ଏକ ଦିନ, ପୁଷ୍କର ଦେବୀ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ କହିଲେ, “ହେ ଦେବୀ, ଆପଣ ମୋର ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ବସିଥିବା ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ତାହା ପାଇଁ ଆପଣ କେବେ ପୁତ୍ର, ମିତ୍ର, ଗୋ-ପଶୁ, କିମ୍ବା ଭୂଷଣ ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁ। ହେ ପବିତ୍ର ଦେବୀ, ଆପଣ ଯେଉଁ ଲୋକମାନେକୁ ଚାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଭଳି ଗୁଣ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି। ଆପଣ ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଦୟାଦୃଷ୍ଟି ପାତିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଗୁଣ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ପରିବାର ମଙ୍ଗଳ ଓ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୀଘ୍ର ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଦେବୀ ଯାହାକୁ ଦୟାଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମିକ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଉତ୍ତମ, ଜ୍ଞାନୀ, ବୀର, ଶୂର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇଥାଏ। ହେ ବିଶ୍ୱର ଧାରକା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ଆପଣ ଯାହାରୁ ଦୃଷ୍ଟି ଫେରେଇଦେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ଗୁଣ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜିଭା ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଗୁଣବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ହେ ପଦ୍ମନୟନୀ ଦେବୀ, ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଆମକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ପୁଷ୍କର କହିଲେ, “ଏପରି ସମ୍ମାନ ପାଇଁ, ଶ୍ରୀ ଦେବୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଦେଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ—ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥିରତା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀଙ୍କ ଷ୍ଟୁତି ଯେଉଁମାନେ ପଠନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଉନ୍ତି। ସେହିପାଇଁ ଏହି ଷ୍ଟୁତି ପଠିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ଉଚିତ।” ଏହା ପରେ ଅଗ୍ନି କହିଲେ, “ପୁଷ୍କର କହିଥିବା ନୀତି ଓ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ପାଇଁ କହିଥିବା ନୀତିକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯାହା ଧର୍ମ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ବଢ଼ାଇଥାଏ। ଶୁଣ। ରାମ କହିଲେ, ‘ଧନ ନ୍ୟାୟ ଉପାୟରେ ଅର୍ଜନ କରିବା, ବଢ଼ାଇବା, ସୁରୁଚି ସ୍ଥାନରେ ଦେଇବା, ଏହି ଚାରି ରାଜାଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ଶାସନ ର ମୂଳ ଶିଷ୍ଟାଚାର; ଶିଷ୍ଟାଚାର ଶାସ୍ତ୍ର ଉପରେ ନିଶ୍ଚୟରୁ ଆସେ। ଏହି ଗୁଣ ଥିଲେ ରାଜା ଭୂମି ଶାସନ କରିପାରେ।’ ‘ଉତ୍ତମ କୁଳ, ପବିତ୍ରତା, ମିତ୍ରତା, ଦାନ, ସତ୍ୟ, କୃତଜ୍ଞତା, ପରିବାର, ଚରିତ୍ର ଓ ନିଗ୍ରହ—ଏହି ଗୁଣ ସମୃଦ୍ଧିର କାରଣ। ଜନ୍ତୁ ଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅନ୍ତରେ ବିକ୍ରମା ହୋଇଥିବା ମନକୁ ଜ୍ଞାନ ର ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଦରକାର। ଅଭିଲାଷା, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଆନନ୍ଦ, ଅଭିମାନ, ଅହଂକାର—ଏହି ଛ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ରାଜା ତ୍ୟାଗ କଲେ ସୁଖୀ ହୋଇଥାଏ।’ ‘ରାଜା ଶିଷ୍ଟାଚାର ସହ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ—ତିନି ବେଦ, ବ୍ୟବସାୟ, ନୀତି ଶାସ୍ତ୍ର—ସମ୍ପୃକ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରୟୋଗ ଦ୍ୱାରା। ବିଚାର ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଥ ବୁଝାଯାଏ; ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ବେଦରେ ଅଛି; ଲାଭ ଓ ହାନି ବ୍ୟବସାୟରେ; ଠିକ ଓ ଭୁଲ ନୀତି ନୀତି ଶାସ୍ତ୍ରରେ।’ ‘ଅହିଂସା, ମୃଦୁ ଭାଷା, ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା, ଖ୍ଷମା—ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଜୀବନର (ଗୃହସ୍ଥ ଓ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ) ସାଧାରଣ ଧର୍ମ। ରାଜା ଜନତା ର ମନେ ରଖିବା, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରିବା, ମୃଦୁ କଥା କହିବା, ଦୟା ଦେଖାଇବା, ଦାନ କରିବା, ଦୁଃଖୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଚରିତ୍ର ଉତ୍ତମ ମନ୍ୟା ଦେବା, ଦୁଃଖୀ ଓ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ। କେଉଁ ରାଜା ନିଜ ଶରୀର ପାଇଁ ଅଧର୍ମ କରିବେ? ନିଜ ସୁଖ ଚାହିଁ ଦୁଃଖୀଙ୍କୁ ଦବାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଦୁଃଖୀଙ୍କୁ ଦବାଇଲେ, ସେମାନେ ରାଜା ଉପରେ କ୍ରୋଧ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଜନେ ନିଜ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାଏ। ଏହିପାଇଁ, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପ୍ରତି ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ; ଉତ୍ତମ ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୟା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ। ମୃଦୁ କଥା କହିବା ଦେବତା ସମାନ; କଠୋର କଥା କହିବା ପଶୁ ସମାନ। ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ମନ ଥିଲେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଦେବତା, ଗୁରୁ, ମିତ୍ରଙ୍କୁ ନିଜ ପରି ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ନିଷ୍କପଟତା ସହ ନିକଟ ହେବା ଉଚିତ। ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ କାମ ପାଇଁ ଦୟା ଦେଖାଇବା, ମିତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଓ ଆତ୍ମୀୟତା, ଆତ୍ମୀୟ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଜନନୀ, ଦାସୀ, ଦାସଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା ଓ ଦାନ; ଅନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ଶିଷ୍ଟାଚାର; ଅନ୍ୟଙ୍କ କାମ ଉପରେ ଅଭିଯୋଗ ନ କରିବା ଓ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଦୁଃଖୀଙ୍କୁ ଦୟା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୃଦୁଭାଷା, ମିତ୍ର ପ୍ରତି ଜୀବନ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱାସ ରଖିବା ଉଚିତ। ଅତିଥି ଆସିଲେ, ଆଲିଙ୍ଗନ, ସମ୍ଭବ ଅନୁସାରେ ଉପହାର, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଇବା; ନିଜ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଅହଂକାର ନ କରିବା ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉନ୍ନତିରେ ଇର୍ଷ୍ୟା ନ କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କଥା, ମୌନ ଉପବାସ, ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ସହ ସମ୍ମିଳନ, ନିଜ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଚତୁର୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।” ଏହିପରି ରାଜନୀତି ର ମୂଳ ବିଷୟରେ ରାମ କହିଲେ, “ରାଜ୍ୟର ସାତ ଅଙ୍ଗ ଅଛି—ସ୍ୱାମୀ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ଭୂମି, କୋଟ, ଧନ, ସେନା, ମିତ୍ର—ଏହି ସାତ ଅଙ୍ଗ ଏକାପର ଏକାକୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଏଠାରେ ଭୂମି ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଏହାକୁ ସମ୍ପଦ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବଦା ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।