ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ରିୟାର ବିବରଣୀ ଏହି ପରି: ବିଧିମାନ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନକାରୀ ପ୍ରଥମେ ଲିଙ୍ଗ ଓ ଭଗର ଏକତ୍ୱ ସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ଲିଙ୍ଗ ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ କଳଶରେ ରଖି, ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଗୃତ କରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ପରେ, ବର୍ଦ୍ଧନୀର ଦଶମ ଭାଗରେ ସୁରକ୍ଷା ଘୋଷଣା କରି, ଗଣେଶ ଓ ବାୟୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ହରାଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାମୃତ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ପୂର୍ବବତ୍ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଓ ପୂଜା ପୂର୍ବକ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିର ପୂଜା କରାଯିବ। ଯଥାଯଥିକ ହୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଅଘ୍ରାୟଣ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ପରେ, ଏହାକୁ ତିନି ଭାଗ କରି, ଦେବତା, ଅଗ୍ନି ଓ ନିଜ ପାଇଁ ବିଭକ୍ତ କରାଯିବ। ଶିବ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅଂଶ ଦେଇ, ଏକ ଅଂଶ ନିଜ ପାଇଁ ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଅଘ୍ରାୟଣ କ୍ରିୟା କରାଯିବ। ଦନ୍ତ-ଶୁଧି ଶାଖା ଓ କବଚ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପ୍ରଥମେ ଅଘ୍ରାୟଣ କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଦ୍ରୁତ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ମାଟି ଦେଇ ଅଘ୍ରାୟଣ କରାଯିବ। ସଦ୍ୟୋଜାତ ହୃଦୟ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବାମପକ୍ଷ କ୍ରିୟା କରି, ବାମ ହାତରେ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପାଣି ଦେଇ, ଈଶଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ ମିଶ୍ରିତ ପାଣି ଦେବା ହେବ। ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ପଳାଶ ପତ୍ର ପାକେଟ ଦେଇ, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଫୁଲ ଦେବା, ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ରୋଚନା ଦେବା ହେବ। ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅଗୁରୁ ଦେଇ, ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଚାରିପ୍ରକାର ଦେବା ହେବ। ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡର ଲାଗି ସମସ୍ତ ଅଘ୍ରାୟଣ ବିଦି, ଶିବଙ୍କ ସଦ୍ୟୋଜାତ କୁଶା ଦ୍ୱାରା କରାଯିବ। ପୂଜା ଦେବତାକୁ ଦଣ୍ଡ, ମାଳା, ଉପବୀତ, କଉପୀନ, ଭିକ୍ଷାପାତ୍ର, ଅଞ୍ଜନ, କେଶର ତେଲ, ଦଣ୍ଡ, ଚୁଉରି ଦେବା ହେବ। ପାନ, ଦର୍ପଣ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ରୋଚନା, ଆସନ, ପଦୁକା, ପାତ୍ର, ଯୋଗ-ପାସ, ଛତା ଦେବା ହେବ। ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଈଶ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଈଶାନଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଅଘ୍ରାୟଣ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଘୃତ ସହିତ ଚାରୁ ଓ ନୂତନ ଗନ୍ଧ ଦେବା ହେବ। ପରେ, ଶୁଧିକରଣ ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ କରି, ସଂଗ୍ରହିତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ସାମ୍ନାରେ ଆଣିବା ହେବ। ଏହାକୁ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ବର୍ଷ-ରୂପ ବିଚାର କରି, ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ସ୍ୱୟଂ ସୁରକ୍ଷକ, ଶୁଭ ଓ ଅବିନାଶୀ ଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କରିବା ହେବ। ‘ସ୍ୱେତି ହେତି’ ମନ୍ତ୍ର ସଂଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ଉପବୀତକୁ ଏକୋଇଶ ଥର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ହେବ। ଘର ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଉପବୀତ ଦ୍ୱାରା ଲପେଟି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ ଦେଇ, ପୂଜା ଓ ଆଚମନ କରି, ନ୍ୟାସ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବା ହେବ। ପରେ, ନନ୍ଦି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଗନ୍ଧ ଦେବତା, ଘର ଭିତରେ ନିବେଶ କରି, ଅସ୍ତ୍ର, ଦିଗପାଳ, ନିଜ ନାମ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ କଳଶରେ ପୂଜା କରାଯିବ। ବର୍ଦ୍ଧନୀ, ବିଘ୍ନେଶ, ଗୁରୁ ଓ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ନ କରି, ଫୁଲ ଓ କୁଶା ଦ୍ୱାରା ଧୂପ କରାଯିବ। ବିଧି ଅନୁସାରେ ଯଦି କୌଣସି ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅଛି, ଦୁଇ ହାତ ମଧ୍ୟରେ ଉପବୀତ ରଖି ଅବାହନ କରିବା ହେବ। “ଓ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କରିଥିବା, ଯେ ଆରାଧନା କରେ ତାଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ଦିଅ, ଚେତନ ଓ ଜଡର ନାଥ!” ଏପରି ଅବାହନ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ଥାୟୀ, ସମସ୍ତ ଦେବୀ-ଦେବତା, ଗଣପତି ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଧାରୀ, କପାଳଧାରୀ, ଅଟେଣ୍ଡେଣ୍ଟମାନେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ହେବ। ଏହି ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ପ୍ରଭାତରେ ଅଞ୍ଚଳିତ କରାଯିବ। “ମୁଁ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବି, ହେ ପରମେଶ୍ୱର!” ଏପରି ଅବାହନ କରି, ଶ୍ୱାସକୁ ଅମୃତ କରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଶିବରେ ଶେଷ କରି ଶିବଙ୍କୁ ଅଘ୍ରାୟଣ କରିବା ହେବ। ଜପ, ସ୍ତୁତି, ନମସ୍କାର କରି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ କ୍ଷମା ଚାହିବା ହେବ। ତୃତୀୟ ଅଂଶ ଅଘ୍ରାୟଣ ଶିବ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଇ, ଦିଗପାଳ, ଦିଶାଧିପତି, ପିତୃମାତୃ ଗଣଙ୍କୁ ଅଘ୍ରାୟଣ କରାଯିବ। ରୁଦ୍ର ଓ କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଓ ସ୍ୱାହା କରି, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦିଗଗଜ ଆଦି ଦିଶାଧିପତି, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ଅଘ୍ରାୟଣ କରିବା ହେବ। ପରେ, “ଓମ୍, ଅଗ୍ନିକୁ ସ୍ୱାହା; ସୋମକୁ ସ୍ୱାହା; ଓମ୍, ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମକୁ ସ୍ୱାହା; ଅଗ୍ନି ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତକୁ ସ୍ୱାହା।” ଏହି ଚାରି ଅଘ୍ରାୟଣ ଦେଇ ଯୋଗ କ୍ରିୟା କରିବା ହେବ। ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପୂଜିତ ଦେବତା, ମଣ୍ଡଳରେ ପୂଜିତ ଶିବଙ୍କୁ ଏକତ୍ୱ କରିବାକୁ ଚ୍ୟାନେଲ ଯୋଗ ବିଧି କରିବା ହେବ। ବାଁସ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ପାତ୍ରରେ ଏହାକୁ ରଖି, ହୃଦୟରେ ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦେଇବା ହେବ। ଉପବୀତକୁ ରଖି, ଅଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଷଡଅଙ୍ଗ ଓ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ, କବଚ, ଅସ୍ତ୍ର ଲଗାଇବା ହେବ। ଉପବୀତ ଦ୍ୱାରା ଲପେଟି, ଅଙ୍ଗ ଉପଜିତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଅଘ୍ରାୟଣ କରିବା ହେବ। ଫୁଲ, ଧୂପ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ଉପବୀତକୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ଉପରେ ରଖି, ଗୁରୁଙ୍କ ପାଦ ଉପରେ ଯାଇ ଭକ୍ତି ସହିତ ପବିତ୍ରକ ଅଘ୍ରାୟଣ କରିବା ହେବ। ବାହାରେ ଯାଇ ଶୁଧି କ୍ରିୟା କରି, ଗୋବର ଦ୍ୱାରା ତିନି ଚକ୍ର ତିଆରି କରି, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ, ଦହି ଓ ଶୁଧି ଦ୍ୱାରା କ୍ରମିକ ପୂଜା କରିବା ହେବ। ମନ୍ତ୍ର ସଂଯୁକ୍ତ ଶୁଧି କରି, ଗୀତ ଓ ଜାଗରଣ କରି, ଦର୍ଭା ଶୟନ ଉପରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଭିତରେ ଶୁଇବା ହେବ। ମୋକ୍ଷ ଚାହାଁଥିବା ଜନ ଏହି ଭାବେ, ଉପବାସ ଓ ଧ୍ୟାନ ସହିତ ଭସ୍ମ ଶୟନ ଉପରେ ଶୁଇବା ହେବ। ପରେ, ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ସ୍ନାନ କରି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରି, ଅନୁଷ୍ଠାନକାରୀ ଯଜ୍ଞଶାଳା ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ହେବ। ପବିତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ, ଦେବତାମାନେକୁ ବିଦାୟ ନଦେଇ, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବେଦୀରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ହେବ। ପରେ, ଦେବତାମାନେକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ପୂର୍ବର ଦିଆଯାଇଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ହଟାଇ, ଦିନ ପାଇଁ ଦୁଇଟି କମଠା ଶୁଭ୍ର ଭୂମିରେ ରଖିବା ହେବ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାର, ଦିଗରେ, ଦିଗପାଳଙ୍କ କଳଶ, ପ୍ରଭୁ, ଶିବ, ଅଗ୍ନିରେ ବିଶେଷ ବିସ୍ତୃତ ପୂଜା କରିବା ହେବ।