ଶାମ୍ବରା ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରରେ ପେଲାଯିବା ପରେ, ଏକ ମାଛ ଆକାରରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନକୁ ଏକ ମାଛ ଜଣେ ମାଛ ଧରିଥିଲେ। ସେ ମାଛଟିକୁ ଶାମ୍ବରାଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ମାୟାବତୀ ମଧ୍ୟ ଶାମ୍ବରାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ। ମାୟାବତୀ ମାଛ ଭିତରେ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସ୍ନେହ ଭରି ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମର ରତି, ତୁମେ ମୋ ପତି।” ସେ କହିଲେ, “ତୁମେ କାମ, ଶିବ ଦ୍ୱାରା ଶରୀରହୀନ ହୋଇଥିଲେ, ମୁଁ ଶାମ୍ବରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟତ ହୋଇଥିଲି; ମୁଁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ନୁହେଁ। ତୁମେ ମାୟାବି, ଶାମ୍ବରାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କର।” ଏହା ଶୁଣି ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶାମ୍ବରାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ, ଏବଂ ନିଜ ପତ୍ନୀ ମାୟାବତୀ ସହିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; କୃଷ୍ଣ ଓ ରୁକ୍ମିଣୀ ଖୁସି ହେଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଉଷାଙ୍କର ନାଥ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଚିତ୍ତ ଥିଲେ। ବାଣ, ବଳିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶୋଣିତପୁରରେ ଏକ ଝିଅ ଉଷାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତିନି ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କରି ଶିବଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଲେ, ମୟୂର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ଶିବ ଖୁସି ହୋଇ ବାଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇବେ।” ଉଷା ଗୌରୀଙ୍କୁ ଶିବ ସହ ଖେଳ କରିବା ଦେଖି, ଏକ ପତି ପାଇବା ଆଶା କଲେ; ଗୌରୀ କହିଲେ, “ତୁମର ପତି ରାତିରେ ସ୍୵ପ୍ନରେ ତୁମେ ଦେଖିବା।” ବୈଶାଖ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ଏକ ପୁରୁଷ ତୁମର ପତି ହେବେ; ଗୌରୀଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ଉଷା ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଘରେ ଶୁଆ ଦେଖିଲେ। ଏହି ସଂଯୋଗ ଜାଣି, ଉଷାଙ୍କ ସଖୀ ଚିତ୍ରଲେଖା ଏକ କାନଭାସରେ ତାଙ୍କ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ କରି, ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ବିନା ବାଧା ଆଣିଦେଲେ। ଅନିରୁଦ୍ଧ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାତି, ଦ୍ୱାରକାରୁ ଉଷା, ବାଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ କୁମ୍ଭାଣ୍ଡାଙ୍କ ଝିଅ ସହିତ ଗଲେ। ବାଣଙ୍କ ରକ୍ଷକ ତାଙ୍କ ସଂଯୋଗ ଦେଖି ଖବର ଦେଲେ; ବାଣ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ନାରଦଙ୍କଠୁ ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ବଳଭଦ୍ର ସହିତ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅଗ୍ନି ଓ ଜ୍ୱରକୁ ଜୟ କଲେ। ହରି ଓ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ନନ୍ଦି, ବିନାୟକ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ପାଖରେ ପରାଜିତ ହେଲେ। ଶଙ୍କର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜ୍ରୁମ୍ଭଣା ଅସ୍ତ୍ରରେ ଅଟୁଟ ହେଲେ, ବାଣଙ୍କ ହଜାର ହାତ କଟିଯିବା ପରେ ରୁଦ୍ର ରକ୍ଷା ଚାହିଲେ ଏବଂ ଦିଆଗଲା। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୟାରେ ବାଣକୁ ମୁକ୍ତି ଦିଆଗଲା; ଦୁଇହାତୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏବଂ ମୁଁ ଯେଉଁ ନିର୍ଭୟତା ବାଣଙ୍କୁ ଦେଇଛୁ, ଏହା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିବ।” “ଆମ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ; ଯିଏ ଭେଦ କରିବେ, ସେ ନରକ ପାଇବେ। ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜିତ, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ଉଷା ସହିତ ଅଛନ୍ତି।” ତାପରେ ସେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କଲେ। ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଜ୍ର, ସବୁଜଣା, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉତ୍ପନ୍ନ। ବଳଭଦ୍ର, ପ୍ରଲମ୍ବକୁ ନାଶ କରି, ଯମୁନାକୁ ଆଣିଲେ; ମକଡ଼ ଦ୍ୱିବିଦକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ ଏବଂ କୌରବମାନଙ୍କ ମାଦକତା ନାଶ କଲେ। ହରି, ଏକ ରୂପରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କଲେ; ଯାଦବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହା ପରେ ଅଗ୍ନି କହିଲେ: “ମୁଁ ଭାରତ କଥା କହିବି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ବିଷ୍ଣୁ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉପକରଣ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି, ପୃଥିବୀର ଭାର ହଟାଇଲେ। ବିଷ୍ଣୁଠୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅତ୍ରି, ଅତ୍ରିଠୁ ସୋମ, ସୋମଠୁ ବୁଧ, ବୁଧଠୁ ଏଲ, ଏଲଠୁ ପୁରୂରବା। ପୁରୂରବାଠୁ ଆୟୁ, ତାପରେ ନହୁଷ, ତାପରେ ଯୟାତି। ପୁରୂର ଉତ୍ତରପୁତ୍ର ଭାରତ ଏବଂ ତାପରେ କୁରୁ ରାଜା ହେଲେ। ଏହି ବଂଶରେ ଶାନ୍ତନୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗାର ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ତାଙ୍କ ଭାଉ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଓ ଭିଚିତ୍ର, ଏବଂ ସତ୍ୟବତୀର ପୁତ୍ର ଶାନ୍ତନୁ। ଶାନ୍ତନୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲାପରେ, ଭୀଷ୍ମ ନିଜ ପତ୍ନୀ ବିନା ଭାଉମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କଲେ; ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ହତ୍ୟା ହେଲେ। ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ଅମ୍ବିକା ଓ ଅମ୍ବାଳିକାକୁ ଆଣିଲେ; ଭୀଷ୍ମ ଏହି ଦୁଇ ଝିଅକୁ ଜୟ କଲେ। ଭିଚିତ୍ରବୀର୍ୟର ପତ୍ନୀମାନେ, ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଅମ୍ବିକାରେ ଏକ ରାଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଅମ୍ବାଳିକାଠୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗାନ୍ଧାରୀଠୁ ଦୁର୍ୟୋଧନ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ଶତ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଶତଶୃଙ୍ଗ ଆଶ୍ରମରେ, ପତ୍ନୀ ନଥିବାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା; ଏକ ଋଷିଙ୍କ ଶାପରେ, ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା କୁନ୍ତୀରେ ବିତ୍ତିରେ ପାଣ୍ଡୁ ପାଇଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜନ୍ମ ହେଲେ। ଭୀମ ବାୟୁଠୁ, ଅର୍ଜୁନ ଇନ୍ଦ୍ରଠୁ; ମାଦ୍ରୀଠୁ ଯମ ଦ୍ୱାରା ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପାଣ୍ଡୁ, ମାଦ୍ରୀ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଇ, ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ। କର୍ଣ୍ଣ, କୁନ୍ତୀ ଅବିବାହିତା ଅବସ୍ଥାରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଝିଲେ। କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା ଭାଗ୍ୟଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ, ଲକ୍ଷା ଗୃହରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜଳାଇ ଦେଲେ; ଦହିଯାଇଥିବା ଘରରୁ ଛଅ ପାଣ୍ଡବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମାଆ ବଞ୍ଚିଗଲେ। ପରେ, ଏକଚକ୍ରା ଗ୍ରାମରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ, ସମସ୍ତେ ତପସ୍ବୀ ଭେଷରେ ରହି, ଦେମନ ବକାକୁ ହତ୍ୟା କଲେ। ପାଞ୍ଚାଳ ଦେଶକୁ ଦ୍ରୌପଦୀର ସ୍ଵୟଂବର ପାଇଁ ଗଲେ; ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ପରୀକ୍ଷାରେ ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ଜୟ କଲେ। ତାପରେ ସେମାନେ ଅର୍ଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଲାଗିଲେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜାଣିଲେ; ଅର୍ଜୁନ ଅଗ୍ନିଦେବତାଠୁ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଗାଣ୍ଡୀବ ଓ ଉତ୍ତମ ରଥ ଉପହାର ନେଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଜ ରଥୀ କରିବା ସହିତ ଅସ୍ର ଅସମାପ୍ତ ରଖିଲେ; ଡ୍ରୋଣାଠୁ ବ୍ରହ୍ମା ଅସ୍ତ୍ର ନେଲେ, ସମସ୍ତେ ଅସ୍ର ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣ ସହିତ ଅର୍ଜୁନ ଖଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିକୁ ତୃପ୍ତ କଲେ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବର୍ଷାକୁ ଅସ୍ର ବର୍ଷାରେ ରୋକିଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦିଗବିଜୟ କଲେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜ ଶାସନ ଦେଖିଲେ; ସେମାନେ ବହୁ ସୁନା ଦେଇ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ସୁୟୋଧନ ଇର୍ଷ୍ୟା କଲେ।