ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ରାଜାଙ୍କ ସେନା ବିନ୍ୟାସ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ନୀତିର ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ ହେଉଛି । ଶତ୍ରୁର ସଂଘଟିତ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ସେନାକୁ ଗଢ଼ି ଏବଂ ସଂଘଟିତ ରୂପେ ଆଗକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ, ଏହିପରି ଭାବେ ଶତ୍ରୁମଧ୍ୟ ନିଜ ଦଳକୁ ଭଙ୍ଗ ହେବାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନେବା ଉଚିତ । ଏହି ଦଳଗଠନ ଏପରି ହେଉ ଯେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବ, ଏବଂ ଏହା ପାଇଁ ହାତୀର ଚାରିଟି ଚରଣକୁ ଚାରିଜଣ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ନିଯୁକ୍ତ ହେବେ । ରଥ ପାଇଁ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ିବା ଦରକାର, ଏବଂ ତାହାର ଚର୍ମ କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ । ଧନୁର୍ବିଦ୍ଧମାନେ ଚର୍ମ କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ମିଳି ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, ଏବଂ ଏହି ଚର୍ମ କବଚଧାରୀମାନେ ସେନାର ସାମ୍ନାରେ ରଖାଯିବେ । ଧନୁର୍ବିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ପଛରେ ଆଉ ଧନୁର୍ବିଦ୍ଧ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ, ଏବଂ ରଥ ପଛରେ ହାତୀମାନେ ରଖାଯିବେ, ଯାହା ରାଜାଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ । ପଦାଟୀ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାଙ୍କ ସଠିକ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦରକାର, ଏବଂ ସାମ୍ନାରେ ସାହସୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମାତ୍ର ତାଙ୍କ ମୋଟ ଦେଖାଇ ଦଢ଼ି ରହିବେ । ଭୟଭୀତ ଲୋକମାନେ ଦଳ ଭଙ୍ଗ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଦଳ ଭିତରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସାମ୍ନାରେ ରଖାଯିବେ ନାହିଁ । ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ଥିବା ସାହସୀମାନେ ଭୟଭୀତମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି । ଉଚ୍ଚ ଦେହୀ, ଚଉଡ଼ ଶୋଉଳ୍ଡର୍ ଓ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସାମ୍ନାରେ ରଖାଯିବେ । ଯେଉଁମାନେ ଏକତ୍ରିତ, ଶୀଘ୍ର କ୍ରୋଧିତ, ବିବାଦପ୍ରିୟ, ଶୁଭ ଓ ଆନନ୍ଦିତ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ । ହାତୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକତା ନୀତି ଦିଆଯାଇଛି । ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଚଳ ଓ ପଦାଟୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଧାନ ହେଉଛି ଶତ୍ରୁ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଓ ନିଜ ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ । ଚର୍ମ କବଚଧାରୀ ଦଳକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଓ ଧନୁର୍ବିଦ୍ଧମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କିପରି ଦୂରେ ରହିବେ ତାହା ବିବର୍ଣ୍ଣନ ହୋଇଛି । ଯାନମାନେ ଦୂରରୁ ପଛକୁ ହଟିଯିବା କାମ କରନ୍ତି, ଚକ୍ର ହେଉଛି ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ । ଦଳ ଭଙ୍ଗ କରିବା, ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ଦଳକୁ ପୁନଃଏକତ୍ର କରିବା, ଦେଉଳି, ଦ୍ୱାର, ଦୁର୍ଗ ଓ ଗଛ ଧ୍ଵଂସ କରିବା ହାତୀମାନଙ୍କ କାମ । ପଦାଟୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅସମ ଭୂମି, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ସମ ଭୂମି, ଓ ହାତୀମାନେ ପାଇଁ କଦଳି ମାଟି ଉପଯୁକ୍ତ ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ବୋଲି ଘୋଷିତ । ଏଭଳି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଛରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଦିଗପାଳମାନେ ଶୁକ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗ ଅନୁଯାୟୀ ମୃଦୁ ପବନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେବେ । ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତାଙ୍କ ନାମ ଓ ବଂଶ ପ୍ରକାଶ କରି ଉତ୍ସାହିତ କରାଯିବେ, ବିଜୟ ପରେ ଭୋଗ ଓ ଯୁଦ୍ଧେ ବଳିଦାନ ଦେଇଥିବାଙ୍କୁ ସ୍ବର୍ଗ ଦିଆଯିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଆଯିବ । ଶତ୍ରୁ ଜୟ କରି ଭୋଗ ମିଳେ, ଯେଉଁମାନେ ବଳିଦାନ ଦେଉଛନ୍ତି ସେମାନେ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଏପରି ନିର୍ମଳି କିଛି ନାହିଁ । ନାୟକମାନଙ୍କ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି, ଏହି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଯୁଦ୍ଧରେ ଘାଉ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହିବା ସେମାନଙ୍କ ପରମ ତପସ୍ୟା । ହଜାର ହଜାର ଦେବଂଗନା ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳିଦାନ ଦେଇଥିବା ନାୟକଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ପରାଜିତ ହୋଇ ଫେରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ରାଜା ପାଆନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ସହଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ଫଳ ପାଆନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଦେବତାମାନେ ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ଧ୍ୱଂସ ଚାହାନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ପଛକୁ ହଟନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଆନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଧର୍ମରେ ଦଢ଼ି ଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ବିଜୟ ମିଳେ, ଏବଂ ସମ ଶତ୍ରୁ ସହିତ ସମ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ । ହାତୀ, ଭୟଭୀତ, ପ୍ରେକ୍ଷକ, ଅସ୍ତ୍ରହୀନ, ଓ ଅପତିତ ଲୋକଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଶତ୍ରୁ ଶାନ୍ତ, ନିଦ୍ରାଗ୍ରସ୍ତ, ନଦୀ କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ଅତିକ୍ରମ କରୁଛନ୍ତି, କିମ୍ବା କଷ୍ଟଦାୟକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଅଛନ୍ତି, ସେପରି ସମୟରେ ଚତୁର୍ ଯୁଦ୍ଧ ଚଳାଉଥିବା ଉଚିତ । ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, 'ଆମେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲୁ, ଆମେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲୁ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ମିତ୍ର କିମ୍ବା ବଡ଼ ସେନା ଆସେ, ଏଠିରେ ନେତାକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରାଯିବ । ନେତା ହତ୍ୟା ହେବେ, ରାଜା ମଧ୍ୟ ପଳାଇଯିବେ; ଯେଉଁ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପଳାଇଯାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ପଛପଟ ମିଳିବ । ଧୂପ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ୍ତ୍ର, ଭୟଜନକ ଧ୍ୱଜ ଓ ବାଦ୍ୟ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ । ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଲାଭ କରାଯାଇଥିବା ମଣିମାଳା ଓ ରାଜଧନ ମନ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ବଣ୍ଟନ କରାଯିବ । ପରାଜିତ ଓ ବିଜୟୀଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଧରିଲେ ପୁଅ ସମାନ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ । ପୁନଃ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦେଶର ଚାଳିତ୍ର ଅନୁସରଣ କରିବା ଦରକାର । ପରେ ନିଜ ସହରକୁ ଯାଇ, ନିଜ ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ । ଏହିପରେ ପୁଷ୍କର କହିଲେ, ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀର ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ ସ୍ତୋତ୍ର ରଚନା କରିଥିଲେ, ସେପରି ରାଜାଙ୍କୁ ବିଜୟ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ । ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: “ମୁଁ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ସେ ଜଗତ୍ ମାତା, ସାଗରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସମାନ ଚକ୍ଷୁ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତିରେ ବସିଛନ୍ତି । ତୁମେ ହେଉଛ, ସିଦ୍ଧି, ହବି, ସ୍ୱାହା, ଅମୃତ, ଜଗତ୍ ପବିତ୍ର କରିବାରୀ; ତୁମେ ସନ୍ଧ୍ୟା, ରାତି, ତେଜ, ଶ୍ରୀ, ବୁଦ୍ଧି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସରସ୍ୱତୀ । ସୁନ୍ଦରି, ତୁମେ ଯଜ୍ଞ ଜ୍ଞାନ, ପରମ ଜ୍ଞାନ, ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ; ମୋକ୍ଷ ଫଳ ଦାତ୍ରୀ ଦେବୀ । ତୁମେ ଚର୍ଚ୍ଚା, ତ୍ରୟୀ, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଶାସନ; ମୃଦୁ ଦେହ ଧାରି ଏ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ତୁମେ ପୂରଣ କରିଛ ।