ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ରମରେ, ଆଚାର୍ୟ ଆଦିପ୍ରଥମେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଆସନକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, “ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ଆଲୋକ” ବୋଲି କହିଥାନ୍ତି। ଏପରେ ଶ୍ୱେତ ଫୁଲ, ଘୃତ ଓ ଶ୍ୱେତ ସୋରିଷ ଦାନ କରାଯାଏ। ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଦୂର୍ବା ଓ କୁଶ ଶିଖା ରଖି, “ମଧୁବାତା” ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦେବତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁକୁ ଅନୁଲେପନ କରାଯାଏ। ପୁନଃ “ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ” ମନ୍ତ୍ର ଓ “ଇମଂ ମେ” ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପୁନରାବୃତ୍ତି କରି ଆଉ ଏକଥର ଘୃତ ଲେପନ କରାଯାଏ। ପରେ ମସୁର ଡାଲର ଚାଣା ଘସି, “ଅତୋ ଦେୱେ” ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଜଳରେ ଉଷ୍ଣ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯାଏ। ରତ୍ନ ଜଳରେ “ପବମାନି” ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସ୍ନାନ କରାଯାଏ। “ଦ୍ରୁପଦାଦି” ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଲେପନ କରି, “ଆପୋ ହିଷ୍ଠ” ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଜଳ ଛିଟାଯାଏ। ନଦୀ କିମ୍ବା ତୀର୍ଥ ଜଳ ଦ୍ୱାରା “ପବମାନି” ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ରତ୍ନ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ। ପରେ ଚନ୍ଦନ ଓ ପବିତ୍ର ମାଟି ଭରିଥିବା ଘଡା ସହିତ ସାଗରକୁ ଯିବା ନିୟମ ଅଛି। ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ “ଶନ୍ନୋ ଦେବୀଃ” ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଉଷ୍ଣ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ। ପରେ, “ହିରଣ୍ୟ” ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ମାଟି ଦ୍ୱାରା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, “ଇମଂ ମେ” ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବାଳୁକା ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଉଲ୍ଲିଖିତ ପିଲା ଘଡା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ। “ତଦ୍ଧିଷ୍ଣୋର୍” ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଔଷଧୀ ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ, ତା’ ପରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା “ଯଜ୍ଞାଯଜ୍ଞ” ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସ୍ନାନ କରାଯାଏ। “ପୟଃ ପୃଥିବ୍ୟାଁ” ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଫଳଦାୟି ପ୍ରକୃତି ଜଳରେ ସ୍ନାନ ଓ “ବିଶ୍ୱତଶ୍ଚକ୍ଷୁଃ” ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପୂର୍ବ ଘଡା ଦ୍ୱାରା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଯାଏ। “ସୋମଂ ରାଜାନମ୍” ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, “ହଂସଃ ଶୁଚିଃ” ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପଶ୍ଚିମେ ହରିଙ୍କ ଅନୁଲେପନ କରାଯାଏ। “ମୂର୍ଦ୍ଧାନ୍ଦିବମ୍” ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଧାତ୍ରୀ ଓ ମାଂସୀ ଦାନ, “ମାନସ୍ତୋକ” ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ “ଗନ୍ଧଦ୍ୱାରେ” ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦାନ ହୁଏ। “ଇଦମାପେତି” ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏକାଶିଟି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଘଡା ଦିଆଯାଏ, “ଏହ୍ୟେହି ଭଗବନ୍ ବିଷ୍ଣୋ” ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ। “ଏତଦ୍ ବିଭାଗଂ” ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଭଗବାନ୍ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ପୂଜା ପରେ ଶୁଭ ଯଜ୍ଞ ସୂତ୍ର ଅପହାରଣ କରାଯାଏ। “ମୁଞ୍ଚାମି ତ୍ୱେତି” ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଆଚାର୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିମୁକ୍ତ କରାଯାଏ। ତା’ ପରେ ସୁନା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ, “ଅତୋ ଦେୱେ” ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯାଏ। “ମଧୁବାତା” ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମଧୁପର୍କ ଦାନ ଓ “ମୟି ଗୃହ୍ମାମି” କହି ସ୍ୱୀକାର କରାଯାଏ। “ଅକ୍ଷନ୍ନମୀମଦନ୍ତେତି” ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦୂର୍ବା ଓ ଚାଉଳ ଦିଆଯାଏ। ତା’ ପରେ “ଗନ୍ଧବତୀତି” କହି ତୂଳା ଦ୍ୱାରା ଆସନ, “ଉନ୍ନୟାମୀତି” କହି ମାଳା ଓ ପବିତ୍ର ତାଗ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ। “ବୃହସ୍ପତେ” ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱୟ, ଉପରି ବସ୍ତ୍ର ପାଇଁ “ବେଦାହମ୍”, “ମହାବ୍ରତ” ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଫୁଲ ଓ ଔଷଧୀ ଦିଆଯାଏ। “ଧୂରସୀତି” କହି ଧୂପ ଦାନ, “ବିଭ୍ରାଟ୍” ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଅଞ୍ଜନ ଲେପନ, “ୟୁଞ୍ଜନ୍ତୀତି” ଦ୍ୱାରା ତିଳକ, “ଦୀର୍ଘାୟୁଷ୍ଟ୍ୱେ” ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ମାଳା ଦିଆଯାଏ। “ଇନ୍ଦ୍ରଛତ୍ର” ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଛତା, “ବିରାଜତଃ” କହି ଆଇନା, “ବିକର୍ଣ୍ଣେନ” କହି ବେନୁ, “ରଥାନ୍ତର” କହି ଅଳଙ୍କାର ଦିଆଯାଏ। ପବନ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ବେନୁ ଓ ଫୁଲ ଦିଆଯାଏ, ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ପିଣ୍ଡିକା ଓ ଆରମ୍ଭରେ ହରାଦି ଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ସମାନ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ବେଳେ ସୌପର୍ଣ୍ଣ ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ନିୟମ। “ଉଠ” ବୋଲି କହି ଶୟନର ଚାଦର ଉଠାଯାଏ, ଶୟନରେ ଶ୍ରୀ ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ବିଭାଗ କରାଯାଏ। “ଅତୋ ଦେୱେ” ମନ୍ତ୍ର ପିଣ୍ଡିକାରେ ନମସ୍କାର, ଶୟନରେ ଶ୍ରୀ ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ବିଭାଗ ପ୍ରଦାନ। ସିଂହ, ବୃଷ, ସର୍ପ, ବେନୁ, ଘଡ଼ା, ବୈଜୟନ୍ତୀ ପତାକା, ଢୋଲ ଓ ଦୀପ—ଏହି ଆଠିଟି ଶୁଭ ଚିହ୍ନ। ଅଶ୍ୱ ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଘୋଡା ପାଦ ତଳେ ଦେଖାଯାଏ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ, ଢାକଣା, ପାତ୍ର, ଅମ୍ବିକା ଓ ଚମଚ ଦିଆଯାଏ। ମୁସଳ, ମୁଢ଼ି, ଚକୁଳି, ଝାଡ଼ୁ, ଖାଦ୍ୟ ପାତ୍ର ଓ ଘରୋଇ ଉପକରଣ ଦିଆଯାଏ। ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ “ନିଦ୍ରା” ନାମକ ଘଡ଼ା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ମଣିରେ ସଜିଥିବା, ଖାଦ୍ୟ ଖଣ୍ଡରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଖାଯାଏ, ଏହି ସମସ୍ତ ନିୟମ ସ୍ନାନ ବିଧିର ଅଂଶ। ଏହିପରେ, ଭଗବାନ୍ କହିଲେ: ହରିଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ “ଅଧିବାସନ” ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ନିଜକୁ ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପରମ ପୁରୁଷ ଭାବି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଓଁକାର ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଚେତନାଶକ୍ତିକୁ ଏକତ୍ର କରି, ଦ୍ୱୈତ ଭାବ ତ୍ୟାଗ କରି, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ଭିତରେ ଏହାକୁ ଏକତ୍ର କରିବା ନିୟମ। ପୃଥିବୀକୁ ବାୟୁ ସହିତ ଯୋଗ କରି, ଅଗ୍ନିର ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ୱାଳା କରିବା, ତା’ପରେ ଅଗ୍ନିକୁ ବାୟୁରେ ବିଳୀନ କରି, ବାୟୁକୁ ଆକାଶରେ ନେଇଯିବା ଉଚିତ। ସାଧ୍ୟ ଶକ୍ତି ଓ ପଞ୍ଚ ଭୂତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ତିଆରି କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଖାଯିବା ଅନୁସାରେ ବିଳୀନ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ତେ ଆକାଶକୁ ମନରେ, ମନକୁ ଅହଂକାରରେ, ଅହଂକାରକୁ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱରେ, ଏବଂ ତାହାକୁ ଅବ୍ୟକ୍ତରେ ବିଳୀନ କରିବା ନିୟମ। ଏହି ଅବ୍ୟକ୍ତ ଜ୍ଞାନ ରୂପେ ବାସୁଦେବ; ସେ, ତାହିଁ ଅବ୍ୟକ୍ତ ମାୟାକୁ ସୃଷ୍ଟି ଚେଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ପରମେଶ୍ୱର ପ୍ରଥମେ ଧ୍ୱନିର ରୂପ ସଂକର୍ଷଣ, ପରେ ଆଲୋକର ରୂପ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ପୁନଃ ରସର ରୂପ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର ରୂପ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଅନିରୁଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବରେ ପ୍ରଥମେ ଜଳକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେଠାରେ ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଡିମ୍ବ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେପରି ଏହି ପଞ୍ଚ ଭୂତ ରହିଛି।