ଏହି ପବିତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର ଶ୍ରେଣୀରେ ଏକ ମହାନ୍ତି ରାଜ୍ୟ ପାଳନର ନୀତି ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଚିତ୍ରଣ ହୋଇଛି। ଏଠିରେ କୁହାଯାଉଛି, ରାଜାଙ୍କ ସେବକମାନେ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଏବଂ ଦକ୍ଷ ହେବା ଉଚିତ୍। ଜଣେ ହାତୀ ଚାଳକ ଦକ୍ଷ ହେବା ସହିତ ସାରଥି ଓ ଘୋଡ଼ା ପାଳନରେ ଦକ୍ଷ ହେବା ଦରକାର। ଦୁର୍ଗପାଳ ଉପକୃତି ଓ ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ଉଚିତ୍, ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥପତି ନିର୍ମାଣ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେବା ଦରକାର। ଯନ୍ତ୍ରବିଜ୍ଞାନ, ମୁକ୍ତ ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ ହେବା ଦରକାର। ଶସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଯୁଦ୍ଧକୁ ନିପୁଣ ଭାବରେ ଚାଲାଇବା ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପକୃତି ଦେବା ଦରକାର। ଅନ୍ତଃପୁର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ବୃଦ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ୍, ନାରୀମାନେ ପଞ୍ଚାଶ ବର୍ଷ ବୟସର ହେବା ଉଚିତ୍, ପୁରୁଷମାନେ ସତରି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଇପାରିବେ। ଏକ ଜଣ ଜାଗ୍ରତ ଲୋକଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରାଗାରରେ ରଖିବା ଦରକାର, ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ବୁଝି ତାଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍। ରାଜା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଧ୍ୟମ ଓ ନିମ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅନୁସାରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଭୂମି ବିଜୟ ଇଚ୍ଛା କରି ରାଜା ସଦା ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ମିତ୍ରମାନେ ନେଇବା ଦରକାର। ଧର୍ମିକ ଲୋକଙ୍କୁ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଶୂରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଦକ୍ଷମାନେ ଧନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଶୁଦ୍ଧମାନେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବା ଦରକାର। ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନପୁଂସକମାନେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବେ, କଠୋରମାନେ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧତା ଅନୁଯାୟୀ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ରେ ନିମ୍ନମାନେ ନିମ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବେ; ରାଜା ଏହାକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପରୀକ୍ଷା କରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବେ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଓ ହାତୀ ପାଳକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଦରକାର, ତାଙ୍କର ଚଳାଚଳ ଉପରେ ନିରୀକ୍ଷକ ଲୋକ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରତ୍ୟେକକୁ ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷତା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଦରକାର, ପୌରୁଷ ପରମ୍ପରା ଦାସମାନେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବେ। ଖରାପ ବା ଭଲ ଯେଉଁ ହେଉ, ସାବଧାନିକ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ୍; ଖରାପ ଲୋକଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ଅନ୍ୟାସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେ ରଖିବା ଦରକାର। ବିଦେଶରୁ ଆସିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତଚର ଦ୍ୱାରା ତଦନ୍ତ କରି ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ଶତ୍ରୁ, ଅଗ୍ନି, ବିଷ, ସାପ ଓ ତଳୱାର ସବୁ ଭୟଙ୍କର। ନିଷ୍ଠାହୀନ ଓ ଖରାପ ଦାସମାନେ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଦରକାର; ରାଜା ସଦା ଗୁପ୍ତଚରମାନେକୁ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟି ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍। ସମାଜରେ ଯେଉଁମାନେ ଅନୁଚିତ କାମ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଅପରିଚିତ, ବାଣିଜ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ବର୍ଷପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିକିତ୍ସକମାନେ ମଧ୍ୟ ସତର୍କ ରହିବା ଦରକାର। ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ବୀ ଭାବରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ବୁଝନ୍ତି— ରାଜା କେବଳ ଗୋଟିଏ ଲୋକଙ୍କୁ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଦେଖିବା ଦରକାର କିଏ ବେଶି କଥା କହିଛି। ଦାସମାନଙ୍କର ଆସକ୍ତି ଓ ଦ୍ୱେଷ, ଲୋକମାନଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ଦୋଷ ବୁଝି, ଭଲ ଓ ଖରାପ ଲୋକଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ରଖିବା ଦରକାର। ସେ ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ଯାହା ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରେମ ଜଗାଏ, ଦ୍ୱେଷ ଦେଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ିବେ; ଲୋକମାନେ ଖୁସି ହେଲେ ରାଜା ତାଙ୍କର ଉନ୍ନତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ପୁଷ୍କର କହିଲେ— ଏକ ଦାସ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଶିଷ୍ୟ ଭଳି ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଦରକାର। ରାଜାଙ୍କ କଥା ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ସେ ମଧୁର ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ଭାବରେ କଥା କହିବେ। ଯେଉଁ କଥା ରାଜାଙ୍କୁ ଅପ୍ରିୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଉପକାରକ, ତାହା ଗୁପ୍ତ ଭାବେ କହିବା ଉଚିତ୍। ତାଙ୍କର ଆଦେଶ ଛାଡ଼ି ଧନ ନେବା ଓ ସମ୍ମାନ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ରାଜାଙ୍କ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଓ ଅଶ୍ଳୀଳ କଥା କିମ୍ବା ଇଙ୍ଗিত ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅନ୍ତଃପୁର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଶତ୍ରୁମାନେ ସହିତ ମିଶିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦାସ ଅତି ମିଶା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ରାଜାଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ନିଜ ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇ ରାଜାଙ୍କ ଆଗରେ ବିଶିଷ୍ଟ ହେବା ଦରକାର। ରାଜା ଯେଉଁ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି ତାହା ପ୍ରକାଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅନ୍ୟ କିଛି ଆଦେଶ ମିଳିଲେ, ‘କଣ କରିବି?’ ବୋଲି ପ୍ରସ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଅନୁମତି ଛାଡ଼ି ଦ୍ୱାର ପ୍ରବେଶ କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଛଳ, ଲୋଭ, ନିନ୍ଦା, ନାସ୍ତିକ୍ୟ ଓ ନିଚତା ଛାଡ଼ିବା ଦରକାର। ହସି-ମଜା ଅତିରିକ୍ତ ଛାଡ଼ି ଶିକ୍ଷା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଦକ୍ଷତା ସହିତ ଏକତା ବଢ଼େଇବେ। ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ନିଜ ପୁଅ ଭଳି ସମ୍ମାନ କରିବେ। ତଥାପି, ରାଜାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରସା ନ କରି, ରାଜାଙ୍କ ମନକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଅପ୍ରିୟମାନେ ଛାଡ଼ି, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଜୀବିକା ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍। ଅନିବେଶିତ ଭାବେ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆପତ୍କାଳରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ; ରାଜା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ନିଜ କଥା କହିବେ, ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ରାଜା ଯଦି ତାଙ୍କର କୁଶଳ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଅସନ ଦେଇଥିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ମିଠା କଥା ଶୁଣି ସେ ଅପ୍ରିୟ କଥାରେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ। ଅପେକ୍ଷା କରିଥିବା ଦାସ ଛୋଟ ଉପହାର ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ପରେ ଆଲୋଚନାରେ ମନେ ରଖିଥାଏ; ଏହି ଭଳି ଚରିତ୍ର ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଦାସଙ୍କ ହୋଇଥାଏ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ସେବା ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍। ପୁଷ୍କର କହିଛନ୍ତି— ଏବେ ଦୁର୍ଗ ଅଧିଗ୍ରହଣ ବିଷୟରେ କହିବି। ରାଜା ଏମିତି ଦୁର୍ଗ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁଠାରେ ଅଧିକାଂଶ ଭୈଷ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର ବସିଛନ୍ତି, ଏବଂ ବାହ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗମ୍ୟ। ସେଠାରେ କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନେକ କାର୍ମିକ ରହିବେ, ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶୁଶ୍ରୂଷାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ପ୍ରଚୁର ଜଳ ଥାଏ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଶତ୍ରୁ ସେନା ପାଇଁ ଅଗମ୍ୟ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ଚୋର ନଥିବା ଦରକାର।