ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଛଅ କୋଣିଆ ଆକୃତି, ଉତ୍ତରେ ପଦ୍ମାକାର, ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ଅଠ କୋଣିଆ ଆକୃତିର କୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରାଯାଏ। ଏହି କୁଣ୍ଡ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ଏକ ତିର୍ଛା ଭାବେ ଖୋଦାଯାଏ ଏବଂ ଚାରିପଟେ ଉଚ୍ଚ ତଟବନ୍ଧ ତିଆରି କରାଯାଏ। ଏହି ମୂଳ ତଟବନ୍ଧର ବାହାରେ, ତିନିଟି ଅନ୍ୟ ତଟବନ୍ଧ ଥାଏ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ତଟବନ୍ଧ ବେଦିକ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଚଉଡ଼ା ହୁଏ, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଆକୃତିରେ ତିଆରି କରାଯାଏ। ଏହି ତଟବନ୍ଧ ଉପରେ, କେନ୍ଦ୍ରଭାଗରେ ଏକ ଯୋନି ରଖିବା ଉଚିତ, ଯାହା ପିପଳ ଗଛର ପତ୍ର ଆକୃତିରେ ଥାଏ। ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠି ଏବଂ ଚଉଡ଼ା ଆଠ ଆଙ୍ଗୁଠି। ଏହାର ଲମ୍ବ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡର ଅର୍ଧ ମାପ ଏବଂ ତଳ ଅଂଶ କୁଣ୍ଡର ଗଳା ସମାନ। ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ପାଇଁ ଯୋନି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଥାଏ, ଅନ୍ୟ କୁଣ୍ଡମାନେ ପୂର୍ବକୁ, କିମ୍ବା କେତେକରେ ଉତ୍ତରପୂର୍ବକୁ ମୁହଁ କରିଥାଏ। ଏଠାରେ ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠି, କୁଣ୍ଡର ଚବିଶିଏଂଶ ଅଂଶକୁ ଦର୍ଶାଏ। ଦ୍ୱାର ଭାବେ ପ୍ଲକ୍ଷ, ଉଦୁମ୍ବର, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଓ ବଟ ଗଛ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଏହାଙ୍କର କ୍ରମିକ ନାମ ହେଉଛି ଶାନ୍ତି, ଆତ୍ମା, ବଳ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ଏହି ଦ୍ୱାରମାନେ ପଞ୍ଚ, ଛଅ କିମ୍ବା ସାତ ହାତ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଏକ ହାତ ଦୂରରେ ରଖାଯାଏ; ଏହାର ଚଉଡ଼ା ଅର୍ଧ ହାତ ଏବଂ ଆମ୍ରପତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଧ୍ୱଜା ରହିଥାଏ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ପରି ଆକୃତି, କେଉଁଠି ଲାଲ, କେଉଁଠି କଳା, କେଉଁଠି ଧୂସର, କେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧଳା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସ୍ଫଟିକ ପରି ଚମକୁଥିବା। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଧ୍ୱଜା ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଦକ୍ଷିଣରେ ନୀଳ ଓ ଏହି ଧ୍ୱଜା ନିରୃତିଙ୍କ ସମ୍ପର୍କିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧ୍ୱଜା ଲମ୍ବ ପାଞ୍ଚ ହାତ ଏବଂ ଚଉଡ଼ା ଦୁଇ ହାତ ଅର୍ଧ। ଧ୍ୱଜା ଦଣ୍ଡ ପଞ୍ଚ ହାତ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଏହା କିଛି ସ୍ଥାନରୁ ନିଆଯାଏ—ପିଲାମାଟି, ହାତୀ ଦାଁତର ମୁଣ୍ଡ, ବୃଷଭ ଶିଙ୍ଗ, ପଦ୍ମ ଗୁଚ୍ଛ, ବରାହ, ଗୋଶାଳା ଓ ଚଉରାହାରୁ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାର ଓ ଦଣ୍ଡ ପାଇଁ ମାଟି ନିଆଯାଏ—ଏକୋଟି ଦ୍ୱାଦଶ ଭାଗ ମାଟି, ଯାହାରୁ ଅଷ୍ଟ ଭାଗ ଭୈକୁଣ୍ଠ ଓ ପିଣାକିନ୍ ପାଇଁ। ପଞ୍ଚ କଷାୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ବଟ, ଉଦୁମ୍ବର, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ, ଆମ୍ର ଓ ଜାମୁନ ଗଛର ଛାଲରୁ ନିଆଯାଏ। ଏହା ସହିତ ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ଅଷ୍ଟ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଆଣିବା ଦରକାର। ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଓ ଔଷଧ ଗଛର ଜଳ ଉପଯୁକ୍ତ, ଏହା ସହିତ ମଣି ଓ ଗୋର ଶଙ୍ଖର ଜଳ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ସ୍ନାନ ପାଇଁ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ, ଗୋମୟ ପଞ୍ଚାମୃତ ଓ ଚାଲା ଓ କପଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଶୁଧି କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ ପାଇଁ ହଜାର ଛିଦ୍ର ଥିବା ଘଡ଼ା, ମଣ୍ଡଳ ପାଇଁ ରୋଚନା, ଏବଂ ଶତ ଔଷଧ ମୂଳ ଦରକାର—ଏଠାରେ ବିଜୟା, ଲକ୍ଷ୍ମଣା, ବଳା, ଗୁଡ଼ୁଚୀ, ଅତିବଳା, ପାଠା, ସହଦେୱା, ଶତାବରୀ, ଋଦ୍ଧି, ସୁବର୍ଚ୍ଛା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଯୋଗ କରାଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ରବ୍ୟ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଅଲଗା ଭାବେ ଦିଆଯାଏ। ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ତିଳ ଓ ଦର୍ଭା ମାଳା ରଖିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର। ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଯବ, ଗହୁଁ ଓ ବେଲ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ ପାଇଁ କପୂର ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ, ଓ ଘଡ଼ାର ପାର୍ଶ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରିବା; ଶୟନ ପାଇଁ ବିଛାନା, ଦୁଇଟି ତକିଆ, ଏକ ତାକିଆ ଓ ଏକ କପଡ଼ା ଦରକାର। ସମ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ବିଛାନା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ; ଘିଅ ଓ ମଧ ମିଶା ଥିବା ପାତ୍ର ଏବଂ ସୁନା ଦଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଦରକାର। ପୋଷକ ଶିବ ଘଡ଼ା ଓ ଦିଗପାଳମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଘଡ଼ା, ଏକ ଶୟନ ଘଡ଼ା ଓ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଘଡ଼ା, କୁଣ୍ଡ ସଂଖ୍ୟା ଅନୁଯାୟୀ ରଖିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱାରପାଳ, ଧର୍ମ, ଶାନ୍ତି, ବାସ୍ତୁ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଗଣେଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଘଡ଼ା ରଖିବା ଦରକାର। ଧାନର ଢେରରୁ ତିଆରି ଘଡ଼ା, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଓ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ସୁନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚନ୍ଦନ ଜଳରେ ଛିଟାଯାଏ। ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର, ପତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ, ଘଡ଼ା ଉପରେ ବସ୍ତ୍ର ଢାକି ଧଳା ସୋରିଷ ଆଣିବା ଦରକାର। ଛିଟିବା ପାଇଁ ଭୁନା ଚାଉଳ, ଜ୍ଞାନ ତଳୱାର, ଢାକଣା ଥିବା ହବନ ପାତ୍ର ଓ ତାମ୍ର ଚମଚ ଆଣିବା ଦରକାର। ଘିଅ ଓ ମଧ ମିଶିଥିବା ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପାଦ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ, ତିନି ଶତ ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ଚଟାଇ, ଚାରି କୋଣିଆ ଏବଂ ବର୍ଗ ଚଟାଇ, ପଳାଶ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ତିଳ ଓ ହବନ ପାତ୍ର, ଅର୍ଧ ପାତ୍ର ଓ ଶୁଧିକରଣ ପାତ୍ର ଦରକାର। ମୋଟ ୨୮ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ: ଧୂପାନ ପାତ୍ର, ଚମଚ, ଟୋକରୀ, ଆସନ, ପଙ୍ଖା, ଶୁଖିଲା କାଠ ଇତ୍ୟାଦି। ଫୁଲ, ପତ୍ର, ଗୁଗୁଳ, ଘିଅ ଦୀପ, ଧୂପ, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ତିନି ଧାଗା ମାଳା, ଗୃତ, ଯବ, ତିଳ ଆଣିବା ଦରକାର। ଶୁଧି ପାଇଁ କୁଶା, ତିନି ମିଠା ଦ୍ରବ୍ୟ, ଦଶ ଟି ଇଂଧନ କାଠ, ହାତ ଲମ୍ବା ଚମଚ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗ୍ରହ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ହାତ ଦ୍ୱାରା କ୍ରିୟା। ଇଂଧନ କାଠ ଅର୍କ, ପଳାଶ, ଖଦିର, ଆମ୍ର, ପିପଳ, ଉଦୁମ୍ବର, ଶମୀ, ଦୁର୍ବା, କୁଶା ଗଛରୁ ଏକ ଶତ ଅଠ ଟି ନେବା ଦରକାର। ଏହି କାଠ ନ ମିଳିଲେ, ଯବ, ତିଳ କିମ୍ବା ଘରେ ଥିବା ପାତ୍ର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଦେବତା ପାଇଁ ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର, ଏକ ଘଡ଼ା, ଏକ ଚମଚ ଓ ଏକ ଢାକଣା ଆଣିବା ଦରକାର। ଗୁରୁ ପୂଜା ପାଇଁ ଅଙ୍ଗୁଠି, ମୁକୁଟ, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, କଣଫୁଲ, ତାଡ଼, ବେଢ଼ି ଏବଂ ଧନ ନେଇ କୌଣସି ଧୋଖା ନକରିବା ଉଚିତ। ଯଦି କିଛି ଅଭାବ ଥାଏ, ତେବେ ପାଠକ, ପୁରୋହିତ, ଜ୍ୟୋତିଷୀ, କଳାକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃତ ପୂଜା ସମାନ ମନାଯାଏ। ବଜ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ନୀଳ ନୀଳମଣି, ନୀଳ ମଣି, ମୁକ୍ତା, ଫୁଲ, ପଦ୍ମ, ଶଂଖ ଓ ଏଠି ଏଠି ଅଷ୍ଟମ ମଣି ବୈଦୂର୍ୟ ଉପଯୋଗ ହୁଏ। ଖସ, ମାଧବୀ ଲତା, କ୍ରାନ୍ତା, ରକ୍ତଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ, ଶୁଭ୍ର ଚନ୍ଦନ, ସାରିକା, କଙ୍କୁଷ୍ଠ, ଶଂଖିନୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଔଷଧ ଦରକାର। ସୁନା, ତାମ୍ବା, ରକ୍ତଧାତୁ, ଚାନ୍ଦି, କଂସା, ସିସା, ହରିତଳା, ମନ୍ଦୁର ଏହି ସମସ୍ତ ଧାତୁ ଆଣିବା ପ୍ରସ୍ତାବିତ।