ବାଣଙ୍କର ରକ୍ଷାକର୍ମୀମାନେ ଅନିରୁଦ୍ଧା ଓ ଉଷାଙ୍କର ସଂଯୋଗ ଦେଖି ଏହି ଖବର ବାଣଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଏହା ପରେ ବାଣ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧା ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ଘଟଣା ବିଷୟରେ ନାରଦଙ୍କୁ ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ବଳଭଦ୍ର ଗରୁଡ଼ା ଉପରେ ଚଢି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ମହେଶ୍ବରଙ୍କ ଅଗ୍ନି ଓ ଜ୍ୱରକୁ ବିଜୟ କଲେ। ତାପରେ ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୀରବର୍ଷା ହେଇ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ନନ୍ଦି, ବିନାୟକ, ମୁରୁଗ (ସ୍କନ୍ଦ) ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାଥୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ। ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜ୍ରୁମ୍ଭଣା ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଇଲା, ବାଣଙ୍କର ହଜାର ଭୁଜା କଟାଯାଇଲା। ରୁଦ୍ର ନିଜ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇଲା। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାରେ ବାଣଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇଲା। ଦୁଇ ଭୁଜା ଥିବା ବାଣ ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଏହି ବାଣଙ୍କୁ ତୁମେ ଓ ମୁଁ ଯେ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଛୁ, ଏହା ଅବିକଳ ରହିଛି।" ବିଷ୍ଣୁ ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଆମ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ; ଯେ କୌଣସି ଭେଦ ରଚନା କରେ, ସେ ନରକକୁ ପାଇଁ। ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ଉଷାଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି।" ଏହା ପରେ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ ଓ ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ପୁଅ ବଜ୍ର ସବୁ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଉତ୍ତରସନ୍ତାନ ଥିଲେ। ବଳଭଦ୍ର, ପ୍ରଲମ୍ବ ନାଶକ, ଯମୁନାକୁ ଉପଡ଼ି ନେଇଥିଲେ; ସେ ମକଡ଼ ଦ୍ୱିବିଦକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ ଓ କୌରବମାନଙ୍କ ମଦ ନାଶ କରିଥିଲେ। ହରି, ପ୍ରଭୁ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଏକ ରୂପରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ; ତିନି ଯାଦବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ପୁଅ ପ୍ରଜନନ କରିଥିଲେ। ଏବେ ଅଗ୍ନି କହିଲେ: "ମୁଁ ଭାରତକୁ ବର୍ଣ୍ଣନ କରିବି, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ମହିମା ଉପସ୍ଥାପନ କରିବି; ବିଷ୍ଣୁ, ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ନିଜ କାରଣ କରି, ପୃଥିବୀର ଭାର ହଟାଇଥିଲେ।" ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଅତ୍ରି, ଅତ୍ରିଠାରୁ ସୋମ, ସୋମଠାରୁ ବୁଧ, ବୁଧଠାରୁ ଏଇଲ, ଏଇଲଠାରୁ ପୁରୁରବା। ପୁରୁରବାଠାରୁ ଆୟୁ, ତାପରେ ରାଜା ନହୁଷ, ତାପରେ ଯୟାତି। ପୁରୁରୁଙ୍କ ଉତ୍ତରସନ୍ତାନରେ ଭାରତ ଓ ତାପରେ ରାଜା କୁରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ବଂଶରେ ଶାନ୍ତନୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ, ଭିଚିତ୍ର, ଓ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ ଶାନ୍ତନୁ। ଶାନ୍ତନୁ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଗଲେ, ଭୀଷ୍ମ ବିବାହ ନ କରି, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କଲେ; ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ। ଭୀଷ୍ମ କାଶୀରାଜଙ୍କ ଦୁଇ କନ୍ୟା, ଅମ୍ବିକା ଓ ଅମ୍ବାଲିକାକୁ ଆଣିଥିଲେ। ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଶ୍ୱାସ କ୍ଷୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ପରେ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଅମ୍ବିକା ଠାରୁ ଏକ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଅମ୍ବାଲିକାଠାରୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅ ପାଣ୍ଡୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗାନ୍ଧାରୀଠାରୁ ଦୁର୍ଯୋଧନ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ଏକ ଶତ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଶତଶୃଙ୍ଗ ଆଶ୍ରମରେ, ଅସ୍ତ୍ରୀ ଅଭାବରେ, ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଲା; ଏକ ଋଷିଙ୍କ ଶାପରେ, ଧର୍ମ ଦେବତା କୁନ୍ତୀକୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରଦାନ କଲେ। ଭୀମ ବାୟୁଠାରୁ, ଅର୍ଜୁନ ଇନ୍ଦ୍ରଠାରୁ; ମାଦ୍ରୀଠାରୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେଉଳ ଠାରୁ ନକୁଲ ଓ ସହଦେବ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପାଣ୍ଡୁ ମାଦ୍ରୀ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ। କୁନ୍ତୀ ଅପରିଣୀତା ଅବସ୍ଥାରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ରହିଲେ। କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱେଷ ଭାଗ୍ୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଦୁର୍ଯୋଧନ, ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କ, ଲକ୍ଷା ଗୃହରେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଜଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ମାତା ଏହି ଅଗ୍ନିରୁ ପଳାଇ ରକ୍ଷା ପାଇଲେ। ଏକଚକ୍ରାରେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ, ସେମାନେ ତପସ୍ବୀ ରୂପରେ ରହି, ବକା ଦାନବକୁ ମାରି ଦେଲେ। ଏହା ପରେ ସେମାନେ ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶକୁ ଗଲେ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀର ସ୍ଵୟଂବର ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କଲେ; ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ପରୀକ୍ଷାରେ ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ଜିତିଲେ। ଏହା ପରେ ସେମାନେ ଅର୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର କଲେ, ଦୁର୍ଯୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହା ଜଣାଗଲା; ଅର୍ଜୁନ ଅଗ୍ନିଦେବତାଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଗାଣ୍ଡୀବ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥ ପାଇଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଜ ରଥୀ କରିଲେ, ଅଶେଷ ତୀର ପାଇଲେ; ସେ ଡ୍ରୋଣାଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଲେ, ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାରେ ପ୍ରବୀଣ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣ ସହିତ ଅର୍ଜୁନ ଖଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟର ଅଗ୍ନିକୁ ତୃପ୍ତ କଲେ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମେଘକୁ ତୀର ବର୍ଷାରେ ଅଟକାଇଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦିଗ୍ଜୟ କଲେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ସେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ଓ ବହୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କଲେ, ସୁୟୋଧନ ତାଙ୍କୁ ଇର୍ଷ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶକୁନିଙ୍କ ସହିତ ଚୌପଡ଼ ଖେଳକୁ ଚାଲେଞ୍ଜ କଲେ। ସେ ବିଶ୍ରାସ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଲେ, ବଉଁ ଠକା ଦ୍ୱାରା ଉପହାସ ହେଲେ; ତଥାପି ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପରି ୮୮ ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇଲେ। ସେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିଲେ; ଏହି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସେ ୮୮ ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇଲେ। ଧୌମ୍ୟ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀ ସହିତ ଛଅଜଣ ଭାବରେ ସେମାନେ ବିରାଟଙ୍କ ଦରବାରକୁ ଗଲେ; କଙ୍କ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପରେ ଅଜଣା ରହିଲେ, ଭୀମ ରାଜାଙ୍କ ରସୋଇଆ ହେଲେ। ଅର୍ଜୁନ ବ୍ରିହନ୍ନଳା ଭାବରେ ରହିଲେ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସୈରିନ୍ଧ୍ରୀ ଥିଲେ; ଯମଙ୍କ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଭୀମସେନ ଅନ୍ୟ ନାମରେ ରାତିରେ କିଚକକୁ ମାରି ଦେଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ଅପହରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଓ କୁରୁମାନେକୁ ପରାଜିତ କଲେ; ଗୋ ଓ ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଚୋରି କରୁଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଚିହ୍ନିତ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପୁଅ ଦେଲେ; ଏହି ଅଭିମନ୍ୟୁକୁ ବିରାଟ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଉତ୍ତରାକୁ ବିବାହ କରିଲେ।