ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଉଛି ଯେ, ଯେଉଁ ମହାବୀରମାନେ ପଛକୁ ଫେରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ବିଜୟ ମିଳେ, ଏବଂ ସମାନ ସମର୍ଥ ସେନାପତିମାନେ ସହିତ ସମର କରିବା ଉଚିତ। ଯୁଦ୍ଧରେ ହାତୀ, ଅନ୍ୟ ଜନ୍ତୁ, ପଳାଇଯିବା ଯୋଦ୍ଧା, ଦର୍ଶକ, ଅସ୍ତ୍ରହୀନ, ଏବଂ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଇଥିବା ଲୋକମାନେ—ଏମାନେ କେବେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶତ୍ରୁ ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ, ନିଦ୍ରାବସ୍ଥାରେ, ନଦୀ କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ବେଳେ, କିମ୍ବା ଖରାପ ପାଣିପାଗରେ, ମାୟା ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ତାଙ୍କର ସେନା ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିବେ—"ଆମେ ଭାଙ୍ଗିଗଲୁ, ଆମେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଗଲୁ!" ଦେଖାଯାଏ ଯଦି କୌଣସି ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ବଡ଼ ସେନା ଆସେ, ତେବେ ସେଠାରେ ନେତାକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରାଯାଏ। ଏଭଳି ଭାବେ ସେନାପତି ହତ ହୁଏ, ଏବଂ ରାଜା ମଧ୍ୟ ପଳାଇଯାଏ; ଯେଉଁ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପଳାଇଯାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିରାପଦ ପଛ ମାର୍ଗ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ ଧୂପ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ୍ତ୍ର, ଭୟଦାୟକ ଧ୍ୱଜ ଏବଂ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଅଲଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବା ଉଚିତ। ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜିତ ରତ୍ନ ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଣ୍ଟନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ହାରିଥିବା ପକ୍ଷର ମହିଳାମାନେ କିମ୍ବା ବିଜୟୀ ପକ୍ଷର ମହିଳାମାନେ କେବେ ଅପମାନିତ ହେବେ ନାହିଁ; ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ନେଇଲେ, ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ପୁଅ ପରି ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ। ପୁନର୍ବାର ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦେଶର ଚଳିତ ପ୍ରଥା ଅନୁସରଣ କରି, ନିଜ ସହରକୁ ଫେରି ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ ପୁଷ୍କର କହିଲେ—"ରାଜ୍ୟର ଶ୍ରେୟସ୍ଥିତି ପାଇଁ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଏକଦା ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ, ସେପରି ରାଜାଙ୍କୁ ବିଜୟ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ।" ତାହାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—"ମୁଁ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ସେଉଁଠି ଜଗତର ମାତା, ସାଗରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ନୟନ ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚେଷ୍ଟରେ ବସିଥାନ୍ତି। ଆପଣେ ସିଦ୍ଧି, ହବି, ସ୍ୱାହା, ଅମୃତ, ଜଗତର ପବିତ୍ରତା, ସଂଧ୍ୟା, ରାତି, ତେଜ, ଶ୍ରୀ, ବୁଦ୍ଧି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ। ଆପଣେ ଯଜ୍ଞ ଜ୍ଞାନ, ପରମ ଜ୍ଞାନ, ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାତ୍ରୀ। ଆପଣେ ପ୍ରଶ୍ନ, ତ୍ରୟୀ, ବ୍ୟାପାର ଓ ନୀତି; ମୃଦୁ ରୂପେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭରି ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ଯଜ୍ଞମୟ ଦେହ ଯାହା ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି ଓ ମାଧବଙ୍କ ଦେହ, ତାହା ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଛି? ଏହି ତିନି ଲୋକ ଯେତେବେଳେ ଆପଣେ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଏହା ପ୍ରାୟ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାଇଥିଲା; ଆପଣଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ପୁନଃ ଫୁଲିଉଠିଛି। ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର, ଗୃହ, ବନ୍ଧୁ, ଧାନ୍ୟ, ଧନ ଓ ଏପରି ଅନେକ ଭୂତି ମିଳେ। ଶରୀରର ଆରୋଗ୍ୟ, ସମୃଦ୍ଧି, ଶତ୍ରୁନାଶ, ଏବଂ ଶୁଭ ଜୀବନ—ଏହି ସମସ୍ତ ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିବାନ୍ଧବ୍ୟରେ ସହଜରେ ମିଳେ। ଆପଣେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମାତା, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା, ସେମାନଙ୍କ ପିତା; ମାତା, ବିଷ୍ଣୁ ସହ ଆପଣେ ଚରାଚର ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ମା, ଆପଣ ଆଦର, ଧନ, ଭଣ୍ଡାର, ଗୃହ, ସମ୍ପତ୍ତି, ଶରୀର କିମ୍ବା ସ୍ତ୍ରୀକୁ କଦାଚିତ୍ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ପୁତ୍ର, ବନ୍ଧୁ, ଚର୍ଚ୍ଚା, ଗହଣା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୁ କଦାଚିତ୍ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, କାରଣ ଆପଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚେଷ୍ଟରେ ବସିଥାନ୍ତି। ଯେଉଁ ପୁରୁଷମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ଓ ଶିଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଆପଣ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଗୁଣ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶିଳ୍ପ ଓ କୁଳ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଶୋଭିତ। ଯାହାକୁ ଆପଣ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କରନ୍ତି, ସେ ପ୍ରଶଂସାର୍ହ, ଧର୍ମିକ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଉତ୍ତମ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଶୂର ଓ ପ୍ରତାପୀ। ଯାହାଉପରୁ ଆପଣ ଦୃଷ୍ଟି ହଟାନ୍ତି, ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ଶିଳ୍ପ ଦୃତ ଚାଲିଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜିହ୍ବା ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଦୟା କରନ୍ତୁ, କଦାଚିତ୍ ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ପୁଷ୍କର କହିଲେ—"ଏପରି ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ଶ୍ରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ—ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥିରତା, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଓ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂତି। ଏହିକାରଣରୁ, ଏହି ଶ୍ରୀସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ମିଳେ।" ଏବେ ଅଗ୍ନି କହିଲେ—"ପୁଷ୍କରଙ୍କ ନୀତି ଓ ଯାହା ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଜୟ ପାଇଁ କହିଥିଲେ, ସେ ନୀତିକୁ ମୁଁ କହିବି, ଯାହା ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣ ବଢ଼ାଏ।" ଏହିପରି ରାମ କହିଲେ—"ଅନ୍ୟାୟ ଉପାୟରେ ନୁହେଁ, ନ୍ୟାୟ ଉପାୟରେ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିବା, ତାହାକୁ ବଢ଼ାଇବା, ରକ୍ଷା କରିବା, ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା—ଏହି ଚାରିଟି ରାଜାଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।" "ଶାସନର ମୂଳ ହେଉଛି ଶିଷ୍ୟତା; ଶିଷ୍ୟତା ଶାସ୍ତ୍ର ନିଶ୍ଚିତିରୁ ଆସେ। ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ; ଏହି ଗୁଣ ଥିଲେ ଏ ଭୂମିର ଶାସନ କରିବା ଉଚିତ।" "ଉତ୍ତମ କୁଳ, ପବିତ୍ରତା, ବନ୍ଧୁତ୍ୱ, ଦାନଶୀଳତା, ସତ୍ୟ, କୃତଜ୍ଞତା, କୁଳ, ଚରିତ୍ର ଓ ଆତ୍ମନିଗ୍ରହ—ଏହି ଗୁଣ ସମୃଦ୍ଧିର କାରଣ।" "ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗର ଜଙ୍ଗଲରେ ମନ ବିକାରି ହୁଏ; ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ହସ୍ତୀକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।" "କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ହର୍ଷ, ମଦ ଓ ଦମ୍ଭ—ଏହି ଛଅଟି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଯିଏ ଏହା ଛାଡ଼େ, ସେ ରାଜା ସୁଖୀ ହୁଏ।" "ବିଚାର, ତ୍ରୟୀ, ବ୍ୟାପାର ଓ ନୀତିର ଜ୍ଞାନ ଓ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଶାସନ କରିବା ଉଚିତ।" "ବିଚାର ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଥ ବୁଝାଯାଏ; ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ତ୍ରୟୀରେ, ଲାଭ ଓ ହାନି ବ୍ୟାପାରରେ, ନୀତି ଓ ଅନୀତି ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ମିଳିଥାଏ।