ଏହି ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟର ବିଧି ଆରମ୍ଭରେ, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଇଶା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଇଶାନଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଘୃତ ସହିତ ଚାରୁ ଓ ନୂତନ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦିଆଯାଏ। ପରେ, ଶୁଧ୍ଧିକରଣ ପାଇଁ ନିର୍ମଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଜଳରେ ଛିଟାଇ ଏବଂ ସଂଗୃହୀତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ କରି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅଗ୍ନି ସାମ୍ନାରେ ଆଣାଯାଏ। ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ବର୍ଷର ଆକୃତି ଓ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ସକ୍ଷାତ୍ ସୁରକ୍ଷକ, ଶୁଭ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏପରେ, ‘ସ୍ୱେତି ହେତି’ ମନ୍ତ୍ର ଓ ମନ୍ତ୍ର ସଂହିତା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଜନ୍ତୁମାଳାକୁ ଏକୋଇଶିଯିଁ ଥର ଜଳରେ ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଘର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକୁ ତାନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି, ପୂଜା ଓ ଆଚମନ କରି, ନ୍ୟାସ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ବିଧି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଯାଏ। ଏହାପରେ, ନନ୍ଦି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ସୁଗନ୍ଧ ଦେବତା, ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଅସ୍ତ୍ର, ଦିଗ୍ପାଳ ଓ ନିଜ ନାମରେ ମଙ୍ଗଳ ଘଟରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଏହି ପରି, ବୃଦ୍ଧିକାରିଣୀ, ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର, ଗୁରୁ ଓ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗରେ ଲେପନ କରାଯାଏ, ପୁଷ୍ପ ଓ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଧୂପନ କରାଯାଏ। ଏହାପରେ, ଏହି ପବିତ୍ର ଜନ୍ତୁମାଳାକୁ ଦୁଇ ହାତ ମଧ୍ୟରେ ରଖି, କୌଣସି ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା ରହିଥିଲେ ତାହା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ଏହିପରି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ: “ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆମ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କର, ଯିଏ ପୂଜା କରେ, ସେଉଁଠି ସଫଳତା ଦିଅ, ଚେତନ ଓ ଅଚେତନ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ!” ଏହିପରି ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସମୟ ଓ ପ୍ରକାରରେ ନମସ୍କାର କରି, କୃପା କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ। ଦେବୀ, ଗଣନାୟକ ଓ ମନ୍ତ୍ରଧାରୀ, କପାଳଧାରୀ, ଅନୁଚର ମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ। ଏହାପରେ ଏହି ନିୟମ ଅନୁସରିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ଉଚ୍ଛ୍ୱାସକୁ ଅମୃତରୂପେ କରାଯାଏ। ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରରେ ‘ଶିବ’ ଶବ୍ଦ ଯୋଗ କରି ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ; ଜପ, ସ୍ତବନ, ପ୍ରଣାମ କରି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ କ୍ଷମା ଚାହାଯାଏ। ତୃତୀୟ ଭାଗ ହୋମ କରି, ଶିବ ଅଗ୍ନି, ଦିଗ୍ପାଳ, ଦିଗ୍ନାଥ ଓ ପିତୃମାତୃମଣ୍ଡଳକୁ ଅର୍ପିତ ହୁଏ। ଏହିପରି, ରୁଦ୍ର ଓ ଶେତ୍ରପାଳଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଓ ସ୍ୱାହା କରାଯାଏ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦିଗ୍ଗଜ, ଶେତ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ପରେ, “ଓଁ, ଅଗ୍ନିକୁ ସ୍ୱାହା; ସୋମକୁ ସ୍ୱାହା; ଅଗ୍ନି-ସୋମକୁ ସ୍ୱାହା; ଅଗ୍ନି ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତକୁ ସ୍ୱାହା”—ଏହି ଚାରି ହୋମ କରି ଯୋଗ ବିଧି କରାଯାଏ। ଅଗ୍ନିକୁ ଦେବତା, ମଣ୍ଡଳରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଚନ୍ନାଳ ଯୋଗ ବିଧିରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ରିତ କରି, ବାଁସ ଆଦି ଦ୍ରବ୍ୟର ପାତ୍ରରେ ରଖି, ହୃଦୟରେ ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ। ପବିତ୍ର ଜନ୍ତୁମାଳା ବା ଅଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ାଯାଏ; ଷଡଅଙ୍ଗ ଓ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ, କବଚ, ଅସ୍ତ୍ର ବିଧି କରାଯାଏ। ତାନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି, ଅଙ୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଫୁଲ, ଧୂପ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କରି, ପବିତ୍ର ଜନ୍ତୁମାଳାକୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଉପରେ ରଖି, ଗୁରୁଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ପବିତ୍ରକ ଅର୍ପଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହାପରେ ବାହାରେ ଯାଇ, ଗୋମୟର ତିନିଟି ମଣ୍ଡଳରେ ଶୁଧ୍ଧି କରି, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ, ଦହି ଓ ଶୁଧ୍ଧିକରଣ ବିଧି କରାଯାଏ। ନିଜକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଗୀତ ଓ ଜାଗରଣ କରି, ଦର୍ଭା ଶଯ୍ୟାରେ ଭିତରେ ଶୋଇ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଭୋଜନ ଆଶା କରିବା ଉଚିତ। ମୁକ୍ତିକାମୀ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଉପବାସ ଓ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ କେବଳ ଭସ୍ମର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇବା ଉଚିତ। ପରେ, ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ସ୍ନାନ କରି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା କରି, ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ। ପବିତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ, ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନ ଦେଇ, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗର ଶୁଭ ଅଲତାର ଉପରେ ନିର୍ମଳ ପାତ୍ରରେ ରଖାଯିବ। ଏହାପରେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ପୂର୍ବ ଭଳି, ଦିନ ପାଇଁ ଦୁଇଟି କମଥା ଶୁଭ ଭୂମିରେ ରଖାଯିବ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାର, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ, ଦିଗ୍ପାଳଙ୍କ ଘଟ, ପ୍ରଭୁ, ଶିବ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଓ ବ୍ୟାପକ ଉପଚାର ସହିତ ପୂଜା କରାଯିବ। ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା, ଅସ୍ତ୍ର ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହୋମ, ଏବଂ ଏକଶଏ ଆଠଟି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ କରିବା ପରେ, ମୃଦୁ ଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି ଦେବା ଉଚିତ। ପବିତ୍ରକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇ, ନିଜକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ଦ୍ୱାରପାଳ, ଦିଗ୍ପାଳ ଓ ଘଟବୃଦ୍ଧିକାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଜ ଆସନରେ ବସି, ନିଜକୁ, ଗଣକୁ, ଗୁରୁକୁ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ପବିତ୍ର ଅର୍ପଣ କରାଯିବ। ଏହିପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ: “ହେ ନାଥ, ଆପଣ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲି, କିଛି କରାଯାଇଛି, କିଛି ଦୁଃଖିତ, କିଛି ବିସ୍ମୃତ, କିଛି ଲୁଚାଇଯାଇଛି, କିଛି ସଫଳ; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ପବିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶମ୍ଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତୁ।” ଏହାପରେ, “ଓଁ, ନିୟମେଶ୍ୱର ପାଇଁ ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କର, ସ୍ୱାହା”—ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ। ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ, ପ୍ରକୃତିର ସେଷ, ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ମୂଳ ଓ ଲୟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପବିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ; ଜ୍ଞାନ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଜ୍ଞାନ ସେଷରେ, ବିଷ୍ଣୁ କାରଣରେ ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଈଶ୍ୱର ସେଷ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପବିତ୍ରକୁ ସେଠାରେ ରଖାଯାଏ; ଶିବ ସେଷ, ଶିବତତ୍ତ୍ୱରେ, ରୁଦ୍ର କାରଣରେ ରକ୍ଷା କରାଯାଏ। ଶିବ ମନ୍ତ୍ର ସେଷ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏହି ପବିତ୍ରକୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ କାରଣ ମଧ୍ୟରେ ଶିବ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ କହାଯାଏ।