ଏକ ସମୟରେ ପବିତ୍ର ଶ୍ରବଣ ମଞ୍ଚରେ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ବସିଥିଲେ, ତେବେ ଅଗ୍ନିଦେବ କହିଲେ: “ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ତିନୋଟି ଶକ୍ତିର ବିବରଣୀ ଦେବିମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଏହି ଶକ୍ତିମାନ ଦେବୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରର ମୂଳ ଶକ୍ତି।" ଏହା ପରେ ତ୍ୱରିତା ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା ଓ ସଂପୃକ୍ତ କ୍ରିୟାବଳୀ କେମିତି କରାଯିବ, ତାହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଗଲା। ଏହି ବିଧିଗୁଡିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି ବିବେଚିତ। ଏହା ପରେ ଅଗ୍ନିଦେବ କହିଲେ: “ମୁଁ ଏବେ ମନ୍ବନ୍ତରମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦେବି। ପ୍ରଥମ ମନୁ ହେଲେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ।" ଏହା ପରେ ପୁଷ୍କର କହିଲେ: “ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଓ ଜନ୍ମ ପରେ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।" ଏହି ସଂସ୍କାର ଜୀବନର ଶୁଦ୍ଧି ଓ ପରିଶୁଦ୍ଧତା ନିମିତ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ପୁଷ୍କର ପୁନି କହିଲେ: “ଯେଉଁଠାରେ ଦୀକ୍ଷିତ କିମ୍ବା ଅଦୀକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିବେ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।" ଏହା ପରେ ପୁଷ୍କର ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷିମାନଙ୍କ ନାମ ଉଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି: ମନୁ, ବିଷ୍ଣୁ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, ହାରିତ, ଅତ୍ରି, ଯମ, ଅଙ୍ଗିରା, ବଶିଷ୍ଠ, ଦକ୍ଷ, ସଂବର୍ତ୍ତ, ଶାତାତପ, ପରାଶର, ଆପସ୍ତମ୍ବ, ଉଶନା, ବ୍ୟାସ, କାତ୍ୟାୟନ, ବୃହସ୍ପତି, ଗୌତମ, ଶଂଖ ଓ ଲିଖିତ। ପୁଷ୍କର ଏହିପରି କହିଲେ: “ମୁଁ ଏବେ ଏମିତି ଏକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।" ଏହା ପରେ ଅଗ୍ନିଦେବ କହିଲେ: “ହେ ପ୍ରଭୁ, ହୃଦୟରେ ଦୀପର ନିମ୍ନ ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ଆତ୍ମାକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।" ଏହି ଅନୁସୂଚନା ପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ଆସିଲା ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ତାଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ, ତଥା ଏହା ସଂପୃକ୍ତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତଥ୍ୟ। ପରେ ବିବରଣା ଆସିଲା ମହାପାପ ବିଷୟରେ, ତାହା ସଂପୃକ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଗଲା। ଏହା ପରେ ତୃତୀୟ ତିଥିର ବ୍ରତ, ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିର ବ୍ରତ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିର ବ୍ରତ, ଏବଂ ଅଶୋକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦିଆଗଲା। ଏହି ବ୍ରତଗୁଡିକ ଜୀବନରେ ପବିତ୍ରତା, ଶୁଭ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଆଣିଥାଏ। ଏହି ସହିତ ସପ୍ତାହିକ ବ୍ରତ, ନକ୍ଷତ୍ର ବ୍ରତ, ଦୀପାନ୍ତ ଦାନ ବ୍ରତ ଓ ନରକର ସ୍ୱରୂପ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହେଲା। ଏହିପରି ଦେଶ ଦାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ, ଏବଂ ଶେଷରେ ଗାୟତ୍ରୀରେ ଲୟ ହେବା ଓ ତାହାର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲା। ଏଥିରେ, ଏକ ଦିନ ପୁଷ୍କର ରାମଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ରାଜାଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କଣ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଅଗ୍ନିଦେବ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ: “ରାଜାଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏପରି ଯେ, ସେ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ କୌଶଳୀ, ଓ ଦଣ୍ଡ ଦେବାରେ ନିପୁଣ ହେବା ଉଚିତ। ସେ ଚତୁର୍ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଗୁଣବତୀ ରାଣୀ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମୟରେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯଥାବିଧି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବା ଦରକାର।" "ମୃତ କିମ୍ବା ଜୀବିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ, ଏହା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ନାହିଁ—ତିଳ, ଆଖୁନି ଓ ପରିବାର ପୁରୋହିତ ସହିତ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରାଯିବ।" "ଯେତେବେଳେ ରାଜାଙ୍କ ବିଜୟ ଘୋଷିତ ହୁଏ, ସେ ସୁଭ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସି ସୁରକ୍ଷା ଘୋଷଣା କରିବେ, କୋଟରେ ବନ୍ଦୀ ଓ ରାଜ୍ୟ ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ।" "ପୁରୋହିତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ ପୂର୍ବରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ବିଧି ଓ ଶାନ୍ତି ବିଧି କରିବା ଉଚିତ। ଅଭିଷେକ ଦିନ ଉପବାସ ରହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରିବା ଦରକାର।" "ଏହି ସମୟରେ ବୈଷ୍ଣବ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସାବିତ୍ରୀ ଓ ସାର୍ବଭୌମ ଦେବମନ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଶୁଭ, ମଙ୍ଗଳ, ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ଭୟ ନାଶକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।" "ଅପରାଜିତା ଘଟକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଅଂଶରେ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।" "ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତୀ, ତାପିତ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା, ରଥ କିମ୍ବା ମେଘର ଧ୍ୱନି ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଓ ଧୂଆଁ ଶୂନ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ। ଏହା ଉପରକୁ ଉଠୁଥିବା, ସୁଗନ୍ଧିତ, ସ୍ୱାସ୍ତିକ ଆକୃତିର, ଚିତ୍ତ ସ୍ଥିର ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଚିଙ୍ଗାର ଶୂନ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ହେବା ଦରକାର।" "ମଧ୍ୟରେ ବିଳାଇ, ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀ ଯାଇନଥିବା ଦରକାର। ଏପରି ପରେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରର ମାଟିରେ ରାଜା ମଣିଷ ମୁଣ୍ଡ ଶୁଦ୍ଧ କରିବେ, ପିଲାପୋକର ଗୁହାର ମାଟିରେ କାନ ଓ ମୁଁହ, ଇନ୍ଦ୍ର ଭବନର ମାଟିରେ କଣ୍ଠ, ରାଜ୍ୟ ମଠର ମାଟିରେ ହୃଦୟ ଶୁଦ୍ଧ କରିବେ।" "ହାତୀ ଦାତର ମାଟିରେ ଡାହାଣ ହାତ, ବୃଷଭ ଶିଙ୍ଗର ମାଟିରେ ବାମ ହାତ ଶୁଦ୍ଧ କରିବେ। ବେଶ୍ୟା ଘର ଦ୍ୱାରର ମାଟିରେ କମର, ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳୀର ମାଟିରେ ଜଘନ୍ନ, ଗୋଶାଳାର ମାଟିରେ ଗୁଡ଼ା ଶୁଦ୍ଧ କରିବେ।" "ଘୋଡ଼ା ଅସ୍ତବାନାର ମାଟିରେ ଗୋଡ଼, ରଥ ଚକ୍ରର ମାଟିରେ ପାଦ ଶୁଦ୍ଧ କରିବେ। ପରେ, ରାଜା ସୁଭ ସିଂହାସନରେ ବସି ମୁଣ୍ଡକୁ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ କରିବେ।" "ଚାରି ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଚାରି ଦିଗରେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ—ପୂର୍ବରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁନା ଘଟରେ ଘିଅ, ଦକ୍ଷିଣରେ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଚାଁଦି ଘଟରେ ଦୁଧ, ପଶ୍ଚିମରେ ବୈଶ୍ୟଙ୍କୁ ପିତଳ ଘଟରେ ଦହି ଦେଇ।" ଏଭଳି ଏହି ପବିତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବିଧି ଓ ନିୟମମାନେ ଧର୍ମ, ରାଜ୍ୟ ଓ ଜୀବନର ଶୁଭ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ପରିଚାଳିତ ହୁଏ।