ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ପୂଜାର ପବିତ୍ରତାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାପରେ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ସ୍ଥାନ ଦେବାକୁ କୁହାଯାଇଛି । ପ୍ରଥମେ, “ଓଁ ହାଁ ଭୂଃ ସ୍ୱାହା”, “ଓଁ ହାଁ ଭୁଵଃ ସ୍ୱାହା”, “ଓଁ ହାଁ ସ୍ୱଃ ସ୍ୱାହା”, “ଓଁ ହାଁ ଭୂର୍ଭୁଵଃ ସ୍ୱଃ ସ୍ୱାହା” ଏହି ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଚାରିଟି ହୋମ କରାଯାଏ । ପରେ, “ଓଁ ହାଁ ଅଗ୍ନୟେ ସ୍ୱାହା”, “ଓଁ ହାଁ ସୋମାୟ ସ୍ୱାହା”, “ଓଁ ହାଁ ଅଗ୍ନିସୋମାଭ୍ୟାମ୍ ସ୍ୱାହା”, “ଓଁ ହାଁ ଅଗ୍ନୟେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣକରଣାୟ ସ୍ୱାହା” ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଗ୍ନି, ସୋମ, ଦୁଇଁଜଣ ଏବଂ ଯଜ୍ଞର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ ହୋମ ଦିଆଯାଏ । ଏହା ପରେ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କ ଭଳି ଅନେକ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଗୁରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଯଜ୍ଞ ଫଳଦାୟକ ଓ ସଫଳ ହୁଏ । ଏହିପରି ଶୁଦ୍ଧିକୁ ଗୁରୁଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ଦ୍ୱିଜ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୋଜନ କରିବା ପରେ, ବସ୍ତ୍ର ଆଦି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସଦାଶିବ ମୋପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ । ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କରି, ସମସ୍ତେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି । ଅଷ୍ଟପୁଷ୍ପ ଏବଂ ପବିତ୍ରତା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଶାନ୍ତି ପୂର୍ବକ ବିଦାୟ ଦିଆଯାଏ । ପୂର୍ବବତ୍ ସମସ୍ତ ନିୟମିତ ଓ ନୈମିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସୁସ୍ଥିତିରେ କରି, ପବିତ୍ରତା ରଖି ଶିବଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ । ପରେ, ଶସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଯେଉଁଠାରେ ଭୋଗ ଆଶା କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । ତା’ପରେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ—“ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ମୋର ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫଳ ଦେଉ, ମୁକ୍ତି ଆଶା କରି ଏହା କେବେ ବନ୍ଧନର କାରଣ ନ ହେଉ ।” ଏହାପରେ, ଚେନାଲଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଗ୍ନିକୁ ଶିବଙ୍କ ସାଥିରେ ଏକତ୍ର କରି, ଅଗ୍ନିର ଉତ୍ସକୁ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥାପନ କରି ପବିତ୍ରତାକୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି । ପରେ, ଜଳ ଚୁଷି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, କୁମ୍ଭକ ଭାବରେ ଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଏହାକୁ ଶିବଙ୍କ ସାଥିରେ ଏକତ୍ର କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଅର୍ପଣ କରି “କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ” ବୋଲି ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହିପରି ଦିଗ୍ପାଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବିଦାୟ ନେଇ, ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ଧରିବା ଉଚିତ୍ । ଯଦି ଚଣ୍ଡେଶ୍ୱର ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଉପବୀତ ଓ ଅବଶେଷ ସମସ୍ତ ଚଣ୍ଡେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଇବା ଉଚିତ୍, ନାହିଁଲେ ବେଦୀରେ ପୂର୍ବ ନିୟମାନୁସାରେ ଚଣ୍ଡଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ବର୍ଷିକ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଧିକ କିମ୍ବା କମ୍ ହୋଇଥିଲେ, ହେ ଚଣ୍ଡ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଥିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଆସୁ । ଏପରି ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଇ, ନମସ୍କାର ଓ ସ୍ତୁତି କରି, ବିଦାୟ ନେଇ, ଅବଶିଷ୍ଟ ବସ୍ତୁ ବିସର୍ଜନ କରି, ପବିତ୍ର ହୋଇ ସ୍ନାନ କରି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହା ପରେ, ଈଶ୍ୱର କହିଛନ୍ତି—“ଦମନକ ଶାଖା ସ୍ଥାପନ ପ୍ରକ୍ରିୟା କହିବି । ପୂର୍ବରୁ ହରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଭୈରବ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ବଶୀଭୂତ ହୋଇଥିଲେ । ପରେ, ତ୍ରିପୁରାରୀଙ୍କ ଶାପରେ ଏହି ଶାଖା ଗଛ ହେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳିଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଏହା ଘୋଷିତ ହେଲା ଯେ ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ପୂଜା କରିବେ, ସେମାନେ ଶୁଭ ଫଳ ପାଇବେ ।” ଏହି ଉପାସନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମିଳିଥାଏ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ । ସପ୍ତମି କିମ୍ବା ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନେ ଦମନକ ନେଇଥାଆନ୍ତି । ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜା କରି, ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି “ହରଙ୍କ କୃପାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛ, ଏଠାରେ ବସିଥିବା” ବୋଲି ଶାଖାକୁ ଜାଗ୍ରୁତ କରନ୍ତି । ଶିବଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହାକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ୍, ଘରେ ମଧ୍ୟ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି ଶାମ୍ ହେଲେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଯଥାନିୟମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶଙ୍କର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ମୂଳକୁ ମାଟି ସହିତ ଦେବତାଙ୍କ ପଶ୍ଚିମେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ । ବାମପାଶେ ଡାଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଫଳ, ଉତ୍ତରେ କଣ୍ଡ, ଦକ୍ଷିଣେ ଭଙ୍ଗା ପତ୍ର, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଫୁଲ ରଖିବା ନିୟମ । ଫଳକୁ ପାତ୍ରରେ ଏବଂ ମୂଳକୁ ନୂତନ ଦିଗରେ ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । ପଞ୍ଚ ଅଂଶ ହାତରେ ଧରି, ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ନିୟମ । ପ୍ରଭାତରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ତାପସ୍ୟାର ଫଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ । ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ପାତ୍ରରେ ରଖା ଅବଶିଷ୍ଟକୁ ଢାକି, ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ଦିଆଯାଏ । ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ କରି, ଖୁସିବାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁଷ୍ପ ଆଦି ସହିତ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ । ନିୟମିତ ଓ ନୈମିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଦମନକ ଶାଖା ସହିତ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ । ଅବଶିଷ୍ଟ ହାତରେ ଧରି, ଆତ୍ମା ଓ ଶିବ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହାପରେ, ଚତୁର୍ଥ ମୁଠି ଦ୍ୱାରା ମୂଳ ଅକ୍ଷରରୁ ଆଦିପତ୍ୟ ଅକ୍ଷର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ “ଓଁ ହଉଁ ଯଜ୍ଞପତୟେ, ଯଜ୍ଞ ପୂରଣ କର, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର” ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ କିଛି ଅଧିକ କିମ୍ବା କମ୍ ହୋଇଥିଲେ, ଦେବ, ସେସବୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ ଏବଂ ଯାହା ଅର୍ପିତ ହେଉଛି, ତାହା ପୂରଣ ହେଉ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ । ଏହା ପରେ, ଈଶ୍ୱର କହିଛନ୍ତି—“ସଂସ୍କାର ବିଧି ବିଷୟରେ କହିବି, ଶଣ୍ମୁଖ । ମହେଶଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିରେ ମୁଣ୍ଡ ଓ ହୃଦୟରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ହୃଦୟ ଇଚ୍ଛାରେ ପୂଜା କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ପଞ୍ଚ ହୋମ ଦେବା ଉଚିତ୍ । ଶସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ର ଲିପ୍ତ ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଛୁଆଁଇ, ସେଠି ତାରକା ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଚେତନାକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ନିୟମ । ସେଠି ପ୍ରବେଶ କରି, ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ ସହିତ ‘ହୁଁ’ ଅକ୍ଷର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା, ପ୍ରଶ୍ୱାସରେ ତାହାକୁ ଆଣି ହୃଦୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ । ପରେ, ବାଗ୍ଈଶ୍ୱରୀ ମୁଦ୍ରା ଓ ମୂଳ ଚିହ୍ନ ସହିତ ମନ୍ତ୍ରକୁ ହୃଦୟରେ ରଖି, ପ୍ରଶ୍ୱାସରେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ।