ଏହି ପବିତ୍ର କାହାଣୀରେ, ଏକ ଭକ୍ତ ଶିବ ନିମନ୍ତେ ନିୟମିତ ଓ ବିଶେଷ ଉପାଚାର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଉଛନ୍ତି। ସେ ପ୍ରଥମେ ଦର୍ଭା ଶୂଳ ଓ ଶଂଖ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ଜଳର ଛିଟା ଦେଇ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପକା ଭୋଜ୍ୟ ନେଇ ତାହାକୁ ଶିବଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରନ୍ତି। ଏହା ପରେ ସେ ଭୋଜ୍ୟର ଅର୍ଧାଂଶ କୁ ଚୁଲିକା ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ନିୟମାନୁସାରେ ଚୁଲିକାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି ତାହାରେ ନିବେଦନ କରନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ନାଭିଅଗ୍ନିକୁ ଏକ ଅର୍ପଣ ଓ ଶ୍ୱାସରେ ଆଉ ଏକ ଅର୍ପଣ କରି, ଅଗ୍ନିର ବୀଜ ଉଠାଇ, 'କ' ଆଦି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନକ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି। ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି—"ତୁମେ ଶିବଙ୍କର ଅଗ୍ନି", ଏହିଭଳି ଅଗ୍ନିକୁ ଚୁଲିକା ଅଗ୍ନିରେ ରଖି, "ଓଁ ହାଁ, ଅଗ୍ନିକୁ ନମସ୍କାର; ହାଁ, ସୋମକୁ ନମସ୍କାର" ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ତା’ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବୃହସ୍ପତି, ପ୍ରଜାପତି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ବିଶ୍ୱେଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଶେଷରେ "ହାଁମ୍ ଅଗ୍ନିକୁ" ବୋଲି ଯଜ୍ଞ ପୂରଣ ପାଇଁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ନିବେଦନ "ସ୍ୱାହା" ଶବ୍ଦରେ ଶେଷ କରି, ଅପରାଧ ମାଗି ପୂଜା ଅବସାନ କରନ୍ତି। ଚୁଲିକା ଅଗ୍ନିର ଡାହାଣ ପାଖରେ ଧର୍ମ ପାଇଁ ପୂଜା, ବାମ ପାଖରେ ଅଧର୍ମ ପାଇଁ ଛାସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ରସ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ବରୁଣ, ଜଳଅଗ୍ନି, ଘର ଦ୍ୱାରେ ବିଘ୍ନନାଶକ, ଚକିରେ ସୁଭଗାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି। ଉତ୍ତାପୀ, ପର୍ବତବାସୀଙ୍କୁ ଓ ଛେନିରେ ପ୍ରବଳପ୍ରେମୀ, ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନମସ୍କାର କରି ମୁସଳରେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଝାଡ଼ୁ ଉପରେ ଦେବତାଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ କାମନା ପାଇଁ, ଖଟିଆ ଓ ମଝିଘର ଖମ୍ବାରେ ସ୍କନ୍ଦ ପାଇଁ ଘର ନିବେଦନ କରି, ଏହି ସମସ୍ତ ପୂଜା ପରେ ସେ ସୁନା, ପଦ୍ମପତ୍ର ଅଳଙ୍କୃତ ପାତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାତ୍ରରୁ ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ଗୁରୁ, ଶିଷ୍ୟ, ପୁତ୍ର ଏକମତ ହୋଇ ନିରବ ରହନ୍ତି। ବଟ, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ, ଅର୍କ, ଭଲ୍ଲାତକ ଗଛ ଏଡ଼ି, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଏହାର ପୂର୍ବରୁ ନେଇ, ପ୍ରାଣବାୟୁ ଓ "ଓଁ" ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଚୁମ୍ବନ କରନ୍ତି। ପଞ୍ଚ ଅହୁତି "ସ୍ୱାହା" ଶବ୍ଦ ସହିତ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଗ୍ନିରେ—ନାଗ, କଚ୍ଛପ, କୃକର, ଦେବଦତ୍ତ, ଧନଞ୍ଜୟ ଉପବାୟୁକୁ ନିବେଦନ କରି, ଏହିଠାରେ ଜଳ ଦେଇ ଭୋଜନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଇ ଶେଷ ଜଳ ପାନ କରିବା ନିୟମ। "ତୁମେ ଅମୃତମୟ ଆବରଣ", ଏହି ଭାବନା ସହିତ ପ୍ରାଣାହୁତି—ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ସମାନ, ଉଦାନ, ବ୍ୟାନ ଉପରେ "ସ୍ୱାହା" ଶବ୍ଦରେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି। ଭୋଜନ ପରେ ଚୁଲିକା କ୍ରିୟା କରି, "ତୁମେ ଅମୃତମୟ ସମାପନ"—ଏହିଭଳି ଶରୀରର ପାଞ୍ଚ ବାୟୁ ଓ ଭୋଜନ ଉପରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି। ଏହିପରେ, ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି ଏହି ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ବନ୍ଧନ କ୍ରମ, ଯାହା ଦୈନିକ ଓ ବିଶେଷ ଉପାଚାରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ।" ଏହା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଆଷାଢ଼ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଶ୍ରାବଣ ଓ ଭାଦ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ହେବା ଉଚିତ୍। କିମ୍ବା କାର୍ତ୍ତିକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେକୌଣସି ତିଥିରେ, ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମା, ଅମ୍ବିକା, ନାଗ, ସ୍କନ୍ଦ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ଉପବୀତ ଦିଆଯିବ। ଦୁର୍ଗା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଗୋବିନ୍ଦ, ସ୍ମର, ଶମ୍ଭୁ, ଅମୃତପାନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉପବୀତ ଦିଆଯିବ; ସୁନା, ଚାଁଦି, ତାମ୍ବା, ଅନ୍ୟ ଧାତୁ ଅନୁକ୍ରମରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ। କଳିଯୁଗରେ କପାସ, ପଟ, ପଦ୍ମତନ୍ତୁ ଓ ଏହା ସମାନ ତାଗା ଉପବୀତ ପାଇଁ ଚୟନ କରାଯିବ। ଏହି ଉପବୀତର ନଉ ତାଗାରେ ଓଁକାର, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମା, ନାଗ, ଗୁହ, ହରି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ରହିବ। ଏହି ଉପବୀତ ଶତାଠ, ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ଏଠିଠାରେ ଉତ୍ତମ ହେବ। ଏହି ଉପବୀତ ଏକାଉଁଶି, ତିରିଶି, ଆଠି ଯୋଗ କରି, କିମ୍ବା ପଞ୍ଚାଶି ତାଗାରେ ଗଠିତ ହୋଇପାରେ, ଗଠିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ଦୂରତା ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ତାଗା 12 ଅଙ୍ଗୁଳ କିମ୍ବା 8 ଅଙ୍ଗୁଳ ଚୌଡ଼ା, ଲିଙ୍ଗର ଚୌଡ଼ା 4 ଅଙ୍ଗୁଳ ହୋଇପାରେ। ଚୌଥା ମାପ ହେଉଛି ପୀଠିକାର ସ୍ପର୍ଶ, ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣ ଭଲ ଗଠିତ ଓ ଧୋଇଦିଆ ତାଗାରେ ହେବା ଉଚିତ୍। ବାମ ହାତରେ ଗଠି ଦେଇ, ଅଘୋର ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ, କୁମ୍କୁମ, କଷ୍ଟୁରୀ, ହଳଦୀ, ମାଞ୍ଜିଷ୍ଠା ଓ ଏହା ସମାନ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ରଙ୍ଗିବା ଉଚିତ୍। ଦଶ ଗଠି କିମ୍ବା ତାଗା ଅନୁଯାୟୀ ଗଠି ଦେଇ, ଗଠି ମଧ୍ୟରେ ମନୋହର ଦୂରତା ଏକ, ଦୁଇ କିମ୍ବା ଚାରି ଅଙ୍ଗୁଳ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ମୂଳ ଧର୍ମ ରୂପ ହେଉଛି ପୁଂସ୍କଳ, ଶୂରବୀର, ତୃତୀୟ ଅଜୟ, ଚତୁର୍ଥ ଅଜିତ, ସଦାଶିବ, ମନୋନ୍ମନୀ, ସର୍ବମୁଖୀ ଉପଲକ୍ଷେ ଶୁଭ ଗଠି ହେବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଗଠିଗୁଡ଼ିକୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଉପବୀତ, ଶିବ, ଫୁଲ ନିବେଦନ, ଗୁରୁ, ଦଳ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ କରିପାରିବେ। ଦ୍ୱାର, ଦିଗପାଳ, କଳଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଏକ ଉପବୀତ ଦିଆଯିବ। ଲିଙ୍ଗପାଇଁ ଉପବୀତ ହାତରୁ ନଉ ହାତ ଦୀଘା ହେବା ଉଚିତ୍। ଏହି ମାପ 28 ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପ୍ରତି 10 ଅଂଶ ଆଉ ଯୋଗ କରି, ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଦୂରତା ଦୁଇ ଅଙ୍ଗୁଳ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ଏକ ଅଙ୍ଗୁଳ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଗଠିର ଚୌଡ଼ା ଲିଙ୍ଗର ଚୌଡ଼ା ସମାନ ହେବା ଉଚିତ୍। ସପ୍ତମ କିମ୍ବା ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧତା ସହିତ କରି, ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ଫୁଲ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭାଯୁକ୍ତ କରି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ନିୟମିତ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଉପବୀତ ଧାରଣ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପୂଜା କରି, ଜଳାଚମନ, ପୂର୍ବ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଗୁରୁ ପ୍ରଣବ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଦ୍ୱାରକୁ ଶସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ର ଛିଟାଇ, ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପୂଜା କରନ୍ତି; ଶାନ୍ତି ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ନିବୃତ୍ତି ଦ୍ୱାରରେ କଳା ନାମକ ସ୍ଥାପନ ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଜନ୍ମତିଥିରେ ମହାକାଳ, ଭୃଙ୍ଗି, ଗଣ, ବୃଷଭ, ସ୍କନ୍ଦ, ଦେବୀ, ଚଣ୍ଡା, ଚକ୍ରମାତଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ।