ଏଉଁ ପବିତ୍ର କ୍ରମରେ, ପୂଜାରୀ ପ୍ରଥମେ ‘ଧ୍ରୁବା ଦ୍ୟୌଃ’ ଓ ‘ବିଶ୍ୱତଶ୍ ଚକ୍ଷୁର୍’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରିଥାନ୍ତି। ଏହା ପରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ଶୁଧ୍ଧି କରାଯାଏ। ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ପରିବାର ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ନିଜ ଦେହକୁ ହରିଙ୍କ ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି ଓ ପୃଥିବୀକୁ ତାଙ୍କର ଆସନ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ସେ ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ଯାହା ଉଜ୍ୱଳ ପରମାଣୁମୟ ଓ ପଞ୍ଚବିଂଶତି ତତ୍ତ୍ୱରେ ଉପସ୍ଥିତ ଜୀବତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପ୍ରେରିତ। ଏହି ଚେତନା ସ୍ୱରୂପ, ପରମାନନ୍ଦମୟ, ସପ୍ନ ଓ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତ, ଦେହ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରାଣ ଓ ଅହଂକାର ରହିତ। ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଏକ ଘାସ ଶଳାକା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ହୃଦୟରେ ବିରାଜିତ, ଏହି ହୃଦୟରୁ ପ୍ରତିମାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି—"ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଏଠାରେ ଦୃଢ଼ ହୁଅ।" ପ୍ରତିମାକୁ ଜୀବନ୍ତ କରି, "ତୁମେ ଦ୍ୱିତୀୟ ନାହିଁ, ଏକମାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମ" ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ ଦିଅ। ପ୍ରଭା, ଜ୍ଞାନ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ—ଏହି ଜୀବନ୍ତ କ୍ରିୟା ପରେ ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ ଦିଅ। ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ‘ସମୀପୀକରଣ’ ନାମକ କ୍ରିୟା କରି, ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏହି ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର କହିବା ଉଚିତ: "ଦେବଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ଉତ୍ସ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିର ମୂର୍ତ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରଭାର ଅନୁସରୀ। ଗୁଣାତୀତ ରୂପୀ, ପରମ ପୁରୁଷ, ମହାତ୍ମା, ଅବିନାଶୀ, ପୁରାତନ—ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଏଠାରେ ବିରାଜିତ ହୁଅ।" "ତୁମର ଯେଉଁ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଜ୍ଞାନମୟ ରୂପ, ସେସବୁ ଏହି ଦେହରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଜାଗୃତ ହେଉ।" ଆତ୍ମା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଆଦି ସମସ୍ତ ସାଥୀମାନଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ନାମରେ, ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଚିହ୍ନ ସହିତ ସ୍ଥାପିତ କରିବା ଉଚିତ। ମଙ୍ଗଳମୟ ଯାତ୍ରା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ପାଳନ କରି, ହରିଙ୍କୁ ସ୍ଥିତ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ପ୍ରଣାମ କରି, ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ପ୍ରାଚାର୍ୟ ଦ୍ୱାରପାଳ ଚଣ୍ଡ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡଙ୍କୁ ବାହାରେ ପୂଜି, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ପଖରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ପୂଜା କରନ୍ତି। ଦିଗପାଳ ଓ ଦିଗଦେବତାଙ୍କୁ ବି ଉଚିତ୍ ରୀତିରେ ସ୍ଥାପନ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବିଶ୍ୱକ୍ଷେଣଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ସହିତ ପୂଜିବାକୁ ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ପରିକର ଓ ଭୂତଗଣଙ୍କୁ ହୋମ କରନ୍ତି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଗ୍ରାମରୁ ଆନିତ ବସ୍ତ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ଦିଅ। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇ, ଅର୍ଧ ଦକ୍ଷିଣା ବିଧିପୂର୍ବକ ଋତ୍ବିଜମାନେ ପାଇଁ ଦିଅ। ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନ ଦିଅ। ଏହିପରି, ବୈଷ୍ଣବ ପଦ୍ଧତି ଅନୁଯାୟୀ, ଅନିୟମିତ ଫଳ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାକୁ ଦିଅ। ସ୍ଥାପନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପରିବାର ସହିତ ନେଇଯିବା ଉଚିତ; ଏହି ପଦ୍ଧତି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ, କେବଳ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ବିଭିନ୍ନ, ବାକି ରୀତି ଏକା। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ଏବେ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସ୍ଥାପନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧି କହିବି; ପ୍ରଥମେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସ୍ଥାପନ ଓ ଏହିପରି ଦେବୀମାନେ।" ପୂର୍ବପଦ୍ଧତି ଅନୁଯାୟୀ ମଣ୍ଡପ, ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଶୁଭାସନରେ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ବସାଇ, ଅଷ୍ଟ କଳଶ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଘୃତ ଓ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରି, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ; ପରେ, ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ସୁନଳିଆ ଓ ମୃଗନୟନୀ ଭାବେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲାଯିବା ଉଚିତ। "ଏଠାରେ ଆସ, ହେ ତୁମେ!" ବୋଲି ତିନି ପ୍ରକାର ମିଠା ଦେଇ, 'ଅଶ୍ୱପୂର୍ବ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ଅଭିଷେକ କର। 'କାମୋସ୍ମି' ମନ୍ତ୍ର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ, ପଶ୍ଚିମରୁ ଅଭିଷେକ କରିବା; 'ଚନ୍ଦ୍ରଂ ପ୍ରଭାସାମ୍' ଓ 'ତ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ' ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ। 'ଉପୈତୁ ମେ' ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ, 'କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ' ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମରୁ; 'ଗନ୍ଧଦ୍ୱାରେ' ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମରୁ ମନୋଭିତ୍ତିକ ରୂପ ତିଆରି କର। ଈଶାନ କଳଶ ଦ୍ୱାରା ସୁନଳିଆ ମାଟିରେ ମୁଣ୍ଡ ସ୍ନାନ କରାଯିବା; ଏକାଏଁଠି କଳଶ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଜଳ ତିଆରି କରି ପୃଥିବୀକୁ ସିଞ୍ଚିବା। ସିରା ଓ ଅନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଦେଇ, 'ତନ୍ମୟାବହ', 'ୟ ଆନନ୍ଦ' ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ତୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କର। ଶାୟନ୍ତୀୟ ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୟନ ଓ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥିତି; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚେତନାଶକ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରି ପୁନଃ ପୂଜା କର। ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ମଣ୍ଡପ ସଜାଇ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପଦ୍ମ ଦିଅ; କିମ୍ବା କଂଚନାର ଫୁଲ ଏକ ହଜାର କିମ୍ବା ଅତିକମେ ଏକ ଶତ ଦିଅ। ଘର ଉପକରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରି, ପୂର୍ବପଦ୍ଧତି ଅନୁଯାୟୀ ମନ୍ଦିର ଶୁଧ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କର। ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଆସନ ତିଆରି କରି, ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ନିମନ୍ତ୍ରଣ କର। ଚେତନାଶକ୍ତି ଜାଗୃତ କରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରରୁ ଆବାହନ କର; ପ୍ରାଚାର୍ୟ କିମ୍ବା ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ବସ୍ତ୍ର, ଗାଈ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ଦିଅ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ତାହାପରେ ବିରାଜିତ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କର। ଏବେ ଗଣେଶ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା: ଏହି ପୂଜା ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରି ସମସ୍ତ ଅଭୀଷ୍ଟ ପ୍ରଦାନ କରେ। ‘ଗଣେ ନମଃ’ ହୃଦୟ ପାଇଁ, ‘ଏକଦନ୍ତାୟ’ ମୁଣ୍ଡ ପାଇଁ, ‘ଗଜକର୍ଣ୍ଣକାୟ’ ଚୂଡ଼ା ପାଇଁ, ‘ଗଜାନନାୟ’ ଗଣ ପାଇଁ, ‘ମହୋଦରାୟ, ଭଲଚ୍ଛିଦ୍ରାୟ, ଭଲହସ୍ତାୟ’ ଶସ୍ତ୍ର ପାଇଁ। ଗଣ ହେଉଛନ୍ତି ଗୁରୁ, ପାଦୁକା, ଦୁଇ ଶକ୍ତି, ଧର୍ମ; ନାଭିକମଳର ବୀଜାକ୍ଷର ଓ ନନ୍ଦା ସହିତ ଜ୍ୱଳନ୍ତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟେଶା, କାମରୂପା, ଉଦୟା, କାମବର୍ତିନୀ, ସତ୍ୟା, ବିଘ୍ନନାଶା, ଭୂମି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ।