ପୁରାତନ କାଳରେ ଧର୍ମ ଓ ନୀତିର କଥା ଅନୁସାରେ ଏକ ଗଭୀର ଅନୁଶାସନ ଥିଲା । ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ନିଷିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା ଆଦେଶ ଦେଇଥିବେ, କିମ୍ବା ଜାଲି ଜିନିଷ ନଷ୍ଟ କରିଥିବେ, ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଳ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ପଡେ । ଏହି ପାପ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଉପରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଣ୍ଡ ଲାଗୁଥାଏ । ଏହିପରି ଯେଉଁମାନେ ବିଷ ଦେଇଥିବେ, ଅଗ୍ନି ଲାଗାଇଥିବେ, କିମ୍ବା ପତି, ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଶିଶୁଙ୍କୁ ମାରିଦେଇଥିବେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଣ୍ଡର ଅଧୀନ ହୁଅନ୍ତି । ଯଦି କିଏ କାହାର ଶିର, କାନ, ନାକ, କିମ୍ବା ଆଙ୍ଗୁଠି କାଟିଦେଇଥାଏ, ସେଉଁଠି ସେମାନେ ଗାଁ ଓ ଗାଈ ସହିତ ଦୂରେ ନିଷ୍କାସିତ ହେବେ । ଏହିପରି ଜେଉଁମାନେ ଖେତ, ଘର, ଗାଁ କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲ ଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବେ । ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କୁ ଅପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଭାବେ ଛୁଇଁଲେ, ସେଉଁଠି ଶବ ଦାହର ଅଗ୍ନିରେ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ । ଯେଉଁମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ କମ୍ କିମ୍ବା ବେଶି ଲେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବେ । ଯଦି କିଏ ପୁନର୍ବାର ଚୋରକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେଉଁଠି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଣ୍ଡ ହେବ । ରାଜାଙ୍କ ରଥ କିମ୍ବା ଆସନ ଉପରେ ବସିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଣ୍ଡ ଲାଗିବ । ଯେଉଁମାନେ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଭାବେ ହାରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, "ମୁଁ ହାରିନାହିଁ" ବୋଲି ଫେରି ଆସି ବିବାଦ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଇଗୁଣା ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ । କିଏ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ବ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକିଲେ, କିମ୍ବା ଅନାମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କଲେ, କିମ୍ବା ଅଧିକାରୀଙ୍କ ହାତରୁ ଛୁଟି ଚାଲିଗଲେ, ସେମାନେ ବନ୍ଧି ରଖାଯିବେ । ଏହିପରି ନୀତି ଓ ଦଣ୍ଡ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ପୁଷ୍କର କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଶୁଣନ୍ତି ଯେ ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କ ସେନାର ପଛ ଅଂଶକୁ ଜୟ କରିଛି, ତେବେ ରାଜା ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ । ତାଙ୍କ ସେନା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେବକମାନେ ଦକ୍ଷ ଓ ଦାନାଦେଖା, ତେଣୁ ରାଜା ନିଜ ଶିବିରକୁ ଭଲରେ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ । ଏହି ସେନା ସହ ସେ ଶିବିରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ । ଶତ୍ରୁ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦୁର୍ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ, କିମ୍ବା ଭୂକମ୍ପ, ଧ୍ୱଂସ ଓ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଗଲେ ଆଗ୍ରସର ହେବା ଉଚିତ । ଶରୀରର ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରଦେଶର ଫଡ଼ଉଠା ଶୁଭ ସଙ୍କେତ, ଭଲ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ । ଶୁଭ ପକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ଅମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନ ଦେଖିଲେ ଶତ୍ରୁ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ । ବର୍ଷାକାଳରେ ବହୁ ସେନା, ପଦାତି ଓ ହାତୀ ସହିତ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ । ପଦାତି ସେନା ସଦା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରେ । ଦକ୍ଷିଣ ଅଂଗର ଫଡ଼ଉଠା ଶୁଭ, କିନ୍ତୁ ବାମ ଅଂଗ, ପଛ କିମ୍ବା ହୃଦୟର ଫଡ଼ଉଠା ଅଶୁଭ । ଚିହ୍ନ, ଫୁଲା, ଫଡ଼ଉଠା ଏହାକୁ ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ । ପୁଷ୍କର ପୁନି କହିଲେ—ମୁଁ ଏବେ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ ବିଷୟରେ କହିବି । ନାଭି ଛାଡ଼ି ଶରୀରର କୌଣସି ଅଂଶରେ ଘାସ କିମ୍ବା ଗଛ ଉଗୁଥିବା, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଚକ୍କି ଚଳାଇବା, ତାମା ପାତ୍ର ମଣ୍ଡିବା, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବା, ନଗ୍ନ ହେବା, ମେଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା, ତେଲ ଲଗାଇବା, କିମ୍ବା କାଦି ଲଗାଇବା ଅଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ । ଉଚ୍ଚଠାରୁ ପଡ଼ିଯିବା, ବିବାହ, ଗୀତ ଗାଇବା, ବୀଣା ବଜାଇ ମନୋରଞ୍ଜନ କରିବା, ଗଛର ଡାଳି ଚଢ଼ିବା, ପଦ୍ମ କିମ୍ବା ତାମା ଲାଭ କରିବା, ସର୍ପ ହତ୍ୟା, ରକ୍ତର ଫୁଲ ଦେଖିବା, ଚଣ୍ଡାଳ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଅଶୁଭ । ମାଆର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ, ଶବ ଦାହର ଅଗ୍ନିରେ ଚଢ଼ିବା, ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ପଡ଼ିଯିବା ଅଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ । ଦେବ, ବାୟୁ, ପୃଥିବୀର ଅପଶକୁନ ଦେଖିବା, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜା କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ କ୍ରୋଧ, ତାନ୍ତ୍ରିକ ବାଦ୍ୟ ବଜାଇବା, ଶବ୍ଦ ହୀନ ବାଦ୍ୟ ଚଳାଇବା, ନଦୀରେ ଉତରିବା, ଗୋବିଷ୍ଟା କିମ୍ବା କାଦି ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା, ଆପଣଙ୍କ ଅଂଗ ହାରାଇବା, ବନ୍ତି କିମ୍ବା ବାନ୍ତି କରିବା, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯିବା, ରୋଗରେ ପୀଡିତ, ଫଳ ହାରାଇବା, ଧାତୁ ଭଙ୍ଗ ଅଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ । ଘରରୁ ପଡ଼ିଯିବା, ଘର ବୁହାଇବା, ଅଉ ଅଶୁଭ ଯେଉଁମାନେ ବନ୍ଦର, ଭୂତ, ମାଂସ ଭୋଜୀ, ବନ୍ଦର, ଚଣ୍ଡାଳ ଦ୍ୱାରା ବୋଝା ହେବା । ତେଲ ପିଇବା, ରକ୍ତ ଲାଗିଥିବା ମାଳା ପିନ୍ଧିବା, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ । ଏହିପରି ସ୍ୱପ୍ନ ଅନ୍ୟମାନେ କୁହିଲେ ଶୁଭ ମିଳେ । ଏପରି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ, ନିଜେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୂଜା, ତିଳ ହୋମ, ହରି, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗଣପତିଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ଏହା ସହିତ ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ । ରାତିର ପ୍ରଥମ ପହରର ସ୍ୱପ୍ନ ବର୍ଷ ପରେ ଫଳ ଦିଏ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପହରରେ ଛଅ ମାସରେ, ତୃତୀୟରେ ତିନି ମାସରେ, ଚତୁର୍ଥରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ମାସ କିମ୍ବା ଦଶ ଦିନରେ । ଏକ ରାତିରେ ଦୁଇପ୍ରକାର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ, ଶେଷର ଫଳ ହୁଏ । ତେଣୁ ଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ ପୁନି ଶୋଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ପାହାଡ଼, ରାଜପ୍ରାସାଦ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ବୃଷଭ ଚଢ଼ିବା ଶୁଭ; ଧଳା ଫୁଲ ଗଛ, ଆକାଶରେ ଗଛ, ନାଭିରୁ ଗଛ ଘାସ ଉଗୁଥିବା, ବହୁ ହାତ, ବହୁ ମୁଣ୍ଡ, ଅଚାନକ ପକା କେଶ, ଶୁଦ୍ଧ ଧଳା ମାଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ । ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରା ଧରିବା, ଘର ବୁହାଇବା, ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ ଆଲିଙ୍ଗନ କିମ୍ବା ଧ୍ୱଜ ଉଠେଇବା, ପୃଥିବୀ କିମ୍ବା ଜଳ ଧରିବା, ଶତ୍ରୁ ହାରିବା, ବିବାଦ, ଦ୍ୟୁତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ । ଛାଗ ମାଂସ, ଖିର ଭୋଜନ, ରକ୍ତ ଦେଖିବା, ରକ୍ତରେ ସ୍ନାନ କରିବା, ଶୁଧ୍ଧ ରକ୍ତ, ମଦ୍ୟ, ଦୁଧ ପିଇବା; ଭୂମିରେ ଶସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବା, ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ଦେଖିବା ଶୁଭ । ମହିଷୀ, ଗାଈ, ସିଂହୀ, ମହିଳା ହାତୀ, ମାଦି ମାର୍କ ମୁଁହରେ ଦୁଧ ଚୁଷିବା ଶୁଭ । ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ, ଜଳ କିମ୍ବା ଗାଈଙ୍କ ଶିଂଗର ଝରାରେ ଅଭିଷେକ ଶୁଭ । ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ପଡ଼ିଲେ ରାଜ୍ୟ ମିଳେ, ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡ କଟିବା ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ । ଏହିପରି ଧର୍ମ ଓ ନୀତିର ଅନୁଶାସନ ଏବଂ ସ୍ୱପ୍ନ ରହସ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଜୀବନ ଚାଲିଥିଲା ।