ଈଶ୍ୱର ଗୁହଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ଏବଂ କ୍ରମିକ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଷୟରେ କହିବି—ସିଂହାସନ, ଶକ୍ତି, ଶିବ, ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ଏହାଙ୍କର ଶିବାଣୁ ସହିତ ଏକତା। ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ଥାଏ, ମୁଁ ସେଗୁଡିକର ରୂପ ବିବରଣା କରିବି; ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଶିଳା ସହିତ ଏକତା ହୁଏ, ସେଠିକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯଥାବିଧି ଭାବେ ସିଂହାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯିବାକୁ ଥାଏ, ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଯଦି ଅଲଗା ନୁହେଁ ତେବେ ସେଠାକୁ ନିଶ୍ଚଳ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କୁହାଯାଏ। ଏଠାରେ ଲିଙ୍ଗ ଉତ୍ତୋଳନ ପୂର୍ବକ ଯେଉଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୁଏ, ଏହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସଂସ୍କାର କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦୁଇ ପ୍ରକାରର, ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଷ୍ଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁଭ ଚେତନାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ। ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ମୂଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଥାଏ; ଯଦି କେହି ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ଚାହାଏ, ସେ ମାଟିକୁ ଭଲଭାବେ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର। ପୂର୍ବ, ଉତ୍ତର ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ଦିଗର ମାଟି ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରଶଂସିତ; ଗଡ଼ିଆରେ ଯଦି ମାଟି ପ୍ରଚୁର ଓ ଚିକ୍କଣ ମିଳେ, ସେଠା ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ। ମାଟି ଧଳା ହେଲେ, ଘୃତ ଗନ୍ଧ ଥାଏ; ଲାଲ ହେଲେ, ଲାଲ ଗନ୍ଧ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ; ହଳଦିଆ, କଳା, ମଦ ଗନ୍ଧ ନଥିବା ମାଟି ପ୍ରଥମେ ପୁରୋହିତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଯଦି ମାଟି ଅସୁଦ୍ଧ—ଅସ୍ଥି, କାଉ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ—ତେବେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଏହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବେ। ନଗର, ଗ୍ରାମ, କିମ୍ବା ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଘର ଓ ମନ୍ଦିର ତିଆରି ପାଇଁ ପୁନଃପୁନ ଖନନ କିମ୍ବା ବଳଦ ଦ୍ୱାରା ଚାଷ କରି ଭୂମିକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଦରକାର। ମଣ୍ଡପରେ ଦ୍ୱାରପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରମ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ନିୟମାନୁସାରେ ଅଘୋରାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହଜାର ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। ଭୂମି ସମତଳ ଓ ଲେପନ କରି, ଦିଗ୍ଗୁଡିକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା; ସୁନା, ଦହି, ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଧାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତ ରୂପେ ରେଖା ଆଙ୍କିବା। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଓ ଇଶାନ କୋଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ରଖି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା; ପୂରୋହିତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଏହି ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଖନନ ସାଧନକୁ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବା। ବାହାରେ ଭୂତଗଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗକୁ ହୋମ କରିବା; ଭୂମିକୁ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି, ଖନନ ସାଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟକୁ ପୂଜିବା। ଅନ୍ୟ ଏକ କଳଶ ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକି ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଅନ୍ତରେ ଦେଖାଯିବ; ଗୀତ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧ୍ୱନି ସହିତ। କଳଶ ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ପାଇଁ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆସିଲେ, ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ କୃତି କସିଆ ଦ୍ୱାରା ଖନନ କରିବା। ଖୋଦା ମାଟିକୁ ଦକ୍ଷିଣାପଶ୍ଚିମରେ ରଖି, କଳଶର ପାଣି ଗଡ଼ିଆରେ ଢାଲି, ଏହି ପାଣିକୁ ଚାହିଁଥିବା ପୂର୍ବ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇଯିବା। ତାପରେ, କିଛିକ୍ଷଣ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି, ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ ଚାରିପଟେ ଘୁଞ୍ଚି, ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ପ୍ରାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମା ଚିହ୍ନକୁ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବା। ଏଠାରେ କଳଶ ଦ୍ୱାରା ପରିଭ୍ରମଣ କରି ଅର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରଦାନ ନିୟମ ଅନୁସାରେ; ଏପରି ଭାବେ ଭୂମିକୁ ଅଧିକାର କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ମାଟି କଠିନ କିମ୍ବା ପାଣିଯୁକ୍ତ, ଦୋଷ ଉପଶମ ପାଇଁ ଖନନ କରିବା; ଯଦି କିଛି ବାହ୍ୟ ବସ୍ତୁ ମିଳେ, ଏହାକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କୌମାରୀ କନ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସଫା କରିବା। ଯଦି କେହି ପୁରୁଷ କେଶ, ଦାନ୍ତ କିମ୍ବା ଦୁଧ ବିହୀନ, ତେବେ ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟର ପତାକାରୁ ପତିତ ଶୁଭ ଅକ୍ଷର ଏଠାରେ ବାହ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଅବସ୍ଥିତି ଜଣାଏ। ଅଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ବିକୃତି, ପଶୁ ଆସିବା, ଚଳନ ଓ ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା କ୍ରିୟାର ମାପ ଓ ଦିଗ ଜଣାଯିବ। ଅଷ୍ଟମାତୃକା ଗୁଚ୍ଛକୁ ତାଲି କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ଚିତ୍ରିତ କରିବା; ପୂର୍ବରୁ ଦିଗ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଗୁଚ୍ଛ ଅନୁଯାୟୀ ଦୁଷ୍ଟ ବସ୍ତୁ ଚିହ୍ନିବା। ଯେଉଁଠି ଗୁଚ୍ଛ ନାହିଁ, ସେଠି ଲୋହା ବ୍ୟବହାର କର; ‘କ’ ଗୁଚ୍ଛରେ ଅଗ୍ନିର କାଉ, ‘ଚ’ ଗୁଚ୍ଛରେ ଭସ୍ମ, ‘ଟ’ ଗୁଚ୍ଛରେ ଅସ୍ଥି, ଦକ୍ଷିଣାପଶ୍ଚିମରେ; ‘ତ’ ଗୁଚ୍ଛରେ ଇଟ, ‘ପ’ ଗୁଚ୍ଛରେ ଖପର, ‘ୟ’ ଗୁଚ୍ଛରେ କୀଟ, ‘ଶ’ ଗୁଚ୍ଛରେ ଧାତୁ; ‘ହ’ ଗୁଚ୍ଛରେ ଚାଁଦି, ଅନ୍ୟ ଗୁଚ୍ଛରେ ଅପକାରୀ ବସ୍ତୁ; ପାଣି ଛିଟି, ଏଠି ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗୁଳ ଗଭୀର ମାଟି ଭରିବା। ଏକ ପାଉଁଠାରୁ କମ୍ ଗଭୀର ଗଡ଼ିଆ ଖୋଦି, ଭିଜା ମାଟି ଭରି, ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ଦମ୍ଦମ୍ କରି, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଏଠି ଚ଼ାପି ଓ ସମତଳ କରି ପରେ ଅଗ୍ରଗତି କରିବେ। ସାଧାରଣ ନୈବେଦ୍ୟ ନେଇ, ଏଠି ଉଲ୍ଲିଖିତ ମଣ୍ଡପକୁ ଯିବା; ଦ୍ୱାରପୂଜା କରି, ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ। ସେଠାରେ ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରମ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ, ମଣ୍ଡପ ପବିତ୍ରିକରଣ, ବୃଦ୍ଧିପାତ୍ର ସହିତ କଳଶ, ଦିଗପାଳ ଓ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କରିବେ। ଅଗ୍ନିର ଜନ୍ମ ଓ ପୂଜା ପୂର୍ବପରି କ୍ରମାନୁସାରେ କରି, ଯଜମାନ ସହିତ ଶିଳା ଶ୍ନାନ ପାଇଁ ମଣ୍ଡପକୁ ଯିବେ। ମନ୍ଦିର ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ଅଂଶ ଓ ପାଦ ଓ ଅନ୍ୟ ନାମର ଶିଳାଗୁଡ଼ିକ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗୁଳ ଉଚ୍ଚ, ଚତୁରସ୍ର ଓ ଭଲ ତିଆରି ହେଉଥିବା ଦରକାର। ଏହି ଶିଳାଗୁଡ଼ିକ ପାଥରର, ଇଟ ପାଇଁ ତାହାର ଅର୍ଧ ଆକୃତି; ପାଥର ମନ୍ଦିରରେ ପାଥର ଫଳକ, ଇଟ ମନ୍ଦିରରେ ଇଟ ବ୍ୟବହାର କରିବା। ନବମୁଖ ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନାଙ୍କ ସହିତ ଚିହ୍ନିତ, ପଦ୍ମରେ ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ; ନନ୍ଦା, ଭଦ୍ରା, ଜୟା, ରିକ୍ତା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣା ପଞ୍ଚମ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପଦ୍ମ, ମହାପଦ୍ମ, ଶଂଖ, ମକର ଓ ସାଗର—ଏହି ପଞ୍ଚଟି ଧନର ଘଡ଼ି, ନିମ୍ନକ୍ରମରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯିବ। ନନ୍ଦା, ଭଦ୍ରା, ଜୟା, ପୂର୍ଣ୍ଣା, ଅଜିତା, ଅପରାଜିତା, ବିଜୟା, ମଙ୍ଗଳା, ଧରଣୀ—ଏହି ନବ ଶିଳା। ସୁଭଦ୍ରା, ବିଭଦ୍ରା, ସୁନନ୍ଦା, ପୁଷ୍ପନନ୍ଦକ, ଜୟା, ବିଜୟା, କୁମ୍ଭ, ପୂର୍ଣ୍ଣା, ଉତ୍ତରା ଅନ୍ୟ ଶିଳାଗୁଡ଼ିକ। ଏହି ନବ ଧନ ଘଡ଼ିକୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ରଖିବା; ପ୍ରଥମେ ସିଂହାସନ ରଖି, ତାପରେ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ କରିବେ।