ଏହି ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ, ପ୍ରଥମେ ସେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଆବରଣ ସ୍ଥାପନ କରି, ତାଳମୂଳର ତିନିଟି ଶିରାରେ ମନ୍ତ୍ରସହ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସଂରକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ। ପଛରେ, ପଞ୍ଚଟି ଘୃତସିକ୍ତ ସମିଧାକୁ ଶିରା ଓ ମୂଳରେ ଅର୍ପଣ କରି, ହୃଦୟରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଶଙ୍କର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ତାପରେ ଦୂର୍ବା ଘାସର ତୀରକୁ ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ ଭାବେ ପରିକ୍ରମା କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି କ୍ରମିକ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନିକୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ହୃଦୟରେ ପୂଜା ଦେଇ, ବାଧାକୁ ଦୂର କରି ଶିଶୁଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏପରେ, ଶୈବ ଆଜ୍ଞା ଘୋଷଣା କରି, ଶ୍ରୁକ୍ ଓ ଶ୍ରୁବାକୁ ଉପର ଓ ତଳ ମୁଁହ କ୍ରମିକ ଭାବେ ଧରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ତାପରେ, ଦର୍ଭା ଘାସକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଉତ୍ତାପନ କରି, ମୂଳ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶିରାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ; କୁଶା ଘାସ ଯେଉଁଠାରେ ଲାଗିଛି, ସେଠାରେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶିବ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ତିନି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ହାଁ, ହିଁ, ହୁଁ ଓ ସଂ ଏହି ଅକ୍ଷରରେ କ୍ରମିକ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରି, ଶକ୍ତିକୁ ଶ୍ରୁଚିରେ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଶ୍ରୁବାରେ, ହୃଦୟର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଂଶରେ ରଖିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ତିନି ତାଗ ଧାରଣ କରି, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ କୁଶା ଘାସର ଉପରେ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରଖିଥିଲେ। ଗାୟ ଘୃତକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କରି, ନିଜ ଆକୃତିକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେଠାରୁ ଘୃତ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ବେଦୀ ଉପରେ ଅଗ୍ନିର ମଣ୍ଡଳରେ ହୃଦୟକେନ୍ଦ୍ରରେ ଘୃତକୁ ଘୁରାଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆକୃତିକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଇଶାନଙ୍କ ମଣ୍ଡଳରେ ଘୃତ ରଖିଥିଲେ। କୁଶା ଶିରା ଦ୍ୱାରା ଘୃତ ଗ୍ରହଣ କରି, ‘ସ୍ୱାହା’ ଓ ମୁଣ୍ଡର ଅଣୁ ସହିତ ଅର୍ପଣ କଲେ; ପ୍ରଥମେ ଏହି ବିନ୍ଦୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ତାପରେ ତୁରନ୍ତ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରୂପକୁ ଦେଇଥିଲେ। ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ନାଭିଠାରେ ଧରି ତାପରେ ଭାସାଇଲେ; ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅନାମିକା ଆଙ୍ଗୁଳର ଟିପ୍ସ ଦ୍ୱାରା ଦର୍ଭା ଘାସର ଆକୃତି ଅନୁସାରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ଦୁଇହାତେ ଧରି, ଅଗ୍ନିକୁ ମୁହଁ କରି ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ରରେ ଭାସାଇଲେ; ଏଭଳି ହୃଦୟ ଓ ଆତ୍ମାରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାବେ ଭାସାଇଲେ। ହୃଦୟର ତାପରେ ଦର୍ଭା ଘାସକୁ ପୁଣି ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଗଲେ; ଅନ୍ୟ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ସଫା କରି ଅଗ୍ନିରେ ଦାହ କଲେ। ପଛରେ, ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ରରେ ଦର୍ଭା ଘାସକୁ ପୁଣି ଅଗ୍ନିରେ ଦାହ କରି, ଗଠିତ ଏବଂ ଆଙ୍ଗୁଳ ଆକୃତିର ଦର୍ଭା ଗ୍ରହଣ କରି ଘୃତରେ ରଖିଥିଲେ। ଘୃତରେ ଦୁଇଟି ପଂଖ ଓ ଇଡା ଓ ଅନ୍ୟ ତିନି ନାଡୀକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଶ୍ରୁବା ଦ୍ୱାରା କ୍ରମିକ ଭାବେ ତିନି ଭାଗ ଘୃତ ନିଅନ୍ତୁ ଓ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ଏପରି ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରଥମେ ଘୃତ ଅର୍ପଣ କରି, ଶେଷ ଘୃତକୁ କ୍ରମିକ ଭାବେ ଦେଅନ୍ତୁ—‘ଓଁ ହାଁ, ଅଗ୍ନୟେ ସ୍ୱାହା; ଓଁ ହାଁ, ସୋମାୟ ସ୍ୱାହା; ଓଁ ହାଁ, ଅଗ୍ନିସୋମାଭ୍ୟାମ୍ ସ୍ୱାହା।’ ଚକ୍ଷୁର ଉଦ୍ଘାଟନ ପାଇଁ, ଅଗ୍ନିର ତିନି ଚକ୍ଷୁକୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ଘୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରୁବା ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ଥ ଅର୍ପଣ କରି, ‘ଓଁ ହାଁ, ଅଗ୍ନୟେ, ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତେ, ସ୍ୱାହା’ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତୁ। ଷଡଅଙ୍ଗ ସହିତ ଗାୟ ମୁଦ୍ରାରେ ଜାଗୃତି କରନ୍ତୁ। ଘୃତକୁ ତିନି ତାଗରେ ଆବୃତ କରି, ତୀରର ଅଣୁ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ହୃଦୟରୁ ଘୃତ ବିନ୍ଦୁ ଛିଟିଅନ୍ତୁ ଓ ଶୁଦ୍ଧି କରନ୍ତୁ। ମୁଁହ ଯୋଡ଼ା ଓ ସମ୍ମିଳନ କରନ୍ତୁ—‘ଓଁ ହାଁ, ସଦ୍ୟୋଜାତାୟ ସ୍ୱାହା; ଓଁ ହାଁ, ବାମଦେବାୟ ସ୍ୱାହା; ଓଁ ହାଁ, ଅଘୋରାୟ ସ୍ୱାହା; ଓଁ ତତ୍ପୁରୁଷାୟ ସ୍ୱାହା; ଓଁ ହାଁ, ଇଶାନାୟ ସ୍ୱାହା।’ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘୃତ ଅର୍ପଣ ସହିତ ମୁଁହ ଯୋଡ଼ନ୍ତୁ। ‘ଓଁ ହଁ, ସଦ୍ୟୋଜାତ-ବାମଦେବ, ସ୍ୱାହା। ଓଁ ହଁ, ବାମଦେବ-ଅଘୋର, ସ୍ୱାହା। ଓଁ ହଁ, ଅଘୋର-ତତ୍ପୁରୁଷ, ସ୍ୱାହା। ଓଁ ହଁ, ତତ୍ପୁରୁଷ-ଇଶାନ, ସ୍ୱାହା।’ ଏହି କ୍ରମରେ ଅଗ୍ନିରୁ ବାୟୁ, ଶେଷରେ ନିରୃତି ଓ ଶିବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁହ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତୁ। ପାଖାପାଖି ମୁଁହକୁ ଏକତ୍ର କରି, ଘୃତ ଦାରା ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ—‘ଓଁ ହଁ, ସଦ୍ୟୋଜାତ, ବାମଦେବ, ଅଘୋର, ତତ୍ପୁରୁଷ, ଇଶାନ, ସ୍ୱାହା।’ ଏଭଳି ଇଚ୍ଛିତ ମୁଁହରେ ସମସ୍ତ ମୁଁହ ଓ ତାଙ୍କ ଆକୃତି ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ଅଗ୍ନିକୁ ଇଶାନ ସହିତ ପୂଜା କରି, ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ରରେ ତିନି ଅର୍ପଣ ଦେଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ନାମୋଚ୍ଚାରଣ କର—‘ତୁମେ ହେଉଛ, ଶିବ, ଅଗ୍ନି, ହବିଭୋକ୍ତା।’ ହୃଦୟରେ ପୂଜା କରି ଅଗ୍ନିକୁ ସ୍ଥାପନ କର, ତାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମିତ ତିଳଞ୍ଜଳି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ‘ଵୌଷଟ୍’ ଶବ୍ଦ ସହିତ ଅର୍ପଣ କର। ତାପରେ, ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ ସମସ୍ତ ଅଂଗ ଓ ପରିବାର ସହିତ, ଦୀପ୍ତ ଓ ପରମ ରୂପରେ ଆବାହନ କରି ପୂଜା କର, ଅନୁମତି ନେଇ, ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର। ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି ଓ ନିଜ ଶିବତତ୍ତ୍ୱର ନାଡୀ ସଂଯୋଗ କରି, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଓ ତାହାର ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଦଶମାଂଶ ଅର୍ପଣ କର। ଘୃତ ଏକ କର୍ଷ ମାପରେ ଦିଅ, ଦୁଧ ଓ ମଧ ମଧ୍ୟ ଏହି ମାପରେ; ଦହି ପାଇଁ ଶଂଖପୂର୍ଣ୍ଣ, ଖିର ପାଇଁ ପ୍ରସୃତି ମାପ ଦିଅ। ସମସ୍ତ ଭୋଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଓ ଧାନ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ମୁଠି; କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳ ପାଇଁ ତିନିଟି ଖଣ୍ଡ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ତାହାର ମାପ ଅନୁସାରେ। ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଅର୍ଧ ମୁଁହ ଯଥେଷ୍ଟ; ସୂକ୍ଷ୍ମ ପଦାର୍ଥ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚ ଭାଗ; ଇଖୁ ପାଇଁ ଉପର ଗଠି, ଲତା ପାଇଁ ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଳ ତିର। ଫୁଲ ଓ ପତ୍ର ତାହାର ମାପରେ, ଶମିଧା ପାଇଁ ଦଶ ଆଙ୍ଗୁଳ; କପୂର, ଚନ୍ଦନ, କୁଙ୍କୁମ, କଷ୍ତୂରୀ, ରେସିନ ପାଇଁ କଳୟ ମାପ ଦିଅ। ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ପାଇଁ ବେର ଗୁଟି ମାପ; କନ୍ଦମୂଳର ଅଷ୍ଟମାଂଶ ଦିଅ, ଏହିପରି ପରମୋତ୍ତମ ଜ୍ଞାନୀ। ଏପରି ବ୍ରହ୍ମ ବୀଜାକ୍ଷର ସହିତ ହୋମ କରି, ଶ୍ରୁବା ଉଲ୍ଟା କରି ଘୃତପାତ୍ରରେ ରଖି। ଶ୍ରୁବା ଶିରାରେ ଫୁଲ ରଖି, ବାମହାତରେ ଧରି, ପୁଣି ଦୁଇହାତରେ ଶଙ୍ଖ ମୁଦ୍ରାରେ ଧରି। ଦେହ ଅର୍ଧ ଉଠାଇ, ପାଦ ଏକସାଥିରେ ଦାଁଡାଇ, ନାଭିଠାରେ ଏହି ମୁଦ୍ରା ରଖି, ଦୃଷ୍ଟି ଶ୍ରୁବା ଶିରାରେ ଏକାଗ୍ର କର।