କଳିଯୁଗରେ, ବିଶୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ବ୍ରତ ବା ଆଚାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ କପାସ କିମ୍ବା ରେଶମ ତାନ୍ତ, ପଦ୍ମର ତାନ୍ତ କିମ୍ବା ଏହା ପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଜନେଉ ତିଆରି କରିପାରନ୍ତି। ଏହି ତାନ୍ତରେ ପବିତ୍ର ଓଁକାର, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମା, ସର୍ପ, ଗୁହ, ଓ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ନବତାନ୍ତରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନୁକ୍ରମିକ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଏହି ତାନ୍ତର ସଂଖ୍ୟା ଏକଶୋ ଆଠ କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧ, କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ହେବା ଉଚିତ। ଏହି ପବିତ୍ର ତାନ୍ତ ୮୧ କିମ୍ବା ୩୦ ତାନ୍ତରେ ଏଠାରେ ଆଠ ଯୋଗ କରି, କିମ୍ବା ୫୦ ତାନ୍ତ ସମାନ ଦୂରତାରେ ଗଠିତ କରାଯାଏ। ଏହାର ଲମ୍ବ ୧୨ ଆଙ୍ଗୁଠି ବା ୮ ଆଙ୍ଗୁଠି ହେବା ଉଚିତ, ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରସ୍ଥ ୪ ଆଙ୍ଗୁଠି ହେବା ଉଚିତ। ପିଠିକାର ସ୍ପର୍ଶ ଚତୁର୍ଥ ମାପ ହେବ, ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣ ପାଇଁ ଭଲ ଭାବେ ଟିଉଁ ଏବଂ ଧୋଇଦିଆ ତାନ୍ତ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଜନେଉର ଗଠିକା ବାମ ହାତରେ ବାନ୍ଧି, ଆଘୋର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ନିୟମ। ଏହି ତାନ୍ତକୁ ରକ୍ତ ଚନ୍ଦନ, କୁମ୍କୁମ, କସ୍ତୂରୀ, ହଳଦୀ ଓ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗରେ ରଞ୍ଜିତ କରିବା ଉଚିତ। ଦଶଟି ଗଠିକା କସ୍ତୂରୀ, ହଳଦୀ, କପୂର, ହଳଦୀ, ରକ୍ତ ମିନା ଓ ଏହା ପରି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ତାନ୍ତର ସଂଖ୍ୟା ଅନୁଯାୟୀ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଗଠିକାମାନେ ଏକ, ଦୁଇ କିମ୍ବା ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଠି ଅନ୍ତରରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ମୂଳ ଧର୍ମ ତିନି ପ୍ରକାର—ପୁରୁଷ, ବୀର, ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ଅଜୟ। ଅନ୍ୟ ଗଠିକାଗୁଡ଼ିକୁ ଜୟ, ବିଜୟ, ଅଜିତ, ସଦାଶିବ, ମନୋନ୍ମନୀ, ସର୍ବମୁଖୀ ଭାବରେ ପରିଚୟ ଦିଆଯାଏ, ଏହି ଗଠିକାଗୁଡ଼ିକ ଶୁଭ ଏବଂ ବିଶେଷ ମାନ୍ୟତା ରଖେ। ଏହି ତାନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଜନେଉ, କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ, ଫୁଲ ଦାନ, ଗୁରୁ କିମ୍ବା ଦଳ ପାଇଁ ବି ତିଆରି କରାଯିପାରେ। ଏହିପରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାର, ଦିଗପାଳ, କଳଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ଏକ ତାନ୍ତ ଦିଆଯିବ। ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ଜନେଉ ହାତରୁ ନଉ ହାତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବା ହେବା ଉଚିତ। ୨୮ ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପ୍ରତି ଦଶକ୍ରମରେ ତାନ୍ତ ବଢ଼ାଯିବ, ଗଠିକା ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଠି ଅନ୍ତର ଓ ଅନୁକ୍ରମିକ ଭାବେ ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠି ଅନ୍ତର ରଖିବା ନିୟମ। ଗଠିକାର ମାପ ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରସ୍ଥ ଅନୁଯାୟୀ ହେବା ଉଚିତ। ସପ୍ତମ କିମ୍ବା ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ନିତ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସଂଧ୍ୟାସମୟରେ ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ଫୁଲ ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ସଜାଇବେ; ସମୟାନୁସାରେ ସଂଧ୍ୟା ପୂଜା ଓ ବିଶେଷ ଜଳାର୍ପଣ କରିବେ। ପୂଜା ପାଇଁ ପବିତ୍ର ଭୂମି ଅଧିକାର କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜିବେ; ଆଚମନ ଓ ପୂର୍ବ କ୍ରିୟା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଗୁରୁ ପ୍ରଣବ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାରକୁ ଛିଟାଇ, ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରିବେ; ଶାନ୍ତି ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ ପୂଜିବେ। ନିର୍ଗମ ଦ୍ୱାରରେ, କଳା ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାପନ ରୂପ ଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ, ଏବଂ ସେଠି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ ପୂଜିବେ। ଜନ୍ମତିଥିରେ ମହାକାଳ, ଭୃଙ୍ଗି, ଗଣ, ବୃଷଭ, ସ୍କନ୍ଦ, ଦେବୀ, ଚଣ୍ଡା, ଚକ୍ରମାତଙ୍କୁ ପୂଜିବେ। ସବୁବେଳେ, ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ପୂଜା କରି, ସ୍ଥଳକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବେ। ପ୍ରଥମ ଛିଟାଣି ପରେ, ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ; ଦର୍ଭା, ଦୂର୍ବା, ଫୁଲ ଓ ହୃଦୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନ କରିବେ। ଏହିପରି, ଶିବଙ୍କର ହାତ ମୁଦ୍ରା ତିଆରି କରି, ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖି, ଚିନ୍ତା କରିବେ—"ମୁଁ ଶିବ, ମୁଁ ମୂଳ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ଏବଂ ମୋର ଯଜ୍ଞ ସର୍ବୋତ୍ତମ।" ଗୁରୁ ଜ୍ଞାନ ତଳୱାର ଧାରଣ କରି, ଦେବତା ଉପରେ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ କରି, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗକୁ ଯାଇ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବେ। ଅର୍ଘ୍ୟ ଜଳ, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ସବୁ ଯଜ୍ଞଶାଳାରେ ଛିଟାଇବେ; ଚାରି ମୁହାଣୀରେ ନିୟମିତ କ୍ରିୟା, ଧ୍ୟାନ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କରିବେ। ଏଠାରେ ଆହୁତି ଛିଟାଇ, କୁଶ ଗଛ ଉଠାଇ, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ତାଙ୍କୁ ବସାଇବେ। ନୈୃତ୍ୟ ଓ ବାସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପୂଜି, କଳଶ ସବୁଠାରୁ ଉପରେ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ସହ ବୃଷଭାରୂଢ଼ ଦେବତା, ସିଂହାସନସ୍ଥିତ ବର୍ଦ୍ଧନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବେ; ଏବଂ କଳଶରେ ଧନୁଧାରୀ ଶିବଙ୍କୁ ବର୍ଦ୍ଧନୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜିବେ। ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଶକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗପାଳ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ବର୍ଦ୍ଧନୀ ସହ ଅଷ୍ଟଦିଗପାଳଙ୍କୁ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଆହ୍ୱାନ କରିବେ। ପୂଜାରି ପୂର୍ବରୁ ଇଶାନ ଦିଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଘୋଷଣା କରିବେ, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ସହ ଜଳ ଧାରା ଅବିରତ ଭାବେ ଦେବେ। ସେ ବର୍ଦ୍ଧନୀକୁ ଅସ୍ତ୍ର ରୂପେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଘୁଞ୍ଚାଇବେ; ପ୍ରଥମେ କଳଶ ରଖି, ତାହାର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅସ୍ତ୍ର ରଖିବେ। କଳଶରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଆସନରେ ବସାଇ, ବର୍ଦ୍ଧନୀରେ ପ୍ରଣବ ସ୍ଥାନରେ, ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜିବେ। ଲିଙ୍ଗ ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ ଓ ଭାଗାର ସଂଯୋଗ ସ୍ଥାପନ କରି, କଳଶରେ ଅର୍ପଣ କରି, ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ବୋଧନ କରି, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। ବର୍ଦ୍ଧନୀର ଦଶମ ଅଂଶରେ ସୁରକ୍ଷା ଘୋଷଣା କରି, ଗଣେଶ ଓ ବାୟୁଙ୍କୁ ପୂଜି, ହରଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାମୃତ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜିବେ। ପୂର୍ବବତ୍ ସ୍ନାନ କରାଇ, ପୂଜା କରି, ହୋମକୁ ଶିବାଗ୍ନିରେ ପୂଜିବେ; ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଆହୁତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଆଘ୍ରାୟଣ କରିବେ। ତିନି ଭାଗରେ ଆହୁତି ବଣ୍ଟନ କରି, ଦେବତା, ଅଗ୍ନି ଓ ନିଜ ପାଇଁ ଭେଦ କରିବେ; ଶିବ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅଂଶ ଦେଇ, ନିଜ ପାଇଁ ଅଂଶ ରଖିବେ। ଦନ୍ତଧାରା ଓ କବଚ ଦେଇ ପୂର୍ବରେ ଆହୁତି ଦେବେ; ତାପରେ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମରେ ମୃତ୍ତିକା ଦେଇ ଭୟାନକ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେବେ। ସଦ୍ୟୋଜାତ ହୃଦୟ ଦ୍ୱାରା, ଉତ୍ତରରେ ବାମ ହାତରେ ଜଳ ମୁଣ୍ଡରେ ଦେଇ, ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧ ମିଶାଇ ଜଳ ଦେବେ।