ଏକ ପବିତ୍ର ନିବାସ ବା ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ସମୟରେ, ପ୍ରାଚୀନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଭିନ୍ନ ଦେବତାମାନେ ଓ ଦିଗପାଳମାନେଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଉପହାର ଓ ଆହୁତି ଦିଆଯିବା ଦରକାର। ପ୍ରଥମେ, ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି ଯେ, ଭିତଥାଙ୍କୁ ସୁନାର ପାତ୍ରରେ ଭଜା ଚାଉଳ ଓ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦିଆଯିବ; ଗୃହର ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ମଧୁ ଦିଆଯିବ; ଯମରାଜଙ୍କୁ ଡାଲ ମିଶିତ ହୁଏଇଥିବା ଚାଉଳ ଦିଆଯିବ। ଗନ୍ଧର୍ବପତିଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଗନ୍ଧ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, ଭୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ପକ୍ଷୀର ଜିଭ, ହରିଣଙ୍କୁ ପଦ୍ମପତ୍ର, ଏହିପରି ସଉଠି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଅଷ୍ଟ ଦେବତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଉପଯୁକ୍ତ ଦାନ ଦିଆଯିବ। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତିଳ ଜଳ, ଦୁଧ ଓ ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ପାଇଁ ଗଛର ଏକ ଡାଳି ଦିଆଯିବ। ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିତ ଗାଈ ଦାନ କରାଯିବ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପିଠା, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତଙ୍କୁ ଦର୍ଭା ଘାସ, ପ୍ରଚେତସଙ୍କୁ ଲାଲ ପଦ୍ମ ଓ ଅସୁରଙ୍କୁ ମଦ୍ୟ ଦିଆଯିବ। ଶେଷଙ୍କୁ ଘୃତ ଓ ଗୁଡ଼ ମିଶିତ ଚାଉଳ, ରୋଗାଙ୍କୁ ଘୃତ ମିଶିତ ପିଠା କିମ୍ବା ଭଜା ଚାଉଳ ଦିଆଯିବ। ମାରୁତଙ୍କୁ ହଳଦିଆ ପତାକା, ନାଗଙ୍କୁ ନାଗକେଶର ଫୁଲ, ଭଲ୍ଲାଟ ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଡାଲ ତରକାରି ଓ ଅନ୍ୟ ଭୋଜନ ଦିଆଯିବ। ସୋମଙ୍କୁ ଘୃତ ମିଶିତ ଦୁଧ ଚାଉଳ, ଶାଳୂକ ଓ ମୂଷଙ୍କୁ ଏହିପରି ଦିଆଯିବ। ଲୋପୀ, ମଦିତି ଓ ଦିତିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଗର ଏକ ନଗର ଦାନ କରାଯିବ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମିଠା ପିଠା, ମରୀଚିଙ୍କୁ ଛଅ ପାତ୍ର ଫୁଲ, ସବିତୃଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ତଳେ ଲାଲ ଫୁଲ ଦିଆଯିବ। ସେଠାରେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦର୍ଭା ଜଳ, ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଷଡ୍ଦଳ ଆସନରେ ବିବସ୍ୱତଙ୍କୁ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଦିଆଯିବ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ କୋଣ ତଳ ଘରେ ହଳଦି ଚାଉଳ, ଇନ୍ଦ୍ରଜୟଙ୍କୁ ମିଶ୍ରିତ ଭୋଜନ ଦିଆଯିବ। ଭାରୁଣୀ ଆସନରେ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଚିନି ମିଶିତ ଚାଉଳ, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଘୃତରେ ରନ୍ଧା ଭୋଜନ, ତଳେ ହୱା କୋଣରେ ଦିଆଯିବ। ଏହା ପରେ, ରୁଦ୍ରର ସେବକଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ମାଂସ, ଉତ୍ତର ମାର୍ଗରେ ଭୂଧର ଷଡ୍ଦଳ ଆସନରେ କଳା ଉଡ଼ଦ ଦିଆଯିବ। ଶିବ କୋଣ ତଳେ ଆପା ଓ ସାୟାଙ୍କୁ ଦହି ଓ ଦୁଧ ଦିଆଯିବ, ବିଧିମାନେ ପୂଜା କରି। ମଧ୍ୟଭାଗର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଳ ଆସନରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ଘୃତ ମିଶିତ ପାୟସ ଦିଆଯିବ। ଏହିପରି, ଇଶାନ ଠାରୁ ହୱା କୋଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାରି ଦିଗର ରକ୍ଷକମାନେ, ଚରକ ଆଦି ନାମରେ, ନିୟମିତ ଭାବେ ପୂଜିତ ହେବେ। ଚରକୀଙ୍କୁ ଘୃତ ମିଶିତ ମାଂସ, ବିଦାର୍ୟାଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ପାତ୍ରରେ ଦହି, ପୂତନାଙ୍କୁ ପିତ୍ତ ଓ ରକ୍ତ ଦିଆଯିବ। ପାପରାକ୍ଷସୀଙ୍କୁ ହାଡ଼, ରକ୍ତ ଓ ପିତ୍ତ ଦିଆଯିବ; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ କଳା ଉଡ଼ଦ ଚାଉଳ ଦିଆଯିବ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅର୍ୟମାନଙ୍କୁ ଡାଲ ମିଶିତ ପିଠା, ଭାରୁଣ ଦିଗରେ ଜମ୍ଭକଙ୍କୁ ରକ୍ତ ମିଶିତ ମାଂସ, ଉତ୍ତରେ ପିଲିପିଞ୍ଜଙ୍କୁ ଲାଲ ଚାଉଳ ଓ ଫୁଲ ଦିଆଯିବ। ବା, ସମଗ୍ର ଗୃହକୁ ଦର୍ଭା, ଦହି ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯିବ। ଘର ବା ସହର ମଧ୍ୟରେ, ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ଏକାଠିଏଠିଏଠି ୮୧ଟି ଆସନ ରଖିବା ଦରକାର, ତିନିପାଦୀ ରେଖା ଓ କୋଣରେ ଷଡ୍ଦଳ ଆସନ ତିଆରି କରିବା ନିୟମ। ଇଶାନ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦିଗପାଳ ମାନେ, ନାଗ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଇ ଘରେ, ମରୀଚି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଷଡ୍ଦଳ ଆସନରେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ନବାସନୀ ଭାବରେ ପୂଜିତ। ସହର, ଗାଁ ବା ଚଟାଣରେ ଏହି ଦିଗବିନ୍ୟାସ ହେଉଛି, ଏଠାରେ ଶତାସନ ଥାଏ; ଦୁଇ ଧାଡ଼ି ଖୁଟି କୋଣରେ ରଖାଯାଏ, ଯାହାକୁ ଆସନ୍ନ କରିବା କିମ୍ବା ଉଖାଡିବା ଦୁର୍ଲଭ। ଯେପରି ମନ୍ଦିରରେ ବିନ୍ୟାସ ହୁଏ, ଶତାସନ ଗୃହରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି; ଗ୍ରହ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଷଡ୍ଦଳ ଆସନ ଅଛି। ଚରକ ଆଦି ମୂଳ ଆସନ, ପୂର୍ବବତ୍ ରେଖା ଓ ଖୁଟି ସହିତ; ଏକ ଖେତ୍ର ବିନ୍ୟାସରେ ୩୩୪ଟି ଆସନ ରଖିବା ନିୟମ। ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ମରୀଚି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ଚଷଠି ଅକ୍ଷରରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ଅଷ୍ଟ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅଗ୍ନି ପଞ୍ଚଚାରି ଅକ୍ଷରରେ; ଇଶାନ ଆଦି ଶକ୍ତି ନଅ ଅକ୍ଷରରେ; ଚରକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏବଂ ରଜ୍ଜୁ ବଂଶ ଓ ଅନ୍ୟ ପୂର୍ବଜମାନେ ଏହିପରି ଅନୁସୂଚିତ। ଭାସ୍ତୁମଣ୍ଡଳରେ ସହସ୍ର ଅକ୍ଷର ଅଛି, ଏଠାରେ ନ୍ୟାସ ନଅଥର କରିବା ଦରକାର। ଭେତାଳ ଆକୃତି ଅଳ୍ତାରରେ ୨୫ ଅକ୍ଷରର ଭାସ୍ତୁ ଥାଏ; ଅନ୍ୟ ଭାସ୍ତୁରେ ନଅ ଅକ୍ଷର, ଆଉ ଏକରେ ଷୋଳ ଅଙ୍ଗ। ଷଡ୍ଭୁଜ, ତ୍ରିକୋଣ ବା ଚକ୍ରାକାର ମଧ୍ୟରେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆକୃତି ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ; ଭାସ୍ତୁ ଖୋଦା ହେବାରେ ପଛ ଭାଗ ସମତଳ ଓ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଶିଳା ରଖିବା ଦରକାର। ମୃତଦେହ ଭିତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କିମ୍ବା ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନା ସମୟରେ ପାୟସ ନୈବେଦ୍ୟ ଦିଆଯିବ ବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦିଆଯିବ। ଭାସ୍ତୁ ପୂର୍ବବତ୍ ବିନ୍ୟାସ ହେଲେ, ଏହାର ମାପ ପଞ୍ଚ ହସ୍ତ ହୁଏ; ଘର ବା ରାଜପ୍ରାସାଦ ମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରି ଏହି ଭାସ୍ତୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ପରେ, ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—ଇଶା ଓ ଅନ୍ୟ ଚଳନଶୀଳ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ, ପୂର୍ବବତ୍ ବାହାରେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ପାଇଁ କ୍ରମିକ ଭାବେ ତିନି ପ୍ରକାର ଆହୁତି ଦିଆଯିବ। ପୂତିଆତ୍ମାମାନେ ପାଇଁ ବଳି ଦେଇ, ଶିଳାଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମିକ ଭାବେ ରଖିବା; ମଧ୍ୟସ୍ଥ ସୂତ୍ରରେ ଶକ୍ତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ଘଟରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା। ମୂଳ ଅକ୍ଷର ‘ନ’ ରେ ନିର୍ମିତ ଶିଳା ଘଟରେ ରଖିବା; ପୂର୍ବ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅଷ୍ଟ ଘଟ, ସୁଭଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦିଗ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ଥାପନ କରିବା। ଦିଗପାଳମାନେ ସ୍ଥାପିତ ହେଉଥିବା ଗଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ନନ୍ଦ ଆଦି ଶିଳାଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମିକ ଭାବେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା। ଦେବତାଙ୍କ ଚିତ୍ର ଦେଖି, ଧର୍ମ ଆଦି ଅଷ୍ଟ ଦେବତା କୋଣରୁ କୋଣକୁ ଭାଗ କରିବା।