ଏକ ପବିତ୍ର କ୍ରମାନୁସାରୀ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ମୂର୍ଧ୍ଧାନନ୍ଦିବମ୍ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଧାତ୍ରୀ ଓ ମାଁସୀର ଅର୍ପଣ ହୁଏ; ମାନସ୍ତୋକ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁଗନ୍ଧିତ ପଦାର୍ଥ ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ଗନ୍ଧଦ୍ୱାରେ ମନ୍ତ୍ର ପଢାଯାଏ। ଇଦମାପେତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏକାଉଁଠି ମନ୍ତ୍ର ଥିବା ଘଡ଼ା ଦିଆଯାଏ; ଏହ୍ୟେହି ଭଗବନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜଗତର ଉପକାରୀ ଭାବରେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଏହି ବଳିର ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ, ଵାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଦିଆଯାଏ; ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଏହିପରି ଆହ୍ୱାନ କରି, ଶୁଭ ତନ୍ତୁ ଅପସାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ। ମୁଞ୍ଚାମି ତ୍ୱେତି ମନ୍ତ୍ର ପଢି ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ କରାଯାଏ; ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରି, ଆର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ଅତୋ ଦେବେ ମନ୍ତ୍ର ପଢାଯାଏ। ମଧୁବାତା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମଧୁପର୍କ ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ମୟି ଗୃହ୍ମାମି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଚିପି ନିଆଯାଏ; ଜ୍ଞାନୀ ଦୁର୍ବା ଓ ଚାଉଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ଅକ୍ଷନ୍ନମୀମଦନ୍ତେତି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ଗନ୍ଧବତିତି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଆସନ ତିଆରି କରାଯାଏ; ଉନ୍ନୟାମିତି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମାଳା ଦିଆଯାଏ, ଏହି ପବିତ୍ର ତନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ବୃହସ୍ପତେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ଦିଆଯାଏ; ଉପର ଶ୍ରୀ ଦ୍ୱାର ପାଇଁ ବେଦାହମ୍ ମନ୍ତ୍ର ପଢାଯାଏ; ମହାବ୍ରତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଫୁଲ ଓ ଔଷଧି ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଧୂରସୀତି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଧୂପ ଦିଆଯାଏ, ବିଭ୍ରାଟ୍ ହ୍ୟମ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଯାଏ; ତିଳକ ପାଇଁ ଯୁଞ୍ଜନ୍ତିତି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ, ଦୀର୍ଘାୟୁଷ୍ଟ୍ୱେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାଳା ଦିଆଯାଏ। ଇନ୍ଦ୍ରଛତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଛତା ଦିଆଯାଏ; ଭିରାଜତଃ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଇନା ଦିଆଯାଏ; ଭିକର୍ଣ୍ନେନ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତାରିତ ପଙ୍ଖା ଦିଆଯାଏ, ରଥନ୍ତର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗହନା ଦିଆଯାଏ। ମୁଞ୍ଚାମି ତ୍ୱେତି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବନ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ପଙ୍ଖା ଓ ଫୁଲ ଦିଆଯାଏ; ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପିଣ୍ଡିକାରେ ଓ ଆରମ୍ଭରେ ହରା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ସମାନ ଭାବରେ କରିବା ଉଚିତ; ଦେବତାଙ୍କୁ ଜଗାଇବା ସମୟରେ ସୌପର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର। ଉଠିବା ପାଇଁ "ଉଠ" ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶୟନର ଆବରଣ ଉଠାଯାଏ; ଶୟନରେ ଶ୍ରୀ ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବିଭାଜିତ କରାଯାଏ। ଅତୋ ଦେବେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପିଣ୍ଡିକାରେ ନମସ୍କାର କରାଯାଏ; ଶୟନରେ ଶ୍ରୀ ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ପାଇଁ ବିଭାଜନ କରାଯାଏ। ସିଂହ, ବୃଷ, ସର୍ପ, ପଙ୍ଖା, ଜଳଘଡ଼ା, ବୈଜୟନ୍ତ ପତାକା, ଡ଼ମ୍ରୁ, ଦୀପ—ଏହି ଆଠଟି ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଅଶ୍ୱ ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଶ୍ୱ ଚରଣରେ ଦିଖାଯାଏ, ଟ୍ରିପାଦ୍ ମନ୍ତ୍ର ପଢାଯାଏ; ଅଗ୍ନି ତପଟି, ଢକଣା, ପାତ୍ର, ଅମ୍ବିକା ଓ ଖରା ଦିଯାଏ। ଉଖଳ, ମୁଟି, ଚକି, ଝାଡ଼ୁ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପାତ୍ର ଏବଂ ଗୃହସାମଗ୍ରୀ ଦିଯାଏ। ମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ଘଡ଼ା ଯାହାକୁ "ନିଦ୍ରା" କୁହାଯାଏ, ପୋଶାକ ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଏ, ଏଥିରେ ଖାଦ୍ୟ ଖଣ୍ଡ ଭରାଯାଏ; ଏହି ନିମ୍ନଦିତ୍ୟ ସ୍ନାନ କ୍ରିୟା ଭାବରେ ସ୍ମୃତି ହୁଏ। ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: "ହରିଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ 'ଅଧିବାସନା' କୁହାଯାଏ। ନିଜକୁ ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପରମପୁରୁଷ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦରକାର।" ଓଁ ଦ୍ୱାରା, ଚେତନା ଶକ୍ତିକୁ ନିଜ ସହିତ ଏକତ୍ୱ କରି, ନିଜର ଅଦ୍ୱିତୀୟତା ସ୍ଥାପନ କରି, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିଜରେ ଲୟ କରିବା ଉଚିତ। ପୃଥିବୀକୁ ବାୟୁ ସହିତ ଯୋଡି, ଅଗ୍ନି ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ୱଳିତ କରିବା; ଅଗ୍ନିକୁ ବାୟୁ ସହିତ ଲୟ କରି, ବାୟୁକୁ ଆକାଶରେ ଲୟ କରିବା। ସାଧ୍ୟ ଶକ୍ତି ଓ ପଞ୍ଚତତ୍ୱ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆକାର କରି, ଜ୍ଞାନୀ ଏହି ସମସ୍ତକୁ କ୍ରମେ ଲୟ କରିବା ଉଚିତ। ଆକାଶକୁ ମନରେ ଲୟ କରି, ମନକୁ ଅହଂକାରରେ ଲୟ କରି, ଅହଂକାରକୁ ମହତ୍ତତ୍ୱରେ ଲୟ କରି, ମହତ୍ତତ୍ୱକୁ ଅବ୍ୟକ୍ତରେ ଲୟ କରିବା। ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଜ୍ଞାନ ଆକାରରେ, ବାସୁଦେବ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ; ସେ, ଉତ୍ପାଦନ ଇଚ୍ଛାରେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ମାୟାକୁ ଧରିଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କୁ, ଶବ୍ଦ ରୂପରେ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ମାୟାକୁ ବିକ୍ଷୋଭିତ କରି ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ, ଆଲୋକ ରୂପରେ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ, ରସ ରୂପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ ରୂପରେ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଅନିରୁଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବରେ ପ୍ରଥମେ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେଠି, ପଞ୍ଚତତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଡିଂଗା ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଶକ୍ତି ନିଜରେ ଲୟ ହେଲା। ପ୍ରାଣ, ଆତ୍ମା ସହ ଯୋଡି ଥିବା, 'କ୍ରିୟାଶୀଳ' ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ; ଆତ୍ମା, ବ୍ୟାହୃତି ଭାବରେ, ପ୍ରାଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବରେ ହୁଏ। ପ୍ରାଣ ଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ଅଷ୍ଟାକାର; ତାହାରୁ ଅହଂକାର ଜନ୍ମ ହୁଏ, ତାହାରୁ ମନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ପାଞ୍ଚ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଇଚ୍ଛା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସହିତ: ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ, ଗନ୍ଧ। ଜ୍ଞାନ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ: ଚର୍ମ, କାନ, ନାକ, ଚକ୍ଷୁ, ଜିଭା, ଏବଂ ବୁଦ୍ଧି। ପାଦ, ମଳଦ୍ୱାର, ହାତ, ବାକ୍, ଏବଂ ଜନନେନ୍ଦ୍ରିୟ—ଏହି ପାଞ୍ଚ କାର୍ଯ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ; ଏବେ ପଞ୍ଚ ତତ୍ୱ ଶୁଣ। ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ପୃଥିବୀ—ଏହି ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ଥୂଳ ଶରୀର, ସମସ୍ତର ଆଧାର, ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ପ୍ରାଣତତ୍ୱକୁ 'ଭ' ଅକ୍ଷରରେ, ଜୀବ ସହିତ ଯୋଡି ଦିଅ; ବୁଦ୍ଧିତତ୍ୱକୁ 'ବ' ଅକ୍ଷରରେ ହୃଦୟରେ ରଖ। ଏଠି 'ଫ' ଅକ୍ଷର ଅହଂକାର ରୂପରେ ରଖିବା ଉଚିତ; ମନତତ୍ୱ 'ପ' ଅକ୍ଷର ଆକାରରେ ଇଚ୍ଛାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। 'ନ' ଅକ୍ଷରକୁ ଶିରରେ ଶୂକ୍ଷ୍ମ ଶବ୍ଦ ରୂପରେ ରଖିବା ଉଚିତ; 'ଧ' ଅକ୍ଷର ମୁଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ପର୍ଶ ରୂପରେ ରଖ।