ଏକ ଶୁଭ ଦିନରେ, ଏକ ଭକ୍ତ ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିଲେ ଯେ ପୁରାଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ଲେଖିବେ। ସେ ଚାନ୍ଦି ବା ସୁନାର କଲମ ନେଇ ନାଗରୀ ଲିପିରେ ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ ଓ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏହା ପରେ, ଗୁରୁ, ଜ୍ଞାନ ଓ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୂର୍ବ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ମଣ୍ଡଳ ଦେଖି ଏକ ଶୁଭ ଆସନ ଉପରେ, ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବସି, ପୁରାଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଗ୍ରନ୍ଥ ତିଆରି ହେବା ପରେ, ସେ ଏହାକୁ ଆଇନାରେ ଦେଖି, ଘଡ଼ି ଜଳରେ ଛିଟା ଦେଲେ। ଚକ୍ଷୁ ଉଦ୍ଘାଟନ କ୍ରିୟା କରି ଏହାକୁ ଶୟନରେ ରଖିଲେ। ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଓ ବେଦର ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ରଖି, ଜୀବନ ପ୍ରଦାନ କ୍ରିୟା, ପୂଜା କରି ରନ୍ଧା ଭୋଜନ ଉପହାର ଦେଲେ। ଗୁରୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଓ ଉପହାର ଦେଇ, ପୁସ୍ତକକୁ ରଥ ବା ହାତୀରେ ରଖି ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ। ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ଘର ବା ମନ୍ଦିରରେ ରଖି, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ମଡ଼ି ଦେଇ ପୂଜା କରିଲେ। ପାଠ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ସମ୍ମାନ କରି ମନ୍ଦିର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ପାଠ କରାଇଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭରେ ଯଜ୍ନକର୍ତ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଘଡ଼ି ଜଳରେ ଛିଟା ଦେଲେ। ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଲେ ଅନେକ ଉପକାର ହୁଏ। ଗାଁ, ପୃଥିବୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ତିନି ଭଲପାଇବାର ଉଦାହରଣ। ଜ୍ଞାନର ଫଳ, କଳମ, ପତ୍ର ଏବଂ ଅନେକ ପତ୍ର ଓ ଅକ୍ଷର ଉପହାର ଦେଇଲେ, ତିନି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଇଥାଏ। ପୁରାଣ ଓ ଭାରତ ପାଞ୍ଚ ରାତି ଦେଇଲେ, ଏକୁଇ ଦିନସ୍ତରୀ ଉତ୍ତରଣ ହେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଲୟ ହୁଏ। ଏହା ପରେ, ଈଶ୍ୱର କହିଲେ, ଏକ ଭକ୍ତ ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ର ନେଇ ଅଗ୍ନିଗୃହକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମୁହଁ କରି ଅଲ୍ତାର ଯାଞ୍ଚ କରି, କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଛିଟା ଓ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସୁରକ୍ଷିତ ଜଳ ଦେଇ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ତଳ ତିଆରି କରି, ତଳକୁ ଶୁଖାଇ, ଭରି, ସମ କରି ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଜଳ ଦେଇ ଏକ ଅଣ୍ଡାରେ ଚିହ୍ନ୍ତି କରିବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି, ମାଟି ଦେଇ ସାଫ କରି, ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ଆକୃତି ଦେଇ, ତିନି ତାର ଦ୍ୱାରା ମଡ଼ି, ସୁରକ୍ଷିତ ଜଳ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ, ସାମ୍ନା ଓ ତଳ ଦିଗରେ ଜଳର ତିନି ଧାର କରିବା, କୁଶ ଓ ଶିବାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ବିପରୀତ କରିବା ମନ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ବଜ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ଚାରି ଦିଗରେ ପଥ ବିଛିବା, ପାତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଆସନ ବିଛିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଭକ୍ତ ହୃଦୟରେ ବାଗୀଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଶୁଧ୍ଧ ପାତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିକୁ ବସାଇଲେ। ମାଂସାହାରୀ ଯୋଗ୍ୟ ଅଂଶ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶୁଧ୍ଧି କରି, ଶରୀର, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଗ୍ନିକୁ ଏକତ୍ର କରିଲେ। "ଓଁ ହୁଁ" ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଗ୍ନି ଚେତନାରେ ଅଗ୍ନି ବୀଜ ବସାଇ, ସଂହିତା ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଗାଉ ମୁଦ୍ରାରେ ଅମୃତ କରିଲେ। ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ, କବଚ ଦେଇ, ଅଲ୍ତାର ଉପରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଦାଗ ଦେଇ ପୂଜା କରିଲେ। ବାଗୀଶା ଗର୍ଭରେ ଶିବ ବୀଜ ଧ୍ୟାନ କରି, ବାଗୀଶ୍ୱର ଦେଉଳରେ ବସାଇବା ଦେଖିଲେ। ପୂଜାରୀ ଭୂମି ଉପରେ ବସି, ହୃଦୟରୁ ବସାଇ, ନାଭି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବୀଜ ଗୁଞ୍ଚିଲେ। ଢାକା ଗୁଞ୍ଚିବା, ଶୁଧ୍ଧି ଓ ଆଚମନ କ୍ରିୟା ହୃଦୟରୁ କରି, ଗର୍ଭ ଅଗ୍ନିକୁ ପୂଜା କରି, ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କରିଲେ। ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦେବୀଙ୍କ ନରମ ହାତରେ ବ୍ରାସଲେଟ ବାନ୍ଧି, ସଦ୍ୟୋଜାତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପୂଜା କରିଲେ। ପରେ, ହୃଦୟ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ତିନି ହୋମ କରି, ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ପାଇଁ ତୃତୀୟ ମାସରେ ବାମ ଦିଗରେ ପୂଜା କଲେ। ତିନି ହୋମ କରି, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଜଳ ଛିଟା ଦେଇ, ଷଷ୍ଠ ମାସରେ ଦେବୀ ଆକୃତିକୁ ପୂଜା କରି, ବେଣି ବାନ୍ଧିବା କ୍ରିୟା କଲେ। ତିନି ହୋମ କରି, ଚୁଡ଼ା ଦେଇ, ମୁଁହର ବ୍ୟବସ୍ଥା, ମୁଁହ ଉଦ୍ଘାଟନ ଓ ପରିଶୁଧ୍ଧି କ୍ରିୟା କଲେ। ଦଶମ ମାସରେ, ପୂର୍ବ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଜନ୍ମ ଓ ପୁରୁଷ ନିର୍ମାଣ କ୍ରିୟା କଲେ। ଦର୍ଭା ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ, ଗର୍ଭ ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କରିବାକୁ ସ୍ନାନ କଲେ। ସୁନା ବନ୍ଧନର ଧ୍ୟାନ କରି, ଦେବୀକୁ ହୃଦୟରୁ ପୂଜା କଲେ। ଜନ୍ମ ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଦେଇ ଜଳ ଛିଟା ଦେଲେ। ପାତ୍ରକୁ ବାହ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଚିହ୍ନ୍ତି କରି, କବଚ ଦେଇ ଶୁଧ୍ଧି କଲେ। କୁଶ ଦେଇ ଉତ୍ତର ଓ ପୂର୍ବ ଶେଷରେ ବାହାରେ ରଖିଲେ। ଏହା ପରେ, ହୃଦୟରୁ ବିସ୍ତୃତ ଢାକା ବସାଇ, ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ତିନି ଶେଷରେ ବସାଇଲେ। ଘିଅରେ ଭିଜା ପଞ୍ଚ ସମିଦ୍ଧା ଶେଷ ଓ ମୂଳରେ ଦେଇ, ହୃଦୟରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଶଙ୍କର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନନ୍ତକୁ ପୂଜା କଲେ। ଦୁର୍ବା ଦେଇ ଧାରା ଚାରିପାଖରେ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କ୍ରମରେ ପୂଜା କଲେ। ଅଗ୍ନି ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ହୃଦୟରୁ ପୂଜା କରି, ବାଧା ଦୂର କରି ଶିଶୁକୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ। ପରେ, ଶୈବ ଆଜ୍ଞା ଘୋଷଣା କରି, ସ୍ରୁକ୍ ଓ ସ୍ରୁବା ନେଇ, ତାଙ୍କ ମୁଁହ ଉପରେ ଓ ତଳେ ରଖି କ୍ରମରେ ଚାଲିଲେ। ଅଗ୍ନିରେ ଉତ୍ତାପ କରି, ଦର୍ଭା ମୂଳ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶିରା ଛୁଇଁଲେ। କୁଶ ଛୁଇଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶିବ ରୂପରେ ଆତ୍ମାର ଧ୍ୟାନ କଲେ। କ୍ରମରେ ତିନି ତତ୍ତ୍ୱକୁ "ହାଁ", "ହିଁ", "ହୁଁ" ଓ "ସଁ" ଅକ୍ଷର ଦେଇ ବସାଇଲେ। ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ରୁଚିରେ, ଶମ୍ଭୁକୁ ସ୍ରୁବାରେ, ହୃଦୟର ଅଣୁରେ ବସାଇଲେ। ତିନି ତାର ଦେଇ ଗଳାରେ ମଡ଼ି, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରି, କୁଶ ଉପରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ରଖିଲେ। ଗାଉ ଘିଅକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶୁଧ୍ଧି କ୍ରିୟା ଦେଇ ନେଇ, ନିଜ ରୂପକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବି ଧ୍ୟାନ କରି ଘିଅ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଅଲ୍ତାର ଉପରେ, ଅଗ୍ନି କ୍ଷେତ୍ରରେ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟରେ ଘିଅ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ବିଷ୍ଣୁ ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଘିଅକୁ ଈଶାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସାଇଲେ।