ଏହି ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଆଚାର୍ୟ ମନ୍ତ୍ରର ଗୁପ୍ତ ଶକ୍ତି ସହ ତିନିଟି ହୋମ କରିଥାନ୍ତି। ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ, ତୃତୀୟ ମାସରେ ବାମ ହାତରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ପରେ, ମୁଣ୍ଡରେ ଜଳ ଛିଟାଇ ତିନିଟି ହୋମ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଷଷ୍ଠ ମାସରେ ବିଭାଗ ସଂସ୍କାର କରିବା ଦରକାର। ତାପରେ, ଚୂଡ଼ା ସହ ତିନିଟି ହୋମ କରିବା ଓ ମୁଖର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରି ମୁଖ ପ୍ରବେଶ ଓ ଶୁଦ୍ଧି କ୍ରିୟା କରାଯାଏ। ଦଶମ ମାସରେ ଜନ୍ମ ଓ ମାନବ ନିର୍ମାଣ ସଂସ୍କାର ପୂର୍ବବତ କରିବା ଦରକାର। ଦର୍ଭା ଘାସରେ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳାଇ ଗର୍ଭ ମଳ ହଟାଇବା ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଧନର ଧ୍ୟାନ କରି ଦେବୀଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ପୂଜିବା ଓ ଜନ୍ମ ପରେ ତୁରନ୍ତ ଅଶୁଚିତା ହଟାଇବା ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର-ଶକ୍ତି ସଂଯୁକ୍ତ ଜଳ ଛିଟାଇବା ଦରକାର। ଏହା ପରେ, ଘଡ଼ିକୁ ବାହାରେ ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ରରେ ଛୁଇଁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା, ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କମର ଉପର ଓ ତଳ ଦୁଇ ଅଂଶକୁ ଛୁଇଁବା, ଏବଂ କୁଶ ଘାସକୁ ବାହାରେ ରଖିବା କରାଯାଏ। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରି ହୃଦୟରେ ଆବରଣ ବିସ୍ତାର କରିବା ଓ କର୍ମକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ରରେ ତିନି ଶିଖାରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର। ଘିଅରେ ଡୁବାଇ ପଞ୍ଚ ଦାରୁ ଶିଖା ଓ ମୂଳରେ ଅର୍ପଣ କରିବା, ହୃଦୟରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଶଙ୍କର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ଦୂର୍ବା ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ ନେଇ ଆବରଣ ଚାରିପାଖରେ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରରୁ ଈଶାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମରେ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଦରକାର। ଅଗ୍ନି ସହ ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ହୃଦୟରେ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର ହେବ ଓ ଶିଶୁ ସୁରକ୍ଷିତ ହେବ। ଶେଷରେ, ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶୈବ ଆଦେଶ ଦେଇ, ଚମଚ ଓ ସ୍ପୂନ ନେଇ, ମୁଖ ଉପର ଓ ତଳକୁ କ୍ରମରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଅଗ୍ନିରେ ଏହାକୁ ତାପି, ଦର୍ଭାର ମୂଳ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶିଖାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା; ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ କୁଶ ଘାସ ଛୁଇଛି, ସେଠାରେ ଶିବତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଦରକାର। ତତ୍ପରେ, ହାଁ, ହିଁ, ହୁଁ, ସଂ, ର ଇତ୍ୟାଦି ଅକ୍ଷର କ୍ରମରେ ତିନିତି ତତ୍ତ୍ୱ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିବା ଓ ଚମଚରେ ହୃଦୟ ବିନ୍ଦୁ ରଖି ଶମ୍ଭୁ ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ୍। ତିନି ଡୋରିରେ ଗଳା ବାନ୍ଧିଥିବା ଦୁଇଟିକୁ ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହ ପୂଜି, କୁଶ ଘାସ ଉପରେ ନିଜ ଡାହାଣ ପାଖରେ ରଖିବା ଦରକାର। ଗାୟୀ ଦୁଧର ଶୁଦ୍ଧ ଘିଅ ନେଇ, ନିଜ ଦେହକୁ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ଭାବି ଏହି ଘିଅ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଘିଅକୁ ବେଦି ଉପରେ, ହୃଦୟ ସ୍ତରରେ, ଅଗ୍ନି ଚାଲିଥିବା ମଧ୍ୟରେ ତିରିଆ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ପୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ରୂପର ଧ୍ୟାନ କରି ଘିଅକୁ ଈଶାନ ଅଞ୍ଚଳରେ ରଖିବା ଦରକାର। କୁଶ ଶିଖାର ଟିପରେ ଘିଅ ନେଇ, ମୁଣ୍ଡ ଅଳ୍ପ ନମାଇ ‘ସ୍ୱାହା’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଦେବା, ତାପରେ ତୁରନ୍ତ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍। ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ନାଭିଠାରେ ଧରି, ଏକ ହାତର ଦର୍ଭା ଘାସ ଟିପ ଓ ଅଙ୍ଗୁଠି-ଅନାମିକା ଦ୍ୱାରା ତରଣ କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର। ଉଭୟ ହାତରେ ଦର୍ଭା ଧରି, ଅଗ୍ନିର ଦିଗରେ ମୁହଁ କରି ଅସ୍ତ୍ର ମୁଦ୍ରାରେ ତରଣ କରିବା, ଏବଂ ପରେ ହୃଦୟ ଓ ନିଜ ପ୍ରତି ମୁହଁ କରି ତରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ହୃଦୟରେ ଜଳିଥିବା ଦର୍ଭା ଉପଲବ୍ଧ କରି, ଅସ୍ତ୍ର ଫେଙ୍କି ଏହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଓ ଅନ୍ୟ ଜଳିଥିବା ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ଜଳାଇ ଝାଡ଼ିବା ଦରକାର। ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ରରେ ପୁନଃ ଜଳିଥିବା ଦର୍ଭା ଅଗ୍ନିରେ ନিক্ষେପ କରି, ଏବଂ ପରେ ଗଠିତ କୁଶ ଶିଖାକୁ ଏକ ହାତର ଲମ୍ବରେ ଘିଅରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଘିଅରେ ଇଡା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପଖ ଓ ତିନିଟି ଦେହ ଭାବି ଦେଖିବା, ଏବଂ ଚମଚରେ ତିନି ଭାଗ ଘିଅ ଏକ ପରେ ଏକ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର। ଏଭଳି, ଅଗ୍ନିରେ ଘିଅ ଭାଗ ଓ ଅବଶିଷ୍ଟ ଘିଅ କ୍ରମରେ—‘ଓଁ ହଂ ଅଗ୍ନୟେ ସ୍ୱାହା; ଓଁ ହଂ ସୋମାୟ ସ୍ୱାହା; ଓଁ ହଂ ଅଗ୍ନିସ୍ଚ ସୋମାୟ ସ୍ୱାହା’—ଅର୍ପଣ କରିବା ଓ ଅଗ୍ନିର ତିନି ଚକ୍ଷୁ ପାଇଁ ନେତ୍ରୋନ୍ମୀଳନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଘିଅ ଭରିଥିବା ଚମଚରେ ଚତୁର୍ଥ ହୋମ—‘ଓଁ ହଂ ଅଗ୍ନୟେ ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତେ ସ୍ୱାହା’—ଅର୍ପଣ କରି, ଷଡଂଗ ଧ୍ୟାନ ସହ ଗାୟମୁଦ୍ରାରେ ଜାଗୃତି କରିବା ଦରକାର। ତିନି ଦେହରେ ଘିଅ ଢାକି ତୀର ମୁଦ୍ରାରେ ରକ୍ଷା କରିବା, ହୃଦୟରୁ ଘିଅର ବିନ୍ଦୁ ଛିଟାଇ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ୍। ମୁଖଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ରିତ କରି ଏବଂ ଯୋଗ କରି: ‘ଓଁ ହଂ ସଦ୍ୟୋଜାତାୟ ସ୍ୱାହା; ବାମଦେବାୟ ସ୍ୱାହା; ଅଘୋରାୟ ସ୍ୱାହା; ତତ୍ପୁରୁଷାୟ ସ୍ୱାହା; ଈଶାନାୟ ସ୍ୱାହା’—ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘିଅ ଅର୍ପଣ ସହ ମୁଖ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଦରକାର। ‘ଓଁ ହଂ ସଦ୍ୟୋଜାତ-ବାମଦେବ, ବାମଦେବ-ଅଘୋର, ଅଘୋର-ତତ୍ପୁରୁଷ, ତତ୍ପୁରୁଷ-ଈଶାନ’—ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଏକ ପରେ ଏକ ମୁଖ ସଂଯୋଗ କରିବା, ଅଗ୍ନିରୁ ବାୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବରେ ଶେଷ କରିବା ଉଚିତ୍। ଚମଚରେ ଘିଅ ଧାରାରେ ମୁଖଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ରିତ କରି: ‘ଓଁ ହଂ ସଦ୍ୟୋଜାତ, ବାମଦେବ, ଅଘୋର, ତତ୍ପୁରୁଷ, ଈଶାନ, ସ୍ୱାହା’—ଚାହିଦା ମୁଖରେ ସମ୍ମିଳନ ହୁଏ। ଅଗ୍ନିକୁ ଈଶାନ ସହ ପୂଜି ତିନି ଅସ୍ତ୍ର ହୋମ କରି, ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା: ‘ତୁମେ ଶିବାଗ୍ନି, ହୁତାଶନ।’ ଅଗ୍ନିକୁ ହୃଦୟରେ ପୂଜି ମୁକ୍ତ କରି, ଦୁଇ ପିତୃଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ମାନ୍ୟତା ଦେଇ, ମୂଳ ଓ ‘ଭୌଷୁଡ’ ପ୍ରତ୍ୟୟ ସହ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ କରିବା ଦରକାର। ତାପରେ, ହୃଦୟର କମଳରେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ, ପରିବାର, ଦୀପ୍ତି ଓ ପରମତା ସହ ପୂର୍ବବତ ପୂଜା କରି, ଶିବଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଇଚ୍ଛିତ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଉଚିତ୍। ନିଜ ଶରୀରର ନାଳୀ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଓ ଶିବଙ୍କ ସଂଯୋଗ ସ୍ଥାପନ କରି, ମୂଳ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ସହ ହୋମ କରି, ଅଂଗର ଦଶମାଂଶ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଘିଅ ପାଇଁ କାର୍ଷିକ ମାପ, ଦୁଧ ଓ ମଧ ପାଇଁ ଏହି ମାପ; ଦହି ପାଇଁ ଶୁକ୍ତି ମାପ; ପାୟସ ପାଇଁ ପ୍ରସୃତି ମାପ ଦିଆଯିବ। ସମସ୍ତ ଭୋଜ୍ୟ ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ଭୁନା ଚାଉଳ ଏକ ମୁଠି; କନ୍ଦ ପାଇଁ ତିନି ଟିକିରା; ଫଳ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ମାପ ଦେବା ଉଚିତ୍।