ଏହି ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ, ପ୍ରଥମେ ଉପାସକ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ନାଭି ଓ ପାଦକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଚାରିଟି ପବିତ୍ର ନଦୀ—ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ଗୋଦାବରୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ସ୍ଥାପନ କରିଥାନ୍ତି। ପରେ, ବିଷ୍ଣୁ-ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ହୋମ କରି, ରନ୍ଧା ଭାତକୁ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ନିବେଦନ କରି, ବଳି ଦେଇ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯାଏ। ଦିଗପାଳଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସୁନା ଓ ଗାଈ ଦାନ କରାଯାଏ; ଦିଗପାଳଙ୍କୁ ବଳି ଦେଇ, ସମଗ୍ର ରାତି ଜାଗିବା ପ୍ରଥା ଅଛି। ବ୍ରହ୍ମ-ଗୀତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂଗୀତର ଧ୍ୱନିରେ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ପବିତ୍ର ହୁଏ। ପରେ, ଭଗବାନ୍ କହିଲେ: ବିଗ୍ରହ ପୀଠିକା ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଗର୍ଭଗୃହକୁ ସାତଟି ଅଂଶରେ ବିଭକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶରେ ବିଦ୍ୱାନ ବିଗ୍ରହ ସ୍ଥାପନ କରିବେ। ଦେବ, ମାନବ କିମ୍ବା ପିଶାଚଙ୍କ ଅଂଶରେ କେବେ ବିଗ୍ରହ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶକୁ ଅଳ୍ପମାତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଅନୁଚିତ। ଦେବ ଓ ମାନବ ଅଂଶରେ ପୀଠିକା ସ୍ଥାପନ ଭଲଭାବେ କରିବା ଦରକାର; ଯଦି ନପୁଂସକ ପାଷାଣ ଥାଏ, ତେବେ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ। ନରସିଂହ ମନ୍ତ୍ରରେ ହୋମ କରି, ମଣି, ଚାଉଳ, ସୂତା, ତିନି ପ୍ରକାର ଧାତୁ, ଲୋହା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ନବଖନ୍ଦ ଆରମ୍ଭରୁ ପୂର୍ବଦିଗରେ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ମନ୍ତ୍ରରେ ଗୁଗୁଳୁ ଦ୍ୱାରା ଗଡ଼ି ଢାକିବେ। ମଣି ସ୍ଥାପନ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଆଚାର୍ୟ ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ବିଗ୍ରହକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବେ, ଦେବତା ଓ ସେମାନଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ସହିତ। ଅନ୍ତଃ-ବାହ୍ୟ ପବିତ୍ର କରି, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ କରିବେ; ଦର୍ଭା ଓ ନଦୀ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଛିଟାଏବେ। ବଳି ନିବେଦନ ପାଇଁ ଅର୍ଦ୍ଧ ହସ୍ତ, ଚତୁର୍ସ୍କୋଣ ଓ ଶୋଭାମୟ ବାଳୁକା ମଞ୍ଚ ତିଆରି କରିବେ। ଅଷ୍ଟଦିଗରେ କଳଶ ରଖି, ପୂର୍ବ ଆଦି ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଆନି ସ୍ଥାପନ କରିବେ। “ତ୍ୱମଗ୍ନେ ଦ୍ୟୁଭିଃ” ମନ୍ତ୍ର ଓ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦସ୍ରେ ଆହୁତି ଦେବେ; ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଏକଶତ ଅଷ୍ଟ ଥର ଘୃତ ଆହୁତି ଦେବେ। ଶତମନ୍ତ୍ର ଶୁଧ୍ଧ ଜଳ ଆମ୍ବ ଶାଖା ଓ ତାରେ ଦେବତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଛିଟାଏବେ, “ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ତେ” ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି। ବ୍ରହ୍ମମନ୍ତ୍ରରେ ବିଗ୍ରହକୁ ଉଠାଇ, “ଉତ୍ଥିଷ୍ଠ ଵାଚସ୍ପତେ” ବୋଲି, “ତଦ୍ ବିଷ୍ଣୋଃ” ମନ୍ତ୍ରରେ ମନ୍ଦିର ଦିଗକୁ ନେଇଯିବେ। ହରିଙ୍କୁ ପାଳଙ୍କିରେ ରଖି, ଗାନ, ବେଦପାଠ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧ୍ୱନି ସହିତ ସହର ଦେଖାଇ, ପରେ ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାରେ ରଖିବେ। ମହିଳା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସହିତ ଅଷ୍ଟମଙ୍ଗଳ କଳଶ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବ; ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରି ମୂଳମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବେ। “ଅତୋ ଦେଵେ” ବୋଲି ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ “ଦେବସ୍ୟ ତ୍ୱା” ମନ୍ତ୍ରରେ ବିଗ୍ରହକୁ ପୀଠିକାରେ ସ୍ଥାପନ କରିବେ। “ଓଁ, ତ୍ରିବିକ୍ରମ ତିନି ଲୋକ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର” ବୋଲି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବିଗ୍ରହ ସ୍ଥାପନ କରିବେ। “ଧ୍ରୁବା ଦ୍ୟୌର୍” ଓ “ବିଶ୍ୱତଶ୍ ଚକ୍ଷୁଃ” ମନ୍ତ୍ରରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ସ୍ନାନ ଦେଇ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ପରିଷ୍କାର କରିବେ। ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରି, ହରିଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ପାର୍ଷଦମାନେ ସହିତ ସମ୍ମାନ କରିବେ; ନିଜ ଦେହକୁ ହରିଙ୍କ ରୂପ ଭାବି ଧ୍ୟାନ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ତାଙ୍କ ଆସନ ଭାବିବେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଏକ ତେଜୋମୟ ରୂପ ଚିନ୍ତନ କରି, ପଞ୍ଚବିଂଶତି ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ଜୀବନ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବେ। ସଚେତନ, ପରାନନ୍ଦ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଜାଗ୍ରତ ରହିତ, ଦେହ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରାଣ ଓ ଅହଂକାର ବିହୀନ, ସେହି ଚେତନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବେ। ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଘାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା, ହୃଦୟରୁ ବିଗ୍ରହକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା, ଏହିପରି ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ କରି “ଏହି ବିଗ୍ରହରେ ଚେତନ୍ୟକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରନ୍ତୁ, ଆପଣ ଦ୍ୱିତୀୟ ନାହାନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ” ବୋଲି ଆବାହନ କରିବେ। ଏଠି ଆଲୋକ, ଜ୍ଞାନ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଏକମାତ୍ର ଚେତନା ଭାବରେ ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ ଦେବେ। ହୃଦୟ ସ୍ପର୍ଶ କରି “ସମୀପନ” ବିଧି କରି, ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏହି ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ—“ଦେବତାଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ, ତୃପ୍ତି ଓ ଶ୍ରୀର ଉତ୍ସ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିର ମୂର୍ତ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମ ତେଜସ୍ଵି ଅନୁସରଣକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।” ଗୁଣାତୀତ, ପରମ ପୁରୁଷ, ମହାତ୍ମା, ଅବିନାଶୀ, ପୁରାତନ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ “ଏଠାରେ ବିରାଜିତ ହୁଅନ୍ତୁ” ବୋଲି ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ। ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଜ୍ଞାନମୟ ରୂପ ଏହି ଦେହରେ ଏକତ୍ୱରେ ଜାଗୃତ ହେଉ। ଆତ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଅନୁସାରୀମାନେ ସହିତ ଆହ୍ୱାନ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ନାମରେ, ଅସ୍ତ୍ର ଇତ୍ୟାଦି ସ୍ୱୟଂ ଚିହ୍ନ ସହିତ ସ୍ଥାପନ କରିବେ। ମଙ୍ଗଳ ଯାତ୍ରା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ଥିତ ଜାଣି, ଶିର ନମାଇ, ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। ଆଚାର୍ୟ ବାହାରେ ଯାଇ, ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ଚଣ୍ଡ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡଙ୍କୁ ପୂଜିବେ; ଅଗ୍ନିକୁ ଯାଇ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ପୂଜା କରିବେ। ପରେ, ଦିଗପାଳ ଓ ଦିଗଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ପୂଜା କରିବେ; ବିଶ୍ୱକ୍ଷେଣଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନରେ ପୂଜା କରିବେ। ସମସ୍ତ ପାର୍ଷଦ ଓ ଭୂତଗଣଙ୍କୁ ହୋମ କରି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଗ୍ରାମରୁ ଆନିଥିବା ବସ୍ତ୍ର, ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେବେ। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପଯୋଗ ହୋଇଛି, ସେଗୁଡିକ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇ, ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଫିସିଏଟିଂ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଦେବେ। ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଯିବ; ତାପରେ, ବୈଷ୍ଣବ ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାକୁ ଅସୀମ ଫଳ ଦେବେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପରିବାର ସହ ନେଇ ଯିବେ; ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ, କେବଳ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଭିନ୍ନ, ଅନ୍ୟ କ୍ରମ ଏକାକାର।