ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ଆଚାର୍ୟ ନିଜ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦୀକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ଏକତ୍ର କରି, ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଏକ ବିଶେଷ ପାତ୍ରରେ ସଂସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏହା ପରେ ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କାରଣ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଶିଶୁ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଇଲେ। ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଜନକ ଓ ଜନନୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଛୁଇଁଲେ; ପୂର୍ବ ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଶକ୍ତିକୁ ନିଜ ମନ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ଏହା ପରେ, ଆଗରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପ୍ରକାରେ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ରଣ କରି, ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ନିଜ ମନ ମଧ୍ୟରେ ଏକତ୍ର କଲେ। ବାମ ହାତରେ, ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତ ସ୍ଥାନରୁ ଧରି, ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଗର୍ଭରେ ଏକତ୍ର କଲେ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଦେହିକ ସିଦ୍ଧି, ଜନ୍ମର ଅଧିକାର, ଭୋଗ, ଲୟ, ନାଡୀର ଶୁଦ୍ଧି ଓ ତତ୍ତ୍ୱର ସ୍ପଷ୍ଟତା ହାସଲ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଦୂଷଣ, କର୍ମବନ୍ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାଶ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଓ ଶତ ହୋମ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନକୁ ଢିଲା କରି, ଦୂଷିତ ଶକ୍ତିକୁ ଲୁଚାଇ ଦେବା, ଛେଦ କରିବା, ଚକ୍ରାକାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ। ପରେ ଦାହ, ଅକ୍ଷର ଅଭାବ ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ; ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଆରାଧନା, ଆକୃତି ଓ ଗନ୍ଧ ଦେଇ ପୂଜା କରାଯାଏ। "ଓଁ ହ୍ରୀଁ, ଆକୃତି ଓ ଗନ୍ଧ, ଦକ୍ଷିଣା—ହେ ରୁଦ୍ର, ଗ୍ରହଣ କର, ସ୍ୱାହା!"—ଏହିପରି ଶାମ୍ଭବୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଘୋଷଣା କରି, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କାରଣ ଭାବେ ମୁକ୍ତ କରି, ଚେତନାକୁ ନିଜ ମନ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ କରି, ବନ୍ଧନ ଦାଗାରେ ରଖାଯାଏ। ପରେ ବିନ୍ଦୁକୁ ମସ୍ତକରେ ରଖି, ପିତାମାତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟାନୁସାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ କରାଯାଏ। ଏହି ଜ୍ଞାନ-କ୍ରିୟାରେ ଆବଶ୍ୟକ ମାରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପ୍ରକାରେ କରିବା ଦରକାର; ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ଏଭଳି ଜ୍ଞାନ ପରିଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରାଯାଏ। ଏହିପରେ, ଭଗବାନ କହିଲେ: "ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ଏକତ୍ତ୍ୱ ଦୀକ୍ଷା ବିଷୟରେ କହୁଛି। ଯଥାବିଧି ଦାଗା ବାନ୍ଧିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। କାଳାଗ୍ନିରୁ ଶିବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏହାକୁ ମଣିମାଳା ପରି ସୂତ୍ରରେ ପରିସ୍ତିତ କରିବା ଦରକାର।" ଶିବତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ପୂର୍ବ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଗର୍ଭାଧାନ ଆଦି କ୍ରିୟା, କିନ୍ତୁ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ସହିତ, ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ କରିବା ଦରକାର। ପରେ, ତତ୍ତ୍ୱ ନିୟମାନୁସାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ କରିଲେ, ଶିଷ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ। ଶିବ ସାମ୍ୟୋଗ ଓ ନିଶ୍ଚଳତା ପାଇଁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ ପରେ, ଶିବପାତ୍ରରେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଦରକାର। ପୁନଃ ଭଗବାନ କହିଲେ: "ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଶିଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟ ଲକଡ଼ିର ମଞ୍ଚ ଉପରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ନଅଟିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦରକାର। ଏହି ମଞ୍ଚଗୁଡ଼ିକୁ ଅଳକାଳୀ ଜଳ, ଦୁଧ, ଦହି, ଘିଅ, ଅଖୁ ରସ, ମଧୁର ମଦ, ମଧୁ ଓ ଅଷ୍ଟ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ କରିବା ଦରକାର।" ଏହି ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଅଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଏକ ଚୂଡ଼ାଧାରୀ ରୁଦ୍ର ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦରକାର। ସପ୍ତମ ହେଉଛନ୍ତି ପରମ ଶିବ, ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି, ଏକ ରୁଦ୍ରନେତ୍ରୀ, ଏକ ଚକ୍ଷୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶିବ; ସପ୍ତମଙ୍କୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ନାମ ଦ୍ୱାରା ଡାକାଯାଏ, ଅନନ୍ତ; ଅଷ୍ଟମ ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ର। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶିବ, ସାଗର ଓ ଶିଂବମନ୍ତ୍ରକୁ ବିଧିମତ ନିର୍ମିତ ସ୍ନାନମଣ୍ଡପରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର। ଦୁଇ ହାତ ଲମ୍ବା ଓ ଆଠ ଆଙ୍ଗୁଠି ଉଚ୍ଚ ଏକ ବେଦି ତିଆରି କରି, ଶ୍ରୀପର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦଳର ଆସନ ଉପରେ ଅନନ୍ତ ଚିତ୍ତକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିବା ଦରକାର। ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପୂର୍ବମୁଖୀ କରି ବସାଇ, କୋଶା, ଚାଉଳ, ମାଟି, ଭସ୍ମ, ଦୂର୍ବା ଓ ଗୋମୟ ଲଡ଼ୁ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଏହା ପରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଚାଉଳ, ଦହି ଓ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରି, କ୍ରମାନୁସାରେ ଦୁଧ ଓ ଚାଉଳ, ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱରଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ କରିବା ଉଚିତ। ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବ, ସ୍ୱଧା ସ୍ଥାପନ ସହିତ; ଶୁଧ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ, ତାଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କ ଦାହିନପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସାଯିବ। ପୂର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଆସନରେ ପୁନଃ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର, ମୁଣ୍ଡାସା, ଯୋଗପଟ୍ଟା, ମୁକୁଟ, ଛୁରି, କମଣ୍ଡଳୁ ଦେଇ। ଏହା ପରେ ମାଳା, ପୁସ୍ତକ ଓ ପଳଙ୍କି ଆଦି ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ଦୀକ୍ଷା, ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଓ ସ୍ଥାପନ ଦାୟିତ୍ୱ ଏହି ଦିନଠାରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ। ବିଧିମତ ଭାବେ ପରୀକ୍ଷା କରି, ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ; ଆଜ୍ଞା ଦିଅ: "ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର।" ବାଧା ଓ ଅଗ୍ନି ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହିପରି ଅନୁରୋଧ କର: "ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଶିକ୍ଷା ପାଇଛି, ହେ ଗୁରୁ, ଅଭିଷେକ ପାଇଁ।" "ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ଏବେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦୀକ୍ଷିତ, ହେ ଶିବ; ମନ୍ତ୍ରମଣ୍ଡଳ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ, ପାଞ୍ଚ ଗୁଛ ପଞ୍ଚ ହୋମ କରିବା ଦରକାର।" ଏହା ପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ନିଜ ଦାହିନପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସାଅ; ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଦାହିନ ହାତରେ ଛୋଟ ଆଙ୍ଗୁଠି ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ରମାନୁସାରେ ଆଉ ଅଙ୍ଗୁଳି ରଖ। ଦର୍ଭା ଘାସର ଦଗ୍ଧ ମୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତକୁ ଛୁଇଁ, ତାଙ୍କ ହାତରେ ଫୁଲ ଦେଇ, ପ୍ରଣାମ କରାଅ। ପାତ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଶିବ ଓ ନିଜ ମନରେ ଅନୁସୂଚିତ କ୍ରିୟା କର; ଶିଷ୍ୟମାନେ ନିଜର ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ପରୀକ୍ଷା କରି ଗ୍ରହଣ କର। ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁରୁଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦୀକ୍ଷା ନେଇପାରନ୍ତି; "ଆଁ ଶ୍ରାଁ ଶ୍ରୌଁ ପଶୁଁ ହୁଁ ଫଟ୍"—ଏହି ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦୀକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ। ପରେ ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: "ଦୀକ୍ଷିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶଂଖ, ଢୋଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଧ୍ୱନି ସହିତ, ଗୋମୟର ପଞ୍ଚ ଉତ୍ପାଦନ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବ।