ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ଶିଳ୍ପ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏଠି, ଯଦି କୌଣସି ଲୋକଙ୍କର କେଶ, ଦାନ୍ତ କିମ୍ବା ଦୁଧ ନଥାଏ, ତେବେ ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ପତାକାରୁ ଝରିଥିବା ଶୁଭ ଅକ୍ଷରଗୁଡିକ ଏହାର ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ବସ୍ତୁ ଥିବା ଚିହ୍ନ ଦେଇଥାଏ। ଅଙ୍ଗର ବିକୃତି, ପଶୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କର ଆଗମନ, ତାଙ୍କର ଚଳାଚଳ ଓ ଚିତ୍କାର ଦ୍ୱାରା କର୍ମର ପରିମାପ ଚିହ୍ନିବା ଯୋଗ୍ୟ। ଏଠି, ମାତୃକାମାନଙ୍କର ଅଷ୍ଟମୁଖୀ ଗୁଣ୍ଡାକୁ ଏକ ତଫା ଉପରେ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ଲେଖିବା ଉଚିତ। ଏହି ଗୁଣ୍ଡା ଏକା ଏକା ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶେଷ ଦିଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିହ୍ନିବାରେ କଣ୍ଟକର ଜ୍ଞାନ ଦିଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଗୁଣ୍ଡା ନାହିଁ, ସେଠି ଲୋହା ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ; 'କ' ଗୁଣ୍ଡାରେ ଅଗ୍ନିର କଏଲା, 'ଚ' ଗୁଣ୍ଡାରେ ଛାଇ, 'ଟ' ଗୁଣ୍ଡାରେ ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମରେ ହାଡ଼ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। 'ତ' ଗୁଣ୍ଡାରେ ଇଟ, 'ପ' ଗୁଣ୍ଡାରେ ଖପର, 'ଯ' ଗୁଣ୍ଡାରେ କୀଟ କିମ୍ବା ତାହା ସମାନ, 'ଶ' ଗୁଣ୍ଡାରେ ଧାତୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। 'ହ' ଗୁଣ୍ଡାରେ ଚାନ୍ଦି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟ ଗୁଣ୍ଡା ଭିତରୁ କ୍ଷତିକାରକ ବସ୍ତୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା, ପାଣି ସିଞ୍ଜିବା, ଏବଂ ମାଟି ଦିଏଠି ଅଠ ଅଙ୍ଗୁଳ ଗଭୀର କରି ଭରିବା ଉଚିତ। ଏକ ଗଡ଼ିଏ ପାଦ ରୁ କମ୍ ଗଭୀର ଏକ ତଳ ଖୋଡ଼ି, ସେଠି ପ୍ରଶ୍ନା ମାଟି ଦିଏଠି ଭରି, ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ମାରି, ଭୂମିକୁ ଲେପି ଓ ସମ ଭାବେ ହେବା ପରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଉଚିତ। ସାଧାରଣ ନୈବେଦ୍ୟ ନେଇ, ବିବରଣ କରାଯିବା ପଣ୍ଡାଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱାରପାଳରେ ପୂଜା କରି, ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠି, ନିଜ ପରିଶୁଧି ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଓ ପଣ୍ଡାଳର ପୂଜା, କଳଶ ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାତ୍ର ସଂଯୁକ୍ତ କରି, ଦିଗପାଳ ଓ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନିର ଜନ୍ମ ଓ ପୂଜାର ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ପୂର୍ବ ଭଳି କରି, ଯଜ୍ଞକାରୀ ସହିତ ପଣ୍ଡାଳକୁ ଗଲା ପରେ ଶିଳାମାନଙ୍କର ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ମନ୍ଦିରର ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ଶିଳାଗୁଡିକ, ପାଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ନାମରେ, ଅଠ ଅଙ୍ଗୁଳ ଉଚ୍ଚ, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଓ ଭଲ ଭାବରେ ତିଆରି ହେବା ଉଚିତ। ଏହି ଶିଳାଗୁଡିକ ପାହାଡ଼ ଶିଳାରୁ ତିଆରି ହେବା ଉଚିତ, ଇଟ ପାଇଁ ଅର୍ଦ୍ଧ ଆକାର; ପାହାଡ଼ ମନ୍ଦିରରେ ପାହାଡ଼ ଶିଳା, ଇଟ ମନ୍ଦିରରେ ଇଟ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ନଉ ମୁଖ ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ ପଦ୍ମରେ; ନନ୍ଦା, ଭଦ୍ରା, ଜୟା, ରିକ୍ତା, ପୂର୍ଣ୍ଣା ପଞ୍ଚମ ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ପଞ୍ଚଟି—ପଦ୍ମ, ମହାପଦ୍ମ, ଶଂଖ, ମକର, ସମୁଦ୍ର—ହେଉଛି ଧନପାତ୍ର, ନିମ୍ନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ରଖାଯିବା ଉଚିତ। ନନ୍ଦା, ଭଦ୍ରା, ଜୟା, ପୂର୍ଣ୍ଣା, ଅଜିତା, ଅପରାଜିତା, ବିଜୟା, ମଙ୍ଗଳା, ଧରଣୀ—ଏହି ନଉଟି ଶିଳା। ସୁଭଦ୍ରା, ବିଭଦ୍ରା, ସୁନନ୍ଦା, ପୁଷ୍ପନନ୍ଦକ, ଜୟା, ବିଜୟା, କୁମ୍ଭ, ପୂର୍ଣ୍ଣା, ଉତ୍ତରା—ଏହି ଅନ୍ୟ ନଉଟି। ଏହି ନଉ ଧନପାତ୍ରକୁ କ୍ରମରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ; ଆଗରେ ଆସନ ରଖି, ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ତୀର ଦ୍ୱାରା ମାରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଶିଳା ତିନି ଖଣ୍ଡା ବସ୍ତ୍ର, ମାଟି, ଗୋବର, ଗୋମୂତ୍ର, କ୍ୱାଥ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଢାକିବା ଉଚିତ। 'ହୁଁ ଫଟ୍' ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଧି ସ୍ନାନ କରି, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ପଞ୍ଚାମୃତ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ସ୍ନାନ, ଏକା ଏକା ନାମ ଦେଇ ଚିହ୍ନିବା, ଫଳ, ମଣି, ସୁନା ଓ ଗୋର ଶଙ୍ଖର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଶିଳାକୁ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ଅଭିଷେକ କରି, ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ସୁନା ଆସନ ଦେଇ, ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଦକ୍ଷିଣାବୃତ୍ତିରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ହୃଦୟ ସହିତ କୁଶ ଶୟ୍ୟା କିମ୍ବା ବିଛା ଉପରେ ରଖି, ପୂଜା କରି, ଶୂନ୍ୟ ଚିନ୍ତନ ସହିତ ଭୂତତ୍ତ୍ୱରୁ ଉଚ୍ଚତମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ତିନି ଭାଗ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ତିନି ଭାଗରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ବୁଦ୍ଧିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମନ ସେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଚିନ୍ତା ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଭୂମି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଶିବଜ୍ଞାନ ଗୁଣ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି; ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ତାଙ୍କର ମୂଳପତିମାନେ, ନିଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଫୁଲ ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ସ୍ଥାନରେ, ଠିକ୍ କ୍ରମରେ—'ଓମ୍ ହୁଁ, ଶିବ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ନମସ୍କାର; ଓମ୍ ହୁଁ, ଶିବ ତତ୍ତ୍ୱର ଲୋକପତି ରୁଦ୍ରକୁ ନମସ୍କାର; ଓମ୍ ହାଁ, ଜ୍ଞାନ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ନମସ୍କାର; ଓମ୍ ହାଁ, ଜ୍ଞାନ ତତ୍ତ୍ୱର ଲୋକପତି ବିଷ୍ଣୁକୁ ନମସ୍କାର; ଓମ୍ ହାଁ, ଆତ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ନମସ୍କାର; ଓମ୍ ହାଁ, ଆତ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱର ଲୋକପତି ବ୍ରହ୍ମାକୁ ନମସ୍କାର।' ପରେ ଭୂମି, ଅଗ୍ନି, ଯଜ୍ଞକାରୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଜଳ, ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ତତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ଏକ ଶିଳାରେ ଅଠ ଆକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତେ ପଶୁପତି, ଉଗ୍ର ରୁଦ୍ର, ଭବ ଓ ଈଶ୍ୱର। ମହାଦେବ ଓ ଭୀମ, ଏବଂ ଫର୍ମର ଅଂଶ କ୍ରମରେ—'ଓମ୍, ଭୂମିର ଆକାରକୁ ନମସ୍କାର; ଓମ୍, ଭୂମିର ଲୋକପତିକୁ ନମସ୍କାର।' ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଆରମ୍ଭ କରି, ଜଗତ୍ର ଦିଗପାଳମାନେ ନିଜ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା କ୍ରମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଶିଳାଗୁଡିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ନିଜ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଧନପାତ୍ର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କର ବୀଜ ଅକ୍ଷର କ୍ରମରେ କହାଯିବା ଉଚିତ। 'ଲୁଁ, ରୁଁ, ଶୁଁ, ପୁଁ, ବୁଁ, ଯୁଁ, ମୁଁ, ହୁଁ, କ୍ଷୁ'—ଏହି ନଉ ଶିଳା ବ୍ୟବସ୍ଥା; ଶିଳା ପଞ୍ଚ ଭାଗରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ତତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ଆକାରକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା, ସୃଷ୍ଟିରେ ପଞ୍ଚ ଭାଗ, ଭୂମିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ଈଶ୍ୱର, ସଦାଶିବ—ଏହି ପଞ୍ଚ ଆକାରପତିକୁ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ପୂର୍ବ ଭଳି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। 'ଓମ୍, ଭୂମିର ଆକାରକୁ ନମସ୍କାର; ଓମ୍, ଭୂମିର ଆକାରପତି ବ୍ରହ୍ମାକୁ ନମସ୍କାର।