ପୁଷ୍କର ଦେବ କହିଲେ—ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଗ ଅଧିଗ୍ରହଣ କିପରି କରିବା ଯାଞ୍ଚ କରିବି। ଏକ ରାଜା ଦୁର୍ଗ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ବେଶିଭାଗ ଭାଗ ଭୈଷ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର ନିବାସ କରନ୍ତି, ଏବଂ ବାହାର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସେଠି ପହଞ୍ଚିବା ସହଜ ନୁହେଁ। ଏଠି କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିବା, ବେଶି କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଥିବା, ମିଶ୍ର ଜନ୍ମ ନୁହେଁ, ସେବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଓ ପ୍ରଚୁର ଜଳ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ। ଏଠି ଶତ୍ରୁ ସେନା ପାଇଁ ସହଜ ନୁହେଁ, ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଓ ଚୋର ଦୂର ରହିବା ଉଚିତ। ଛଅ ପ୍ରକାର ଦୁର୍ଗ ଅଛି—ଧନୁ, ମାଟି, ମନୁଷ୍ୟ, ଗଛ, ଜଳ ଓ ପାହାଡ଼। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଏଠାରୁ ଏକ ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କରି ରହିବା ଉଚିତ। ଏଠି, ଭାର୍ଗବ, ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ; ଏହା ଅଜୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁର୍ଗକୁ ଭଙ୍ଗ କରିପାରେ। ସେଠି ଉତ୍ତମ ଦୁର୍ଗ ହେଉଛି ଏକ ଗ୍ରାମ, ବଜାର, ଦେବାଳୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନ, ଯାହା ଯନ୍ତ୍ର-ଅସ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରଚୁର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ। ଏବେ ରାଜାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ବିଷୟରେ କହିବି; ରାଜାଙ୍କୁ ବିଷ ଠାରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ବିଷନାଶକ ହେଉଛି—ଶିରୀଷ, ମୂତ୍ରପିଷ୍ଟ, ବିପାର୍ଦ୍ଦନ; ଶତାବରୀ, ଚିନ୍ନରୁହା, ବିଷଘ୍ନୀ, ତଣ୍ଡୁଳୀୟକ, କୋଷାତକୀ, କଲହାରୀ, ବ୍ରାହ୍ମୀ, ଚିତ୍ରପଟୋଲିକା; ମଣ୍ଡୂକପର୍ଣି, ବରାହୀ, ଧାତ୍ରୀ, ଆନନ୍ଦ, ଉନ୍ମାଦିନୀ, ସୋମରାଜୀ, ବିଷଘ୍ନା ଓ ରତ୍ନ। ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପନ୍ନ ଦୁର୍ଗରେ ରହିବା ସମୟରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଶମନ କରିବା ଓ ଦାନ ଦେବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାଙ୍କର ସମ୍ପତି ନେଲେ ନରକରେ ବାସ ହୁଏ; ରାଜା ଦେବାଳୟ ତିଆରି କରିବା ଓ ଦେବପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଉଚିତ। ଦେବାଳୟକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ; ମାଟି, କାଠ, ଟିଉଁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ମୂର୍ତି ପୁଣ୍ୟମୟ। ଟିଉଁ ଓ ପଥରର ମୂର୍ତି ପୁଣ୍ୟମୟ; ପଥର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ମଣିର ମୂର୍ତି ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବାଳୟ ତିଆରି କରିଲେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ। ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୃଶ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ, ଦାନ ଓ ତେଲ, ଘିଅ, ମଧୁ, ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରେ, ସେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ; ଦ୍ୱିଜଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏକ ଗୋଟିଏ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଏକ ଗଂ, କିମ୍ବା ଏକ ମାଉଁ ଜମି ନେଇଥିଲେ—ସେ ନରକରେ ରହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ, ଯାଏଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂସାର ବିଳୟ ହୁଏ। ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଘୃଣା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କର ପାପ କିଏ ଯେ କରୁଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପାଇଁ ଚାରିପାଖରେ କୌଣସି ଅଧିକ ପାପ ନାହିଁ; ଯିଏ ଦିବ୍ୟକୁ ଦିବ୍ୟ ନୁହେଁ କରେ, କିମ୍ବା ଦିବ୍ୟ ନୁହେଁକୁ ଦିବ୍ୟ କରେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହିଳା ଅଶ୍ରୁପାତ କରିଲେ ସେ ପରିବାର, ରାଜ୍ୟ ଓ ଜନସମୁଦାୟକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦିଏ। ଧର୍ମିକ ରାଜା ଶିଳ୍ପି ମହିଳାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ; ମହିଳା ସଦା ଖୁସି, ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବୀଣ, ସମ୍ପର୍କିତ ଉପକରଣ ଭଲ ଭାବେ ରଖିବା, ହାତରେ ବ୍ୟର୍ଥ ନ କରିବା; ଯାହାକୁ ତାଙ୍କ ପିତା ବିବାହ କରାଇଦେଇଛନ୍ତି, ସେ ସଦା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀକୁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ୱାମୀ ଚଳିଗଲେ ଯିଏ ପତିବ୍ରତା ରହିଥାଏ, ସେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଏ; ଅନ୍ୟ ଘରରେ ଆନନ୍ଦ ନ କରିବା, ଝଗଡା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସ୍ୱାମୀ ଦୂରେ ଥିଲେ ମହିଳା ଅଳଙ୍କାର ତ୍ୟାଗ କରିବା, ଦେବପୂଜା ଓ ସ୍ୱାମୀର କ୍ଷେମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଉଚିତ। ଶୁଭ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପାଇଁ କିଛି ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ; ଯିଏ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଏ। ଘର ଶୁଭ ରଖିବା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା ଓ ଶୁଅଡ଼ି ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏକ ଗଂ ଓ ଏକ ଛୋଟ ଗଂ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ସପ୍ତମୀ ଦିନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୁଷ୍କର କହିଲେ—ରାଜା ଏକ ଗ୍ରାମରେ ଏକ ମୁଖ୍ୟ, ଦଶ ଗ୍ରାମରେ ଏକ ଚୀଫ୍, ଶତ ଗ୍ରାମରେ ଏକ ଅଧିକାରୀ ଓ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏକ ଲୋର୍ଡ୍ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କର ଉପଭୋଗ ଓ ଧନ ବିତରଣ କାର୍ଯ୍ୟାନୁସାରେ ହେବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କର ଚଳଚିତ୍ର ସଦା ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ। ଗ୍ରାମରେ ଅପରାଧ ଆସିଲେ ଗ୍ରାମମୁଖ୍ୟ ତାହା ସମାଧାନ କରିବା; ଯଦି ସେ ଅସମର୍ଥ, ଦଶ ଘରର ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଜଣାଇବା ଉଚିତ। ଏହା ଶୁଣି ଦଶ ଘରର ଅଧିକାରୀ ଯଥାଯଥ ଉପାୟ କରିବା; ରାଜା ଜିଲ୍ଲାରୁ ଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇ ସେ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ। ଧନୀ ଧର୍ମ ଅର୍ଜନ କରିଥାଏ, ଧନୀ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ; ଧନ ନଥିଲେ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁନ୍ୟ, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ନଦୀ ଶୁନ୍ୟ ହେଉଥିବା ପରି। ପୃଥିବୀରେ ପତିତ ଓ ଦରିଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ତଫାତ ନାହିଁ; ଲୋକ ପତିତ ଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କରିନାହାନ୍ତି, ଦରିଦ୍ର ଦାନ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଯିଏ ରାଜ୍ୟକୁ ଦମନ କରେ, ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ନରକରେ ରହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ। ଯେଉଁ ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରଜା ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟାର କୌଣସି ଉପଯୋଗ ନାହିଁ; ଯିଏ ପ୍ରଜା ସୁରକ୍ଷିତ ରଖେ, ସ୍ଵର୍ଗ ତାଙ୍କର ଘର ସମାନ। ଯିଏ ପ୍ରଜା ଅସୁରକ୍ଷିତ ରଖେ, ତାଙ୍କର ରାଜପ୍ରାସାଦ ନରକ ସମାନ; ରାଜା ଉଭୟ ପାପ ଓ ପୁଣ୍ୟର ଷଷ୍ଠଂଶ ନେଇଥାଏ। ସୁରକ୍ଷା ଦେଇ ଧର୍ମ ଲାଭ ହୁଏ; ସୁରକ୍ଷା ନଦେଇ ପାପ ଲାଭ ହୁଏ। ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମହିଳା ଏକ ବେଶ୍ୟା ପରି ରାଜା, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଓ ଚୋରଙ୍କ ଅଧୀନ। ଖଜାନା ମିଳିଲେ, ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜ ଏହାକୁ ଯଥାଯଥ ଭାଗ ଦେବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିଜ ଚତୁର୍ଥାଂଶ, ଅଷ୍ଟାଂଶ କିମ୍ବା ଷୋଡଶାଂଶ ଦେଇବା ଉଚିତ, ଜାତି ଅନୁସାରେ, ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକକୁ ନ୍ୟାୟପୂର୍ବକ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ମିଥ୍ୟା କହେ, ସେ ଧନର ଅଷ୍ଟାଂଶ ଦଣ୍ଡ ଦେଇବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟାନ୍ୟର ଅପହୃତ ସମ୍ପତି ମାଲିକ ମିଳିଲେ ତିନି ବର୍ଷ ରଖିବା ଉଚିତ। ମାଲିକ ତିନି ବର୍ଷ ଭିତରେ ଦାବି କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଇବା ଉଚିତ; ପରେ ରାଜା ନେଇପାରିବେ। ଦାବିକାରୀ 'ଏହା ମୋର' କହି ସଠିକ୍ ପ୍ରମାଣ ଦେବା ଉଚିତ।