୍ରୀବ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ, ଭଲ୍ଲାଟ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତକ ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ଶିଳା ଓ ଇଟାର ବିନ୍ୟାସ ପରେ ଦେବତାଙ୍କର କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ନନ୍ଦ, ନନ୍ଦୟ, ଓ ବାସିଷ୍ଠ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ବସୁ ଓ ସନ୍ତାନ ସହ ବଞ୍ଚିଥିଲେ। ବିଜୟରେ ଫାର୍ଗବ ବଂଶରେ ସନ୍ତାନ ବୃଦ୍ଧି ହେଉ; ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ଆଙ୍ଗିରସ ବଂଶରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ। ଶୁଭତାରେ କାଶ୍ୟପ ବଂଶରେ ମନୋବଞ୍ଛିତ ଫଳ ଦିଅ; ସମସ୍ତ ବୀଜ, ରତ୍ନ ଓ ଔଷଧୀ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହେଉ। ସୁନ୍ଦର ନନ୍ଦନ, ନନ୍ଦ, ବାସିଷ୍ଠରେ ଏଠି ଆନନ୍ଦ ହେଉ; ପ୍ରଜାପତି କନ୍ୟା ଦେବୀ, ଚତୁର୍ଭୁଜ ମାଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଧର୍ମିକ ଓ ଶୁଭଦାୟିନୀ, କାଶ୍ୟପୀ ଘରକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ; ଉତ୍ତମ ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେଉଁଥିରେ ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉ। ଘରକୁ ଶ୍ରୀ ଆଣ, କାଶ୍ୟପୀ ଏଠି ଆନନ୍ଦ କରୁ; ଅବିରୋଧିତ, ଅଖଣ୍ଡ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘରରେ ଆଙ୍ଗିରସ ପୁତ୍ର ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଇଟା ଉପରେ ଆକାଂକ୍ଷିତ ବସ୍ତୁ ଅର୍ପଣ କରି, ମୂଳାଧାର ସ୍ଥାପନ କରି, ଭୂମିପତି, ନଗରପତି, ଗୃହପତି ଓ ଧନସମ୍ପତ୍ତିର ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମାନବ, ଧନ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଓ ଗାଈଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି କର, ଏବଂ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଶିଳା ରଖିବା କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଘରର ଉତ୍ତରରେ ଶୁଭ ପ୍ଲକ୍ଷ ବୃକ୍ଷ, ପୂର୍ବରେ ଘରରୁ ବାହାରେ ବାଣୀ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଉଦୁମ୍ବର, ପଶ୍ଚିମରେ ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱଥ ବୃକ୍ଷ ରହିବା ଉଚିତ। ବାମପାଖରେ ଏକ ବାଗିଚା କିମ୍ବା ଶୁଭ ନିବାସ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ, ଧର୍ମ ଲାଗି, ଶୀତ ଋତୁରେ ଓ ଦିନ ଶେଷରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ବର୍ଷାରାତିରେ, ମାଟି ଶୁଖିଗଲାବେଳେ, ରୋପା ହୋଇଥିବା ବୃକ୍ଷକୁ ଠଣ୍ଡା ପାଣି, ବିରାଙ୍ଗ ଓ ଘିଅ ମିଶାଇ ଜଳ ଦେଇ ସିଞ୍ଚନ କରିବା ଉଚିତ। ଫଳ ନଥିଲେ, କୁଳଥ, ମାଷ, ମୁଗ, ତିଳ ଓ ଯବ ଦେଇ, ସଦା ଘିଅ ଓ ଠଣ୍ଡା ଦୁଧ ଦେଇ ଫଳ ଓ ପୁଷ୍ପ ପାଇଁ ସିଞ୍ଚନ କରିବା ଉଚିତ। ମାଛ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସିଞ୍ଚନ କଲେ ବୃକ୍ଷ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ମେଷ ମଳ ପାଉଡର, ଯବ ପାଉଡର ଓ ତିଳ ମଧ୍ୟ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଗାଈ ମାଂସ ଓ ଜଳ ସାତ ରାତି ଧରି ରଖିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷରେ ଏହି ଛିଟାଉ ଫଳ ଓ ପୁଷ୍ପ ବୃଦ୍ଧି କରେ। ଠଣ୍ଡା ମାଛ ଜଳ ଦେଇ ଆମ୍ବ ବୃକ୍ଷ ସିଞ୍ଚନ କରିବା ଉଚିତ; ଅଶୋକ ବୃକ୍ଷ ପାଇଁ କାମିନୀ ଗଛର ମୂଳକୁ ଆଘାତ କରିବା କଥା ପ୍ରଶଂସିତ। ଖଜୁରି, ନଡ଼ିଆ ଓ ଏହି ପ୍ରକାର ଜିନିଷ, ଲୁଣ ସହ ଦେଲେ ପୋଷଣ ବଢ଼େ; ବିଦଙ୍ଗ, ମାଛ ଓ ମାଂସ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଶୁଭ ଭାବେ ପୂରଣ ହୁଏ। ଏହିପରି ଘର ଓ ବୃକ୍ଷ ପୂଜା ପରେ, ଅଗ୍ନି ଦେବ କହିଲେ: ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ। ମାଲତୀ, ମଲ୍ଲିକା, ୟୁଥୀ, ପାଟଳା, କରବୀର ପୁଷ୍ପ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ। ପାବନୀ, ଅତିମୁକ୍ତ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, କୁରଣ୍ଟକ, କୁବ୍ଜକ, ତଗର, ନୀପ, ବାଣ ଓ ବର୍ବପ-ମଲ୍ଲିକା ମଧ୍ୟ ଉପଯୋଗୀ। ଅଶୋକ, ତିଳକ, କୁନ୍ଦ ପୁଷ୍ପ, ତମାଳ, ବିଲ୍ବ, ଶମୀ ଓ ଭୃଙ୍ଗରାଜ ପତ୍ର ପୂଜା ଲାଗି ଉପଯୋଗୀ। ତୁଳସୀ, କଳା-ତୁଳସୀ ପତ୍ର, ବାସକ ପତ୍ର, କେତକୀ ପତ୍ର ଓ ପୁଷ୍ପ, ପଦ୍ମ, ରକ୍ତପଦ୍ମ ଓ ଏହିପରି ପୁଷ୍ପ ମଧ୍ୟ ଉପଯୋଗୀ। ନାର୍କ୍କ, ଉନ୍ମତ୍ତକ, କଙ୍ଗାଞ୍ଚୀ, ଗିରିମଲ୍ଲିକା ପୂଜା ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ; କୌଟଜ ଓ ଶାଲ୍ମଳୀ ପୁଷ୍ପ ଉପଯୋଗୀ ନୁହେଁ, କଣ୍ଟା ଥିବା ପୁଷ୍ପ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ଘିଅ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ କୋଟି ଫଳ ମିଳେ; ଏକ ଆଢ଼କ ଘିଅ ଓ ଦୁଧ ଦେଇଲେ ରାଜାପରି ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ। ଏହି ସମସ୍ତ ପୂଜା ଓ ଉପଚାର ପରେ, ଅଗ୍ନି ଦେବ ଏହିପରି କହିଲେ: ଧନୁର୍ବେଦର ଚାରିଟି ବିଭାଗ ଅଛି, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପଞ୍ଚଭାଗରେ ବିବେଚନା କରିବି—ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଓ ପଦାତି ଯୋଦ୍ଧା ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏହା ପଞ୍ଚପ୍ରକାର: ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ହାତରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ଛାଡ଼ି ପୁଣି ଧରାଯାଇଥିବା, ଛାଡ଼ାଯାଇନଥିବା, ଓ ଶାରୀରିକ ଯୁଦ୍ଧ। ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୁଇପ୍ରକାର; ପୁଣି ସିଧାସଳଖ ଓ ଚତୁର୍ ଉପାୟରେ ଦୁଇପ୍ରକାର। ଧନୁ ଭଳି ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବାକୁ ‘ଯନ୍ତ୍ରମୁକ୍ତ’ କୁହାଯାଏ; ପାଥର, ବଣ, ଭଳି ହାତରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବାକୁ ‘ହସ୍ତମୁକ୍ତ’ କୁହାଯାଏ।