ଏହିପରି ଏକ ପବିତ୍ର କ୍ରମରେ, ଗୁରୁ ନିଜ ହାତରେ ବାଗୀଶ୍ୱରୀ ମୁଦ୍ରା ଏବଂ ଉତ୍ପତ୍ତିର ଚିହ୍ନ ଧରି, ହୃଦୟରେ ଗଢ଼ିଥିବା ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଶ୍ୱାସ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି ତାହାକୁ ଅଂକିତ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, "ଓଁ ହାଁ ହାଁ ହାଁ, ନମସ୍କାର ଆତ୍ମାକୁ" ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ଧୂମ ଛାଡ଼ି ଜ୍ୱାଳାମୟ ହୁଏ, ଏହିଠାରେ ଆବଶ୍ୟକ ସିଧ୍ଧି ପାଇଁ ଅହୁତି ଦିଆଯାଏ। ଯଦି ଅଗ୍ନି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିକାଶିତ ନୁହେଁ କିମ୍ବା ଧୂମାବରଣ ହୁଏ, ତେବେ ଅହୁତି ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏଠି ମୃଦୁ ଅଗ୍ନି, ଡାହାଣ ଦିଗକୁ ଘୂରୁଥିବା ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ଅଗ୍ନିକୁ ବଡ଼ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ; ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିର ତ୍ରିସ୍ପୁଳ ତଳକୁ ଲାଗେ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେହିଠାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା ହୁଏ। ଏପରି ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଅହୁତି ଦେଇ, ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କର ଅଶୁଦ୍ଧିକୁ ଦଗ୍ଧ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ପାପର ଅଗ୍ନିରେ ତାହାକୁ ଖଣ୍ଡନ କରନ୍ତି। ଦ୍ୱିଜତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ ଓ ରୁଦ୍ରାଂଶ ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ, ଯେତେବେଳେ ଭକ୍ଷ୍ୟ ଓ ବୀଜ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ସେଠାରେ ଗର୍ଭାଧାନ ସଂସ୍କାର କରାଯାଏ। ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ସୀମାନ୍ତ ଓ ନାମକରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାଞ୍ଚଶତ ଏବଂ ବୌଷଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟରେ ଏକଶତ ଅହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ବନ୍ଧନ ଢିଲା ହୁଏ ଓ ଶକ୍ତି ଉନ୍ନତି ହୁଏ, ଏହି ଗର୍ଭାଧାନକୁ ରୁଦ୍ରପୁତ୍ର ରୂପେ ସ୍ଥାପନ କୁହାଯାଏ। ଏଠି, ନିଜର ସ୍ୱାଧୀନତା ଗୁଣ ଉଦ୍ଭାସିତ ହେବାକୁ ପୁତ୍ର ସଂସ୍କାର ମନାଯାଏ; ମାୟାମୟ ଆତ୍ମାର ବିଚାର ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ସୀମାନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ସଂସ୍କାର। ଶିବ ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱର ପବିତ୍ରତା ଅଙ୍ଗୀକାର କରିବାକୁ ଜନ୍ମ ସଂସ୍କାର କୁହାଯାଏ; ଶିବ ଭାବରେ ଜାଗୃତି ହେବା, ଶିବତ୍ୱ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ସଂସ୍କାର ନୁହେଁ। ବିଲୟ ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା, ନିଜକୁ ଅଗ୍ନିର ଚମକୁଥିବା ସ୍ପୁଳିକାର ନିମନ୍ତେ ହୃଦୟ ମନ୍ଦିରରେ ବିସ୍ରାମ କରାଯିବ। ପରେ, କୁମ୍ଭକ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଦୁଇ ଶିବଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସମତା ଅବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ମୂଳ କାରଣ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ପ୍ରସ୍ଥାନ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଶିବର ସେଷରେ ପହଞ୍ଚାଇ, ଉତ୍ପତ୍ତି ମୁଦ୍ରାରେ ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଦରକାର। ମନ୍ତ୍ରକୁ ହୃଦୟପଦ୍ମରେ ନିବିଡ଼ କରି, ପ୍ରସ୍ଥାନ ପଦ୍ଧତି ଦ୍ୱାରା, ଜ୍ଞାନୀ ଗୁରୁ ଏହାକୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟପଦ୍ମର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶରେ ଅଂକିତ କରନ୍ତି। ଏ ପରେ ଗୁରୁ, ଶିବ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଉପଯୁକ୍ତ ପୂଜା କରି, ନିଜକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ବ୍ରତଓ ପଢ଼ନ୍ତି। ଦେବତା କିମ୍ବା ଶାସ୍ତ୍ରକୁ କଦାଚିତ୍ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ପୁନଃପ୍ରୟୋଗ କ୍ରିତ ନିବେଦନ ଓ ଏହାଦିକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯାଏଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ଅଛି, ଶିବ, ଅଗ୍ନି ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ପୂଜା ହେବା ଦରକାର। ଶିଶୁ, ଅଜ୍ଞ, ବୃଦ୍ଧ, ନାରୀ, ଭୋଗରତ ଓ ପୀଡିତଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁମାନେ ସମର୍ଥ, ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାପରେ ଦାନ କରନ୍ତୁ। ଶରୀର ତତ୍ତ୍ୱ, ଜଟା, ଭସ୍ମ, ଦଣ୍ଡ, କୌପୀନ, ନିୟମ ଏହାଦିକୁ କ୍ରମିକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର, ଇଶାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ହୃଦୟ ଓ ଅନ୍ୟାଦିର ସହିତ। ପୂର୍ବବତ୍ ସ୍ୱାହା ଶେଷ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ, ପାତ୍ରରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ନିୟମିତ ଅହୁତି ଦେଇ, ଶେଷ ଅଂଶ ସ୍ଥଣ୍ଡିଳାକୁ ଦେଖାଇବା ଦରକାର। ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଏହାକୁ କ୍ଷଣକ ପାତ୍ର ତଳେ ରଖି, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଗୁରୁ ଏହାକୁ ବ୍ରତୀଙ୍କୁ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରତଦୀକ୍ଷାରେ, ଶିଷ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ଏହିପରେ ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ତାପରେ, ପ୍ରଭାତେ ଉଠି, ସ୍ନାନ ଓ ପୂର୍ବକ୍ରିୟା କରି, ଗୁରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରିବେ, ଦହି, ମାଂସ ଓ ମଦ୍ୟ ଏହାଦିକୁ ଏଡ଼ିବେ। ହାତୀ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିବା ଭଳି ସ୍ୱପ୍ନ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଦେଖିବା କିମ୍ବା ତେଲ ମଲିଶ ନ ହେବା—ଏହି ସବୁ ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଭାବିବା; ଏହାକୁ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଭୟାନକ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଦୁଇ ଦିନଚର୍ୟା କ୍ରିୟା କରି, ଯଜ୍ଞଶାଳାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଦିନଚର୍ୟା ଭଳି ଅବସରୀୟ କ୍ରିୟା କରିବେ। ଏହା ପରେ ନିଜକୁ ପୁନଃ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଶିବଙ୍କ ହସ୍ତ ନିଜ ଉପରେ ସ୍ଥାପନ କରି, କୁମ୍ଭକୁ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ରଖି, କ୍ରମିକ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ। ଶିବଙ୍କୁ ମଣ୍ଡଳ କିମ୍ବା ବେଦିରେ ପୂଜା କରି, ଅଘ୍ର୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରି, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ମନ୍ତ୍ରାହୁତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବେ। ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନର ଦୋଷ ଦୂର କରିବାକୁ, ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ୧୦୮ ଅହୁତି ଦେଇ, ହୁଁ ମୁଦ୍ରା ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବେ। ବେଦି ଓ କୁମ୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ନିଃତର ବଳି ଦେଇ, ଶିଷ୍ୟ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ବାହାରକୁ ଯିବେ। ବ୍ରତ ଅନୁଯାୟୀ, ମଣ୍ଡଳ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ସଂପାତ ହୋମ, ନିୟମିତ ଦର୍ଭା ଓ ନାଳୀ ସହିତ କରିବେ। ସେଠି, ଦେବତାର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଇଁ, ମୂଳ ଅନୁସ୍ୱାରରେ ତିନି ଅହୁତି ଦେଇ, କୁମ୍ଭରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପାଶ ସୂତ୍ର ଆଣିବେ। ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଡାହାଣ ଓ ଉପର ଦିଗରେ, ଚୂଡାରେ ଏହି ସୂତ୍ର ବାନ୍ଧି, ବଡ଼ ଆଂଗୁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବାଇ ଦେବେ। ଏହିପରେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ଥିର କରି, ମନସିକ ଭାବେ ତାଙ୍କର ବ୍ୟାପ୍ତି ଦେଖି, ଏହି ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ୧୦୮ ଜଗତ୍ ଅଛି ବୋଲି ଜାଣିବେ। ଏହି ଶିଷ୍ୟ କପାଳ, ଅଜ, ବୁଦ୍ଧ, ବଜ୍ରଦେହ, ପ୍ରମର୍ଦ୍ଦନ, ବିଭୂତି, ଅବ୍ୟୟ, ଶାସ୍ତା, ପିଣାକୀ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଅଗ୍ନି, ରୁଦ୍ର, ହୁତାଶୀ, ପିଙ୍ଗଳ, ଖାଦକ, ହର, ଜ୍ୱଳନ, ଦହନ, ବଭ୍ରୁ, ଭସ୍ମାନ୍ତକ ଓ କ୍ଷପାନ୍ତକ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଯାମ୍ୟମୃତ୍ୟୁହର, ଧାତା, ବିଧାତା, କାର୍ଯ୍ୟରଞ୍ଜକ, କାଳ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ସଂଯୋଗକର୍ତ୍ତା ଓ ବିଯୋଗକର୍ତ୍ତା ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ସେ ନୈୃତ, ମାରଣ, ହନ୍ତା, କ୍ରୂରନେତ୍ର, ଭୟାନକ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱାଂଶକ, ବିରୂପାକ୍ଷ, ଧୂମ୍ରକପିଳ ଦନ୍ତ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି।