ଏହିପରି ଏକ ପବିତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ଶିଷ୍ୟ ଏବଂ ଗୁରୁ ଉଭୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସମତାର ସ୍ଥିତି ସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ଶ୍ୱାସ-ନିରୋଧ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶ୍ୱାସ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଅଭ୍ୟାସ ମାଧ୍ୟମରେ ଆତ୍ମାକୁ ଶିବର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇଯାଯି, ପୁନଃ ମୂଳ ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଏହିପରି ଏକ ଗୁପ୍ତ ପଦ୍ଧତିରେ, ମନ୍ତ୍ରକୁ ହୃଦୟ-କମଳରେ ସଂରକ୍ଷିତ କରି, ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟ-କମଳର ଗର୍ଭରେ ଏହାକୁ ନିବେଶ କରିଥାନ୍ତି। ଏହାପରେ ଗୁରୁ ଉଚିତ ଭାବେ ଶିବ ଏବଂ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୂଜା କରି, ସ୍ୱୟଂକୁ ନମସ୍କାର ଜଣାଇ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ବ୍ରତ ପାଠ କରିଥାନ୍ତି। ଦେବତା ବା ଶାସ୍ତ୍ରକୁ କଦାପି ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟବହୃତ ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଏହାଦିକର ଅପବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚି ରହିଛି, ଶିବ, ଅଗ୍ନି ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ପୂଜା ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଦରକାର। ଶିଶୁ, ଅଜ୍ଞ, ବୃଦ୍ଧ, ନାରୀ, ଭୋଗରତ ବା ଦୁଃଖିତ ଲୋକଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦେବା ଉଚିତ; ଯେଉଁମାନେ ସମର୍ଥ, ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାପରେ ଦେଇଥିବା ଉଚିତ। ଦେହର ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ, ଜଟା, ଭସ୍ମ, ଦଣ୍ଡ, କଉପୀନ ଓ ନିୟମ ଏହାଦିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଇଶାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ବା ହୃଦୟ ଓ ଏହାଦିକର ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର। ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ "ସ୍ୱାହା" ଶବ୍ଦରେ ସମାପ୍ତ କରି, ପାତ୍ରରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ହୋମ କରି, ଶେଷ ଅଂଶକୁ ସ୍ଥଣ୍ଡିଳାରେ (ବେଦୀ) ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଦରକାର। ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଏହାକୁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ କୁମ୍ଭ ତଳେ ରଖି, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମିଳିଲେ ଗୁରୁ ଏହାକୁ ବ୍ରତୀଙ୍କୁ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହିପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୀକ୍ଷାରେ ଶିଷ୍ୟ ହୋମ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ଏହାପରେ ଈଶ୍ୱର କହିଛନ୍ତି: ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ସ୍ନାନ କରି, ଆବଶ୍ୟକ ପୂର୍ବକ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଗୁରୁ ଯଥାଯଥ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଦରକାର, ଦହି, ମାଂସ ଓ ମଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ୱପ୍ନରେ ହାଥୀ ବା ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିବା, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଦେଖିବା, ତେଲ ମସାଜ ଓ ଏହାଦିକ ନ ହେବା ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ; ଏହା ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହୋମ କରିବା ଦରକାର। ଦୁଇ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା କ୍ରିୟା କରି, ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶୁଦ୍ଧି ହେବା ପରେ, ନିୟମିତ ଉପଚାର କ୍ରମରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଦରକାର। ପୁନଃ ଶୁଦ୍ଧି ହୋଇ, ଶିବଙ୍କ ହସ୍ତକୁ ନିଜ ଉପରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରାଇ କୁମ୍ଭ ରଖି, କ୍ରମକ୍ରମେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶିବଙ୍କୁ ମଣ୍ଡଳ ବା ବେଦୀ ଉପରେ ପୂଜା କରି, ଅଘ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରି, ମନ୍ତ୍ର ହୋମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଦରକାର। ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନର ଦୋଷ ଦୂର କରିବାକୁ, ଶସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ୧୦୮ ଆହୁତି ଦେଇ, "ହୁଁ" ମୁଦ୍ରା ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ଅଗ୍ନି ଜଳାଯିବା ଉଚିତ। ବେଦୀ ଓ କୁମ୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ବଳି ଅର୍ପଣ କରି, ଶିଷ୍ୟ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ବାହାରକୁ ଯିବା ଦରକାର। ଏଠାରେ ବ୍ରତ ଅନୁଯାୟୀ ମଣ୍ଡଳ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା, ସମ୍ପାତ-ହୋମ, ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଦର୍ଭା ଓ ଚ୍ୟାନେଲ ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ପାଇଁ, ମୂଳ ଅନୁସ୍ୱାର ସହିତ ତିନି ଆହୁତି ଦେଇ, କୁମ୍ଭରେ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କରି, ପାଶ ସୂତ୍ର ନେଇ ଆସିବା ଦରକାର। ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଡାହାଣ ବା ଉପର ଦିଗରେ, ଯିଏ ପୂଜିତ, ତାଙ୍କ ଚୂଡ଼ାରେ ପାଶ ସୂତ୍ର ବାନ୍ଧି, ବଡ଼ ଆଉଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବାଇ ଦେଇବା ଦରକାର। ଏଭଳି ସ୍ଥାପିତ କରି, ମନେ ତାଙ୍କର ବ୍ୟାପ୍ତି ଅନୁଭବ କରି, ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଏକ ଶତ ଆଠ ଜଗତ୍ ଥିବାକୁ ଜାଣିବା ଦରକାର। ଏହି ଶିଷ୍ୟ କପାଳ, ଅଜ, ବୁଦ୍ଧ, ବଜ୍ରଦେହ, ପ୍ରମର୍ଦ୍ଦନ, ବିଭୂତି, ଅବ୍ୟୟ, ଶାସ୍ତା, ପିଣାକୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଅଗ୍ନି, ରୁଦ୍ର, ହୁତାଶୀ, ପିଙ୍ଗଳ, ଖାଦକ, ହର, ଜ୍ୱଳନ, ଦହନ, ବଭ୍ରୁ, ଭସ୍ମାନ୍ତକ, କ୍ଷପାନ୍ତକ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଯାମ୍ୟମୃତ୍ୟୁହର, ଧାତା, ବିଧାତା, କାର୍ଯ୍ୟରଞ୍ଜକ, କାଳ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ସଂଯୋଜକ ଓ ବିୟୋଜକ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ନୈରୃତ, ମାରଣ, ହନ୍ତା, କ୍ରୂରନେତ୍ର, ଭୟଙ୍କର, ଉର୍ଧ୍ୱାଂଶକ, ବିରୂପାକ୍ଷ, ଧୂସର-ଲାଲ ଦାନ୍ତ ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ବଳ, ଅତିବଳ, ପାଶହସ୍ତ, ମହାବଳ, ଶ୍ୱେତ, ଜୟଭଦ୍ର, ଦୀର୍ଘବାହୁ, ଜଳ-ସମାପ୍ତିକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଭଡ଼ବାସ୍ୟ ଓ ଭୀମ, ଏହି ଦଶଜନ ଭାବରେ ଭାରୁଣ ରୂପେ ପରିଚିତ; ଶୀଘ୍ର, ହ୍ରସ୍ୱ, ବାୟୁ-ଗତି, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, କ୍ଷପାନ୍ତକ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ପଞ୍ଚାନ୍ତକ, ପଞ୍ଚଶିଖ, କପର୍ଦ୍ଦୀ, ମେଘାରୋହୀ, ଜଟାମୁକୁଟଧାରୀ, ବିଭିନ୍ନ ମଣି ଶୋଭିତ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଧନଧାରୀ, ସୁନ୍ଦର, ଶୁଭଭାଗ୍ୟବାନ୍, ସୁମୃଦୁଦେହ, ଦୟାଲୁ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସମୃଦ୍ଧ, ରୂପଧାରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦଶଜନ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ବିଦ୍ୟାଧର, ଜ୍ଞାନଧାରୀ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ବେଦବିଦ୍, ମାତୃସ୍ୱଭାବ, ପିଙ୍ଗଳନେତ୍ର, ଜୀବରକ୍ଷକ, ନୈବେଦ୍ୟପ୍ରିୟ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଦାତା, ସୁଖ ଦୁଃଖ ହରଣକାରୀ, ଅନନ୍ତ, ରକ୍ଷକ, ଧୃଢ଼, ପାତାଳନାଥ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ବୃଷ, ବୃଷଧର, ବଳବାନ୍, ଭକ୍ଷକ, ସର୍ବଦିଗମୁଖ, ଲୋହିତ; ଏହି ଦଶ ରୁଦ୍ର ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ଥାପିତ। ସେ ଶମ୍ଭୁ, ବିଭୂ, ଗଣନାୟକ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ଦେବଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଲୟ, କ୍ରୀଡ଼ା, ଲାଭ, ଚେଷ୍ଟା, ବିବେକୀ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଭୋକ୍ତା, ମାୟା, କାଳ, ଅଗ୍ନି, ରୁଦ୍ର, ହାଟକ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ସତ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମା, ଏବଂ ସପ୍ତମ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଅଷ୍ଟ ରୁଦ୍ର, ରୁଦ୍ର ସହିତ, ପାତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ଥାପିତ; ଏହାଙ୍କ ନାମ ଏବଂ ଜଗତ୍ ନାମ ସ୍ମରଣ କରିବା ଦରକାର। ସେ ଭବ, ଉଦ୍ଭବ, ସମସ୍ତ ଭୂତ, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କୁ ସୁଖ ଦାତା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।