ଏକ ଗୃହ କିମ୍ବା ଦେଉଳ ନିର୍ମାଣ କରିବା ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶୁଭ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଦରକାର। ପ୍ରଥମେ, ଚାରିଟି କୋଣରେ ଉପଯୁକ୍ତ ଥମ୍ଭ ରଖିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏଠାରେ ଅଠଟି ଦିଗରେ ତନ୍ତୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରାଯିବ। ଏଠି, ଦୁଇ ପାଉଁ ଓ ଛଉ ପାଉଁ ଜୀବଗୁଡିକୁ ନିୟମାନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ପୂଜା ଓ ଦେଉଳ ନିର୍ମାଣ ଶୁଭାରମ୍ଭ ସମୟରେ, ବାସ୍ତୁପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ। ବାସ୍ତୁପୁରୁଷ ଏକ ରାକ୍ଷସ ରୂପେ ଉତ୍ତରମୁଖୀ ଶୟାନ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର କେଶ ଉପରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଛି। ବାସ୍ତୁପୁରୁଷଙ୍କର ଘୁଣ୍ଡି ଓ କୁହୁଡି ଭାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି ଦିଗରେ ଅଛି, ପିତୃଦିଗରେ ତାଙ୍କର ପାଦତଳ, ଉଗ୍ର ଦିଗରେ ମୁଣ୍ଡ, ଏବଂ ହୃଦୟରେ ହାତ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଜୋଡାଯାଇଛି। ବାସ୍ତୁପୁରୁଷଙ୍କ ଶରୀର ଉପରେ ଶୁଭ ଦେବତାମାନେ ବିରାଜିତ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ପୂଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏଠି, ଅଠ କୋଣର ଅଠ ଦିଗପାଳ ଅଠ ଉପକୋଣରେ ଅବସ୍ଥିତ। ମାରିଚି ଆଦି ଛଉ ପାଉଁ ଦେବତାମାନେ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅନୁକ୍ରମେ ବସିଛନ୍ତି; ମଧ୍ୟରେ ଚାରି ପାଉଁ ବ୍ରହ୍ମା ଅଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଏକ ପାଉଁ ଦେବତା ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ। ଏଠି, ସମସ୍ତ ନାଳି ଯେଉଁଠି ମିଶିଯାଏ, ସେଠି ଏକ ମହା ପ୍ରାଣ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ନିଜ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ସେଠି ତ୍ରିଶୂଳ, ସ୍ବସ୍ତିକ, ବଜ୍ର, ଏବଂ ବଡ଼ ସ୍ବସ୍ତିକ ସହିତ ଏକ ଘେରା ରହିଛି। ତିନି ଶିଖର, କଠି ଯୋଗ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଥାନ—ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ପ୍ରାଣ ସ୍ଥାନ ଦେଉଳ ଓ ଗୃହର ଦିୱାଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଂଶରେ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ। ପୂଜା ସମୟରେ, ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅନୁଯାୟୀ, ଇଶାଙ୍କୁ ଘୀ ଓ ଅଭିନ୍ନ ଚାଉଳ ଦେଇଁ, ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ଜଳ, ଏବଂ ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ କେସର ଝଣ୍ଡା ଦେବା ଉଚିତ। ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରତ୍ନ ଜଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଧୂସର ଛାତା, ସତ୍ୟ ଓ ଭୃଶଙ୍କୁ ଘୀ, ଗହୁଁ ଓ ଚାଉଳ ପିଠା ଦେବା ନିୟମ। ଅନ୍ତରିକ୍ଷଙ୍କୁ କାଚା ମାଂସ, ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମଧୁ, ଦୁଧ, ଦହି, ଘୀ ଦେଇଁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବିତଥଙ୍କୁ ଭଜା ଚାଉଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ସୁବৰ্ণ ପାତ୍ରରେ ଦେବା ଉଚିତ; ଗୃହପାଳକଙ୍କୁ ମଧୁ, ଯମରାଜଙ୍କୁ ଦାଳ ଦିଆ ଚାଉଳ ଦେଇଁ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ। ଗନ୍ଧର୍ବ ନାୟକଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧ, ଭୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ପକ୍ଷୀ ଜିଭା, ମୃଗଙ୍କୁ ପଦ୍ମପତ୍ର ଦେଇଁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଅଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତିଳ ଜଳ, ଦୁଧ, ଏବଂ ଦାନ୍ତ ଶୁଧି ପାଇଁ ଗଛ ଡାଳ ଦେବା ଉଚିତ; ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାରପାଳକଙ୍କୁ ଛାପ ଦିଆ ଗାଈ ଦେବା ନିୟମ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପିଠା, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତଙ୍କୁ ଦର୍ଭା, ପ୍ରଚେତସଙ୍କୁ ଲାଲ ପଦ୍ମ, ଅସୁରଙ୍କୁ ମଦ ଦେଇଁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶେଷଙ୍କୁ ଘୀ ଓ ଗୁଡ଼ ଦିଆ ଚାଉଳ, ରୋଗାଙ୍କୁ ଘୀ ପିଠା, କିମ୍ବା ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଭଜା ଚାଉଳ ଦେଇଁ ଅଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ। ମାରୁତଙ୍କୁ ହଳଦିଆ ଝଣ୍ଡା, ନାଗଙ୍କୁ ନାଗକେଶର ଫୁଲ, ଭଲାଟା ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ଭଲ ତିଆରି ଦାଳ ତରକାରି ଓ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ସୋମଙ୍କୁ ଘୀ ଦିଆ ଦୁଧ ଚାଉଳ, ଶାଲୁକ ଓ ମୂଷଙ୍କୁ ଏହିପରି ଦେବା ଉଚିତ। ଲୋପୀ, ମଦିତି, ଦିତିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଅଷ୍ଟକୋଣରେ ନଗର ଦେଇଁ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମିଠା ପିଠା, ମାରିଚିଙ୍କୁ ଛଉ ପତ୍ର ଫୁଲ, ସବିତୃଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ତଳେ ଲାଲ ଫୁଲ ଦେଇଁ କୋଣ ଘରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେଠି ତଳେ ଘରରେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦର୍ଭା ଜଳ, ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିବସ୍ୱତ୍ତଙ୍କୁ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଦେଇଁ ଛଉ ପତ୍ର ଆସନରେ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷସ କୋଣ ଘର ତଳେ ହଳଦି ଚାଉଳ, ଇନ୍ଦ୍ରଜୟଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତଳେ ମିଶ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ବରୁଣୀଙ୍କ ଆସନ ଛଉ ପତ୍ର ଆସନରେ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ମିଠା ଚାଉଳ, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ବାୟୁ କୋଣ ତଳେ ଘୀ ଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ତଳେ ରୁଦ୍ର ଦାସଙ୍କୁ ମାଂସ, ଉତ୍ତର ମାର୍ଗରେ ଭୂଧାରକଙ୍କୁ ଛଉ ପତ୍ର ଆସନରେ କଳା ଚଣା ଦେବା ନିୟମ। ଆପାଙ୍କୁ ଶିବ କୋଣ ତଳେ ଦହି ଓ ଦୁଧ ଦେଇଁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ସାୟଙ୍କୁ ଏହିପରି ଦେବା ଉଚିତ। ମଧ୍ୟରେ ଚାରି ପାଉଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ଘୀ ଦିଆ ଖିର ଦେଇଁ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ। ଇଶାନ ଦିଗରୁ ବାୟୁ ଦିଗ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୋଣକୁ ଚାରି ଦିଗପାଳ, ଚରକ ଆଦି ଦେବତାଙ୍କୁ ନିୟମାନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଚରକୀଙ୍କୁ ଘୀ ଦିଆ ମାଂସ, ବିଦାର୍ୟାଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ପାତ୍ରରେ ଦହି, ପୁତନାଙ୍କୁ ତିଆରି ଶୋଧା ଓ ରକ୍ତ ଦେବା ଉଚିତ। ପାପରାକ୍ଷସୀଙ୍କୁ ଅସ୍ଥି, ରକ୍ତ ଓ ଶୋଧା ଦେଇଁ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଶ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ କଳା ଚଣା ଚାଉଳ ଦେବା ନିୟମ। ଅର୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଦାଳ ମିଶା ପିଠା, ଜମ୍ଭକାଙ୍କୁ ବରୁଣ ଦିଗରେ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଦେବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତରରେ ପିଲିପିଞ୍ଜଙ୍କୁ ଲାଲ ଚାଉଳ ଓ ଫୁଲ, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଗୃହକୁ ଦର୍ଭା, ଦହି ଓ ଜଳ ଦେଇଁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଗୃହ କିମ୍ବା ନଗରରେ ଏକାଉଁଏଁ ଅଠାଉଁ ଆସନରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ତିନି ପାଉଁ ରେଖା ଏବଂ କୋଣରେ ଛଉ ପତ୍ର ଆସନ ରଖିବା ନିୟମ। ଇଶାନ ଆଦି ଦିଗପାଳ, ନାଗ ଆଦି ଦୁଇ ଘରରେ, ମାରିଚି ଆଦି ଛଉ ପତ୍ର ଆସନରେ, ବ୍ରହ୍ମା ନଉ ଆସନରେ ଚିହ୍ନିତ। ଏକ ନଗର, ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ଗୋପାଳ ଗୃହରେ ଶତ ଆସନ ହୋଇପାରେ; କୋଣରେ ଦୁଇ ରେଖା ଥମ୍ଭ ରଖିବା ଦିଃସମ୍ଭବ ଏବଂ ଅଜୟ। ଯେପରି ଦେଉଳରେ ବିନ୍ୟାସ କରାଯାଏ, ଏହିପରି ଶତ ଆସନ ଗୃହରେ ମଧ୍ୟ ବିନ୍ୟାସ କରାଯିବ; ଗ୍ରହ, ଶ୍କନ୍ଦ ଆଦି, ଛଉ ପତ୍ର ଆସନ ଏଠି ଚିହ୍ନିତ। ଚରକ ଆଦି ଭୂତ ଆସନ, ରେଖା ଓ ଥମ୍ଭ ଯଥା ପୂର୍ବରୁ; ଏକ ଅଞ୍ଚଳର ବିନ୍ୟାସରେ ଗୃହରେ ତିନି ଶତ ଚଉଁତିଶି ଆସନ ରଖିବା ଉଚିତ। ବ୍ରହ୍ମା, ମାରିଚି ଆଦି ଦେବତା ଷଠି ଅକ୍ଷରରେ ବିବର୍ଣ୍ତିତ; ଅଠ ରସ ଓ ଅଗ୍ନି ପଞ୍ଚାନ୍ନବି ଅକ୍ଷରରେ ଉକ୍ତ। ଇଶାନ ଆଦି ଶକ୍ତି ନଉ ଅକ୍ଷରରେ, ଏପରି ଚରକ ଆଦି, ରଜ୍ଜୁ ଗୋତ୍ର ଓ ପୂର୍ବଜ ଏପରି। ବାସ୍ତୁ ମଣ୍ଡଳ ଏକ ହଜାର ଅକ୍ଷରରେ ବିବର୍ଣ୍ତିତ; ନ୍ୟାସ ଏଠି ନଉ ବାର କରିବା ଉଚିତ, ଅଞ୍ଚଳ ଓ ବାସ୍ତୁ ଅନୁସାରେ।