ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବତାମାନେ ଅଜନ୍ମା, ଅଜୟ, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ। ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଥିବା ନନ୍ଦକ ନାମକ ତାଲୱାର ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଇଲା। ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ତାଲୱାରକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ହାତରେ ଧରିଲେ, ଏବଂ ତାହାକୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ସମୟରେ ଏହି ତାଲୱାର ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ, ମଣିମାଣିକ୍ୟର ହେଣ୍ଡଲ୍ ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା। ଏହିପରି ଭାବରେ ଶତଭୁଜ ଦାନବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେଇ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେଂକୁ ତାଙ୍କର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଦୂରେ ହଟାଇଦେଲା। କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ନନ୍ଦକ ତାଲୱାର ଦ୍ୱାରା ଦାନବର ଦେହର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଭୂମିରେ କାଟିଦେଲେ। ଏହି ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ନନ୍ଦକ ତାଲୱାର ଆଘାତ କରିବା ପରେ ଲୋହାରେ ପରିଣତ ହେଲା। ବିଷ୍ଣୁ ଦାନବକୁ ବଧ କରି, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଦେହ ଦେଲେ, ଯାହା ଭୂମିରେ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ରୂପେ ପରିଣତ ହେବ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ, ଏହିପରି ଦେଖି, ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ବିନା ବାଧାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଏଉଁପରେ, ଷଡ୍ଲକ୍ଷଣ ବିବରଣ କରାଯିବ। ଯେଉଁ ତାଲୱାରଗୁଡ଼ିକି ହାଥୁଡ଼ି ଓ ଧାନ୍ଡାରେ ତିଆରି, ଦେଖିବାରେ ମନୋହର, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଭ ମନାଯାଏ। ଯେଉଁ ତାଲୱାର ଦେହକୁ କାଟେ, ସେମାନେ ‘ଆର୍ଷିକ’ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସୂର୍ପାରକ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ବଙ୍ଗ ଓ ଅଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳର ତାଲୱାରଗୁଡ଼ିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ କାଟିବାରେ ସକ୍ଷମ। ଏକ ତାଲୱାର ଯଦି ଡେଢ଼ ଆଙ୍ଗୁଳ ଚଉଡ଼ା ହୁଏ, ସେହିଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ; ତାହାର ଅର୍ଧ ମଧ୍ୟମ, ଏଠାରୁ କମ୍ ହେଲେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତାଲୱାର ଯଦି ଲମ୍ବା ଓ ଘଣ୍ଟିର ଝଙ୍କାର ଭଳି ମିଠା ଶବ୍ଦ କରେ, ତାହାର ଧାରଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତମ। ଯେଉଁ ତାଲୱାରର ଟିପ୍ ପଦ୍ମପତ୍ର କିମ୍ବା ବୃତ୍ତାକାର ଭଳି, କରବୀ ପତ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଘୃତ ଗନ୍ଧ ଓ ଆକାଶ ପ୍ରଭା ରହିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ। ତାଲୱାରର ସମତଳ ଓ ଆଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବର ଚିହ୍ନ ଶୁଭ, ଅସମ ଓ କୋଇଲି କିମ୍ବା ପଟିଙ୍ଗା ପକ୍ଷୀର ରଙ୍ଗ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଶୁଭ ନୁହେଁ। କେବେ ତାଲୱାରରେ ନିଜର ମୁହଁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନ ଅଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ଧାରକୁ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ୍; ଏହାର ମୂଲ୍ୟ କିମ୍ବା ଉତ୍ପତ୍ତି ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହିପରେ ଅଗ୍ନିଦେବ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏବେ ରତ୍ନମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ବିବରଣ କରିବି। ଏହି ରତ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ମାନବମାନେ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍—ହିରା, ପନ୍ନା, ମାଣିକ୍ୟ, ନୀଳମଣି ଓ ମୁକ୍ତା। ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ, ମହାନୀଳମଣି, ବୈଦୂର୍ୟ, ପୁଷ୍ପରାଗ, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ, ସୂର୍ୟକାନ୍ତ, ସ୍ଫଟିକ ଓ ପୁଳକ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ। କର୍କେତନ, ପୁଷ୍ପରାଗ, ଜ୍ୟୋତୀରସ, ସ୍ଫଟିକ, ରାଜବସ୍ତ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ରାଜଧାତୁ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ସୌଗନ୍ଧିକ, ଗଞ୍ଜା, ଶଂଖ ଓ ବ୍ରହ୍ମଧାତୁ, ଗୋମେଦ, ରୁଧିରାକ୍ଷ ଓ ଭଲ୍ଲାତକ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଧୂଳି, ପନ୍ନା, ତୁତ୍ଥ, ତିଳ, ପୀଳୁ, ପ୍ରବାଳ ଓ ପାର୍ବତୀୟ ହିରା ମଧ୍ୟ ଅଛି। ନାଗମଣି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିରା, ଟିଟିଭା, ପିଣ୍ଡ, ଭ୍ରାମର ଓ ଉତ୍ପଳ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ୍ୟ। ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଶ୍ରୀ, ଜୟ ଭଳି ରତ୍ନ ଅନ୍ତଃପ୍ରଭା, ପବିତ୍ରତା ଓ ଉତ୍ତମ ଆକୃତିର ହୋଇଥାଏ। ଯେଉଁ ରତ୍ନ ଅପବିତ୍ର, ଚମକ ନାହିଁ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି କିମ୍ବା ମାଟି ମିଶିଛି, ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ରତ୍ନ ଭଜ୍ରରେ ଅନୁକୂଳ ହୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏକ ସତ୍ୟ ଭଜ୍ର ହେଉଛି, ଯାହା ପାଣି ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଇପାରିବ, ଅଭେଦ୍ୟ, ନିର୍ମଳ, ଷଡ୍କୋଣୀୟ, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ସଦୃଶ, ହାଲୁକା, ସୂର୍ୟ ପ୍ରଭା ସମ, ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ। ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଚନ୍ଦ୍ରର ଭଳି, ମସ୍ତକ ଚମକ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସୁନା ଝୁରି ଭଳି ପନ୍ନା ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ। ସ୍ଫଟିକରୁ ଜନ୍ମିତ ପଦ୍ମରାଗ ରତ୍ନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଙ୍ଗ ଓ ଶୁଦ୍ଧତାରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। କୁରୁବିନ୍ଦ ପାଷାଣରୁ ଜାତ ଜାତବଙ୍ଗ ରତ୍ନ ଏଠାରେ ଉପଲବ୍ଧ। ସୁଗନ୍ଧ ଉତ୍ସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମୁକ୍ତା ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଶଂଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମୁକ୍ତା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତିଶୟ ପବିତ୍ର, ଏବଂ ଶଂଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମୁକ୍ତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ହାତୀ ଦାନ୍ତ, ଘଡ଼ା, ବନ୍ଦର, ମାଛ, ବାଁଶ ଓ ସାପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମୁକ୍ତା ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମୁକ୍ତା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏବେ ଅଗ୍ନିଦେବ କହିଲେ, “ମୁଁ ବାସ୍ତୁପୁରୁଷର ଚିହ୍ନ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବିବରଣ କରିବି—ଶ୍ୱେତ, ରକ୍ତ, ପୀତ, କୃଷ୍ଣ କ୍ରମରେ। ଯେଉଁ ଭୂମି ଘୃତ, ରକ୍ତ, ଖାଦ୍ୟ, ମଦ୍ୟରେ ସୁଗନ୍ଧିତ, ମିଠା, କସା ଓ ତିକ୍ତ ରସରେ ଉତ୍ତମ, ସେଥିରେ ଘର କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁ ଭୂମି କୁଶ, ଡାଣ୍ଡା, ଆକାଶ କିମ୍ବା ଦୁର୍ବା ଘାସରେ ଆବୃତ, ସେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜି ଘର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବରୁ ଖୋଦା ଏହି ସ୍ଥଳରେ ଚଉଷଠି ଚତୁର୍ଶ୍ର ତିଆରି କରି, ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଚାରିଖଣ୍ଡ ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କରି ରଖିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବରେ ଗୃହସ୍ୱାମୀ ଏବଂ ଆର୍ୟମାନଙ୍କୁ, ଦକ୍ଷିଣରେ ବିବସ୍ବାନ୍, ପଶ୍ଚିମରେ ମିତ୍ର, ଉତ୍ତରରେ ମହୀଧର ଓ ଆପବତ୍, କୋଣରେ ବହ୍ବିଗା ରଖିବା ଉଚିତ୍। ସାବିତ୍ର, ସବିତୃ ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମରେ, ଜୟେନ୍ଦ୍ର ଓ ରୁଦ୍ର, ଵ୍ୟାଧି ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମରେ, ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ କୋଣଗା ଓ ବହି ରଖିବା ଉଚିତ୍। ମହେନ୍ଦ୍ର, ରବି, ସତ୍ୟ, ଭୃଶ ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣରେ; ଗୃହକ୍ଷତ, ଆର୍ୟମାନ, ଧୃତି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଓ ବରୁଣ ପଶ୍ଚିମରେ; ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ, ଅସୁର, ବରୁଣ, ଯକ୍ଷ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ଉତ୍ତରପୂର୍ବରେ ଭଲ୍ଲାଟ, ସୋମ, ଅଦିତି, ଧନଦ ଅଛନ୍ତି। ନାଗ ଓ କରଗ୍ରହ ଉତ୍ତରପୂର୍ବରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ଏଠି ଆଠ ଦେବତା ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଏଠି ଦୁଇ ଦେବତା ଗୃହସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ମନାଯାନ୍ତି। ପର୍ଯ୍ୟନ୍ୟ ପ୍ରଥମ ଦେବତା, ଦ୍ୱିତୀୟ କରଗ୍ରହ; ମହେନ୍ଦ୍ର, ରବି, ସତ୍ୟ, ଭୃଶ ଓ ଗଗନ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।