ଏକ ପବିତ୍ର ଅବସରରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଶିକ୍ଷକ ସମସ୍ତ ପୂଜା ପଦ୍ଧତିକୁ ପ୍ରାରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସାହାଦେବୀ, ମହାଦେବୀ, ବଳା, ଚିହ୍ନିତ ବ୍ୟାଘ୍ନୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଭ ପଦାର୍ଥଗୁଡିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିତ କଲେ। ସେଉଁଠି ଏକ କୁମ୍ଭରେ ପିଲାମାଟି ଓ ସାତଟି ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନର ମାଟି ରଖିଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ କୁମ୍ଭରେ ଜହ୍ନବୀ ନଦୀର ବାଲି ଓ ପାଣି ରଖିଲେ। ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ସେ ଶୂକର ଦାନ୍ତରୁ ଆଣା ମାଟି, ବଳଦ ର ପୁରୁଷ ଅଙ୍ଗ ଠାରୁ ମାଟି, ହାତୀ ଶିଂ ଠାରୁ ମାଟି, ପଦ୍ମ ମୂଳ ଓ କୁଶ ମୂଳର ମାଟି ବ୍ୟବସ୍ଥାପିତ କଲେ। ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ପାହାଡ଼ର ମାଟି ମଧ୍ୟ ରଖିଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ କୁମ୍ଭରେ ନାଗକେଶର ଫୁଲ ଓ କାଶ୍ମୀର ରଖିଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ଚନ୍ଦନ, ନାଗର, କପୂର ଓ ଫୁଲ ଭଳି ସୁଗନ୍ଧିତ ପଦାର୍ଥ, ଏବଂ ବୈଦୂର୍ୟ, ପଗଂ, ମୁକ୍ତା, ସ୍ଫଟିକ ଓ ହୀରା ଏହି ସମସ୍ତକୁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ସଂଗ୍ରହ କରି ରଖିଲେ। ପରେ, ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଓ ପୋଖରୀର ପାଣି ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଏକ ଏକାଶି ଖଣ୍ଡର ମଣ୍ଡପରେ ଧାନ, ସୁଗନ୍ଧିତ ପାଣି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଦାର୍ଥରେ ପୂରଣ ଥିବା କୁମ୍ଭଗୁଡିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିତ କରି, ଶ୍ରୀ ସୂକ୍ତ ପାଠ କରି ତାହାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରାଯାଇଥିଲା। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଯବ, ଶ୍ୱେତ ସରଷ, ସୁଗନ୍ଧି, କୁଶ ଶିରା, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ଫଳ ଓ ପୂଜା ପାଇଁ ଫୁଲ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପଦ୍ମ, କଳା ଲତା, ଦୂର୍ବା, ବିଷ୍ଣୁପର୍ଣୀ, କୁଶ ଓ ମଧୁପର୍କ ଶ୍ରୀଚରଣ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ରଖିଥିଲେ। ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ କକ୍କୋଳ, ଲବଙ୍ଗ, ଶୁଭ ଜାଈଫଳ, ଦୂର୍ବା ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ ହୋମ ପାଇଁ ରଖିଥିଲେ। ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ କୋଣରେ ଦୀପାରାଧନ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପନ ପାଇଁ ଏକ ପାତ୍ର ସୁଗନ୍ଧି ଓ ଫୁଲରେ ପୂରିଥିଲା। ମୁରା, ମାଁସୀ, ଆମଳକ, ସାହାଦେବୀ, ନିଶାଦିକ ଓ ଷଷ୍ଟି ଦୀପ ଏବଂ ଆଠି ଆରତି ପାଇଁ ଦୀପ ରଖାଯାଇଥିଲା। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଶ୍ରୀବତ୍ସ, ବଜ୍ର, ପଦ୍ମ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଓ ପ୍ରକାରର ଫୁଲ ରଖିଥିଲେ। ତାପରେ, ଭଗବାନ୍ କହିଲେ— ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଗୁରୁ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି, ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ୧୦୮ ହୋମ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କୁମ୍ଭଗୁଡିକୁ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ। କାରଖାନାରେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି, ମୂର୍ତ୍ତିକାରମାନେ ନିଜ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବେ; ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ଡାହାଣ ହାତରେ ରକ୍ଷାସୂତ୍ର ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ 'ଶିପିବିଷ୍ଟ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଉନୁଲ ଓ ସରଷ ଦାଣା ଏବଂ ପାଟ ଶାଢ଼ି ସହିତ ଗୁରୁ ରକ୍ଷାସୂତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ। ମଣ୍ଡପରେ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବସାଇ, ପୋଷାକ ଓ ଆଳଙ୍କାର ଦେଇ ପୂଜା କରି, 'ହେ ଦେବତା ମଧ୍ୟର ଦେବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ା' ବୋଲି ସ୍ତୁତି କରିବେ। 'ହେ ବିଶ୍ୱର ଧାରକ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିବା, ମୁଁ ପୁନିପୁନି ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ମୁଁ ତୁମେ ଭଗବାନ୍ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛି' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, 'ମୂର୍ତ୍ତିର କାରିଗରୀରେ କେବେ ଦୋଷ ନ ହେଉ, ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅ' ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରି, ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସ୍ନାନମଣ୍ଡପକୁ ନେଇଯିବେ। କାରିଗରମାନେ ଉପହାର ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବେ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଗାଈ ଦାନ କରିବେ; 'ହେ ଦେବ, ହେ ସୁନ୍ଦର' ମନ୍ତ୍ରରେ ମୂର୍ତ୍ତିର ନୟନ ଉଦ୍ଘାଟନ କରିବେ। 'ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ପ୍ରକାଶ' ବୋଲି ଶୁଭ ଆସନରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେବେ; ତାପରେ ଧଳା ଫୁଲ, ଘିଅ ଓ ଧଳା ସରଷ ଦାଣା ଅର୍ପଣ କରିବେ। ଦେବତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଦୂର୍ବା ଓ କୁଶ ଶିରା ରଖିବେ; 'ମଧୁବାତ' ମନ୍ତ୍ରରେ ନୟନ ଚନ୍ଦନ ଲେପନ କରିବେ। 'ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ' ମନ୍ତ୍ରରେ 'ଇମଂ ମେ' ପଢ଼ି ଘିଅ ଲେପନ କରି, ପୁନି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଘିଅ ଲେପିବେ। 'ଅତୋ ଦେବେ' ମନ୍ତ୍ରରେ ଉଡ଼ଦ ଚାଉଳ ଲାଗି ତାପରେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ ଜଳରେ ଧୁଅନ୍ତୁ; 'ପବମାନି' ମନ୍ତ୍ରରେ ମଣିର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବ। 'ଦ୍ରୁପଦାଦି' ମନ୍ତ୍ରରେ ଲେପନ ଓ 'ଆପୋ ହିଷ୍ଠ' ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବେ; ନଦୀ କିମ୍ବା ତୀର୍ଥ ଜଳରେ 'ପବମାନି' ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରିବେ। ଚନ୍ଦନ ଓ ପବିତ୍ର ମାଟି ନେଇ ସାଗରକୁ ଯାଇ, ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଗରମ ପାଣିରେ 'ଶନ୍ନୋ ଦେବୀଃ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସ୍ନାନ କରାଯିବ। ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ମାଟିରେ 'ହିରଣ୍ୟ' ମନ୍ତ୍ର, ବାଲିରେ 'ଇମଂ ମେ', ପିଲାମାଟିର କୁମ୍ଭରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବ। 'ତଦ୍ଧିଷ୍ଣୋର୍' ମନ୍ତ୍ରରେ ଔଷଧି ଓ ଜଳ, 'ଥା ଔଷଧି' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପ୍ରୟୋଗ କରିବେ; ପଞ୍ଚ ଗବ୍ୟରେ 'ଯଜ୍ଞାଯଜ୍ଞ' ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବ। 'ପୟଃ ପୃଥିବ୍ୟାଂ' ମନ୍ତ୍ରରେ ଫଳଦାୟି ଉଦ୍ଭିଦର ଜଳ, 'ବିଶ୍ୱତଶ୍ଚକ୍ଷୁଃ' ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂର୍ବ ଦିଗର କୁମ୍ଭ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରିବେ। 'ସୋମଂ ରାଜାନମ୍' ମନ୍ତ୍ରରେ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବ; 'ହଂସଃ ଶୁଚିଃ' ମନ୍ତ୍ରରେ ପଶ୍ଚିମରେ ହରିଙ୍କ ଅଭିଷେକ କରିବେ। 'ମୂର୍ଦ୍ଧାନ୍ଦିବମ୍' ମନ୍ତ୍ରରେ ଧାତ୍ରୀ ଓ ମାଁସୀ ଅର୍ପଣ, 'ମାନସ୍ତୋକ' ମନ୍ତ୍ରରେ ସୁଗନ୍ଧି ଦେଇ 'ଗନ୍ଧଦ୍ୱାରେ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। 'ଇଦମାପେତି' ମନ୍ତ୍ରରେ ଏକାଶି କୁମ୍ଭର ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରି, 'ଏହ୍ୟେହି ଭଗବନ୍ ବିଷ୍ଣୋ' ବୋଲି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବେ। 'ଏହି ହବି ଗ୍ରହଣ କର, ହେ ବାସୁଦେବ' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଶୁଭ ରକ୍ଷାସୂତ୍ର ଅପସାରଣ କରିବେ। 'ମୁଞ୍ଚାମି ତ୍ୱେତି' ମନ୍ତ୍ରରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ କରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜଳରେ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି, 'ଅତୋ ଦେବେ' ମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବେ। 'ମଧୁବାତା' ମନ୍ତ୍ରରେ ମଧୁପର୍କ ଅର୍ପଣ କରି, 'ମୟି ଗୃହ୍ମାମି' ବୋଲି ଆଚମନ କରିବେ; 'ଅକ୍ଷନ୍ନମୀମଦନ୍ତେତି' ମନ୍ତ୍ରରେ ଦୂର୍ବା ଓ ଚାଉଳ ଅର୍ପଣ କରିବେ। 'ଗନ୍ଧବତୀତି' ମନ୍ତ୍ରରେ ତଣ୍ଡ ଦେଇ ଆସନ ତିଆରି କରି, 'ଉନ୍ନୟାମିତି' ମନ୍ତ୍ରରେ ମାଳା ଦେବେ, ଏହି ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବେ। 'ବୃହସ୍ପତେ' ମନ୍ତ୍ରରେ ବସ୍ତ୍ର ଯୁଗଳ, 'ବେଦାହମ୍' ମନ୍ତ୍ରରେ ଉପରି ଶାଢ଼ି, 'ମହାବ୍ରତ' ମନ୍ତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଫୁଲ ଓ ଔଷଧି ଅର୍ପଣ କରିବେ।