ଏକ ପବିତ୍ର ଅବସରରେ, ଶିଷ୍ୟମାନେ ରଙ୍ଗିନ କାପେଟ୍ ଉପରେ ଏବଂ କ୍ରମକ୍ରମେ ବାଁଶ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସ୍ତମ୍ଭ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ମଣ୍ଡପରେ ପୃଥିବୀ ଆଦି ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱକୁ, ସଦ୍ୟୋଜାତ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ, ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଏହି ମଣ୍ଡପ ସଦାଶିବଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଯାହା ଶଙ୍କରଙ୍କ ନିବାସ, ଝଣ୍ଡା ଓ ଶକ୍ତିମାନ୍ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏବଂ ତତ୍ତ୍ୱଦୃଷ୍ଟିରେ ଏହାକୁ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ୍। ଏଠାରୁ, ଦେବ, ମଧ୍ୟମ, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ତଳର ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନକୁ ଦୂର କରି, ପୂର୍ବବତ୍ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କରି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖାଯିବା ଦରକାର। ପରିକ୍ରମା କରି, ବେଦିର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସି, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ପୂର୍ବବତ୍ ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱର ଶୋଧନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ପରେ, ଅନ୍ତର୍ୟାଗ, ବିଶେଷ ଅର୍ଘ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଦ୍ରବ୍ୟର ଶୋଧନ, ଏବଂ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମନିଜକୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ସାଧାରଣ ଆସନରେ, ବିଶେଷ କରି ଶିବତତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ, କ୍ରମକ୍ରମେ ତିନି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସ୍ଥାପନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ଲଳାଟ, କନ୍ଧ ଓ ପାଦ ଶେଷରୁ, ଶିବଜ୍ଞାନର ପରମ ସାର, ରୁଦ୍ର, ନାରାୟଣ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଚଳନ ସହିତ ସ୍ଥାପିତ ହୁଅନ୍ତି। ‘ଓଁ ହଂ ହାଁ’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକୃତି ଓ ତାଙ୍କ ନାଥକୁ ପୂର୍ବବତ୍ ସ୍ଥାପନ କରି, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଶିବଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗସହିତ ଓ ଶିବହସ୍ତକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର ମାର୍ଗରେ ପ୍ରଭା ପ୍ରବେଶ କରି, ଭିତର ଓ ବାହାରୁ ଅନ୍ଧକାରର ପଟକୁ ଦୂର କରି, ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଭାମୟ କରାଯାଏ। ଆପଣ ନିଜକୁ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ କରି, ‘ମୁଁ ଶିବ’ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଜ୍ଞାନ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ଥାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଚାରି କୋଣର କ୍ରିୟାଦ୍ୱାରା ମଣ୍ଡପକୁ ପବିତ୍ର କରି, କୁଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଛିଟାଇ ପୁଣି ଏକତ୍ର କରିବା ଦରକାର। ଅଙ୍କୁର ଉପରେ ଆସନ ତିଆରି କରି, ସ୍ଥଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କୁ ପୂର୍ବବତ୍ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ସହିତ ଶିବଘଟ ଓ ଅଙ୍କୁରଘଟକୁ ଦୃଢ଼ ଆସନରେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଦିଗରେ ଘଟ ଉପରେ ବିଚାରିତ ହେବେ, ଏବଂ ଏହି ମଧ୍ୟରେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଉପସ୍ଥିତ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏଇରାବତ ହାତୀ ଉପରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁକୁଟ୍ ପିନ୍ଧିଥିବା, ବଜ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରାଯିବା ଦରକାର। ଅଗ୍ନିକୁ ସାତି ଶିଖା ସହିତ, ଜପମାଳା ଓ କମଣ୍ଡଳୁଧାରୀ, ଅଗ୍ନିମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗରେ, ଶୂଳଧାରୀ ଓ ଛାଗ ଉପରେ ବସିଥିବା ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯମଙ୍କୁ ମହିଷ ଉପରେ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, କାଳାଗ୍ନି ଭାବରେ ଏବଂ ନୈୃତ୍ୟଙ୍କୁ ଲାଲ୍ ଚକ୍ଷୁ, ଗଧା ଉପରେ, ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଥିବା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦରକାର। ବରୁଣଙ୍କୁ ଧଳା, ମକର ଉପରେ ବସିଥିବା, ସର୍ପପାଶ ଧାରଣ କରିଥିବା ଭାବେ; ବାୟୁଙ୍କୁ ନୀଳ ବର୍ଣ୍ଣରେ ମୃଗ ଉପରେ; ଏବଂ କୁବେରଙ୍କୁ ମେଘ ଉପରେ ବସିଥିବା ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦରକାର। ଶିବଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଏବଂ ବୃଷଭ ଉପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଚକ୍ରଧାରୀ କୂର୍ମ ଓ ଅନନ୍ତ ଉପରେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଚାରିମୁଖ, ଚାରିହାତ, ହଂସ ଉପରେ ବସିଥିବା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦରକାର। ସ୍ତମ୍ଭ ତଳେ, ଘଟ ଉପରେ ଓ ବେଦିରେ ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର; ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଅନନ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଘଟ ଉପରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଘୋଷଣା କରି, ଘଟକୁ ପିଛିରେ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ପୂର୍ବବତ୍ ପ୍ରଥମେ ଘଟ ଏବଂ ପରେ ବୃଦ୍ଧି ପାତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଘଟ ଉପରେ ଶିବଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଆସନରେ, ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ସ୍ଥିର ଆସନ; ପୂର୍ବବତ୍ ପୂଜା କରି, ଉଦ୍ଭବ ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଦରକାର। ତାପରେ, "ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ମୋ ଯଜ୍ଞକୁ ରକ୍ଷା କର" ବୋଲି ପାଠ କରି, ତଳୱାରକୁ ଘଟ ଭିତରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଦୀକ୍ଷା ଓ ସ୍ଥାପନ ସମୟରେ, ଘଟ, ଭୂମି କିମ୍ବା ମଣ୍ଡଳରେ, ଦେବତାନାଥଙ୍କୁ ମଣ୍ଡଳରେ ପୂଜା କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ନିକଟରେ ଯିବା ଉଚିତ୍। ଅଗ୍ନିକୁ ମୁହଁ ଦେଇ, ଚିତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରି, ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନିଜ ଅଗ୍ନିକୁ କ୍ରିୟା କରିବେ। ଯେଉଁମାନେ ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଗଣନା କରି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ; ଅନ୍ୟମାନେ ସଂହିତା ପଢିବେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ନିଜ ବେଦ ଶାଖାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ, ଶାନ୍ତି ସୂକ୍ତ ପଢିବେ। ଋଗ୍ବେଦୀ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ, ପାବମାନୀ, ମୈତ୍ରକ ଓ ବୃଷାକପି ସୂକ୍ତଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାଠି ପଢିବେ। ସାମବେଦୀ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଦେବବ୍ରତ, ଭାରୁଣ୍ଡ, ଜ୍ଯେଷ୍ଠସାମନ୍, ରଥନ୍ତର, ପୁରୁଷ ଓ ଗୀତି ସୂକ୍ତ ପଢିବେ। ଯଜୁର୍ବେଦୀ ବିଶେଷ କରି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ରୁଦ୍ର, ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ଓ ପ୍ରଥମ ମନ୍ତ୍ରମାଳା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଢିବେ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଥର୍ବବେଦୀ ନୀଳରୁଦ୍ର, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ସୁସୂକ୍ଷ୍ମ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷ ପଢିବେ—ଏହି ଅନୁସୂଚୀ ଅନୁଯାୟୀ। ଶିକ୍ଷକ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଦେଇ, ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରଥମ କୁଣ୍ଡରୁ ବିଭାଗ କରିବେ। ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ପାକା ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ, ପରେ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ, ପୂର୍ବବତ୍ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜି ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ଶିବକୁ ହୋମ କରିବେ। ଯେତେବେଳେ ସ୍ଥଳ, ସମୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଭ ସମୟ ଆସିଥାଏ, ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଏକ ହୋମ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶୁଭ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବେ। ପୂର୍ବବତ୍ ପାକା ନୈବେଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ କୁଣ୍ଡରେ ଅର୍ପଣ କରିବେ; ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନେ ଭୂଷିତ ହୋଇ, ସ୍ନାନ ମଣ୍ଡପକୁ ଯିବେ। ସ୍ନାନ ମଣ୍ଡପରେ, ଭଗବାନ୍କୁ ଶୁଭ ଆସନରେ ବସାଇ, ପ୍ରଥମେ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଛୁଇଁ, ପରେ ଚାଦର ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ମାଟି ଓ କେଶର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ଗୋମୂତ୍ର, ଗୋମୟ ଓ ପରେ ଜଳ, ଭସ୍ମ, ଗନ୍ଧ ଜଳ, ରକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯିବ।