ଏଠି ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଉଦ୍ଘାଟିତ ହେଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ବୟସ୍କ, ଦୁଇଟି ବାହୁ ଥିବା, ଖୋଲା ମୁହଁ ଓ ଦୃଢ଼ ଦାନ୍ତ ଥିବା ଏକ ମାତୃକା ଭୂମିରେ ବସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ହାତ ଦୁଇଟି ଘୁଁଡ଼ା ଉପରେ ରଖାଯାଇଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଆଣୁଛନ୍ତି। ଏଠି ଯକ୍ଷିଣୀମାନେ ଦୃଢ଼ ଓ ଲମ୍ବା ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଶାକିନୀମାନେ ଟେଢ଼ା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଶାବଳ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଅତି ରୂପବତୀ, ସେମାନେ ସଦା ଦେବକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଦ୍ୱାରରେ ନନ୍ଦି ଜପମାଳା ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି ରହିଛନ୍ତି, ମହାକାଳ ଛିନ୍ନମୁଣ୍ଡ ଧରି, ଶୂଳ ଓ ଗଦା ନେଇ ଉପସ୍ଥିତ। ଶୀର୍ଣ୍ଣ ଶରୀର ଭୃଙ୍ଗି ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ କୁସ୍ମାଣ୍ଡ ଥୁଳ ଓ ବାମନ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି। ହାତୀ, ଗାଈ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମୁଖୀ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ଭୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏହି ସେନାରେ ଅଛନ୍ତି। ଘଣ୍ଟା ଆକାର କାନ, ଦଶ ଓଠ, ଦଶ ବାହୁ ଥିବା ଏହି ଦୈତ୍ୟମାନେ ପାପ ଓ ରୋଗକୁ ଛିରି ଦେଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ବଜ୍ର, ତଳୱାର, ଦଣ୍ଡ, ଚକ୍ର, ମୁଷଳ, ଅଙ୍କୁଶ, ଗଦା ଧରିଛନ୍ତି। ଡାହାଣ ହାତରେ ସେମାନେ ଭୟଦାୟକ ଆଙ୍ଗୁଠି, ଢାଳ, ଶୂଳ, ଖପର, ପାଶ, ଧନୁଷ, ଘଣ୍ଟା, କୁଠାର ଓ ଦୁଇ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଛନ୍ତି। ଘଣ୍ଟା ମାଳା ଧାରଣ କରି, ଏହି ଦେବତା ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ସହିତ ଦୁଷ୍ଟମାନୋ କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଉଛନ୍ତି। ପରମ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ଚକ୍ର ବିଶିଷ୍ଟ ସାତ ଘୋଡ଼ାର ରଥରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଉଡ଼ୁଛନ୍ତି, ଦୁଇଟି ପଦ୍ମ ଧରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଏକ ହାତରେ କଳମ ଓ ଦବାତି, ଅନ୍ୟ ହାତରେ କମଣ୍ଡଳୁ ରହିଛି। ବାମପାଖରେ ପିଙ୍ଗଳ ଦ୍ୱାରରେ ଦଣ୍ଡ ଧରି ଦଢ଼ିଆ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଏକ ସେବକ। ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୁଇ ଜଣ ଚାମରଧାରିଣୀ ନାରୀ ଓ ଏକ ରୂପହୀନ ରାଣୀ ଥିବା ଦେଖାଯାଏ। ଅନ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟରେ, ଭାସ୍କର ଏକାକି ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଦିଗପାଳମାନେ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି, ଦୁଇ ପଦ୍ମଧାରୀ ହୋଇ, ଦାନ କରୁଛନ୍ତି, ସଂଖ୍ୟାନୁସାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ସେମାନେ ଦିଗ୍ଗତିରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ, ହଥୌଡ଼ି, ତ୍ରିଶୂଳ, ଚକ୍ର ଓ ପଦ୍ମ ଧରିଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆର୍ୟମାନ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗପାଳମାନେ ଚାରି ବାହୁ ଥିବା ଦ୍ୱାଦଶଦଳ ପଦ୍ମ ଉପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ଏଠି ଭିତରେ ବିଭିନ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପ: ଭାରୁଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାମକ, ଏବଂ ସହସ୍ରାଂଶୁ; ଧାତା, ତାପନ, ସବିତା, ଗଭସ୍ତିକା; ରବି, ପର୍ଜନ୍ୟ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ମିତ୍ର, ବିଷ୍ଣୁକା—ଏହିମାନେ ମେଷ ରାଶି ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଠାରୁ କାର୍ତ୍ତିକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଶିରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ସେମାନଙ୍କ ରଙ୍ଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା: କଳା, ଲାଲ, ହାଲକା ଲାଲ, ହଳଦିଆ, ଅଳ୍ପ ପୀତ, ଧଳା, ଶାବଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପୀତ, ଶୁଭ୍ର ହରିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଧଳା, ଧୂସର ଓ ନୀଳ। କିରଣର ଶିର୍ଷରେ ଶକ୍ତିମାନେ: ଇଡା, ସୁଷୁମ୍ନା, ବିଶ୍ୱର୍ଚ୍ଚି, ଇନ୍ଦୁ ଓ ପ୍ରମାର୍ଦ୍ଦିନୀ। ଗ୍ରହର୍ଷଣୀ, ମହାକାଳୀ, କପିଳା, ପ୍ରବୋଧିନୀ, ନୀଳାମ୍ବରା, ମେଘରେ ବସିଥିବା ଏବଂ ଅମୃତ ନାମକ ଏହି ଶକ୍ତିମାନେ। ଭାରୁଣ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସେମାନଙ୍କ ରଙ୍ଗ କିରଣ ଶିର୍ଷରେ ଅଲଙ୍କୃତ। ତେଜସ୍ ଦୁଇ ବାହୁ ଧାରୀ, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ତଳୱାର ଧରି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି। କୁଣ୍ଡିକା ଜପମାଳା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ, କୁଜ ଶୂଳ ଓ ମାଳାଧାରୀ; ବୁଧ ଧନୁଷ ଓ ମାଳାଧାରୀ, ଜୀବ କମଣ୍ଡଳୁ ଓ ମାଳା ଧରିଛନ୍ତି। ଶୁକ୍ର ଘଟମାଳା ଧାରଣ କରି, ଘଣ୍ଟା ମାଳା ଓ ମୁକୁଟ ଚାହୁଁଥିବା; ରାହୁ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଧରି, କେତୁ ତଳୱାର ଓ ଦୀପ ଧରିଛନ୍ତି। ଅନନ୍ତ, ତକ୍ଷକ, କର୍କ, ପଦ୍ମ, ମହାବ୍ଜ, ଶଂଖକ, ଓ କୁଳିକ ନାମକ ସର୍ପମାନେ ମୁକୁଟ ଓ ମାଳା ଧାରଣ କରି, ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଛନ୍ତି। ମକର ରାଶିରେ ଭାରୁଣ ପାଶ ଧରିଛନ୍ତି, ବାୟୁ ପତାକା, ମୃଗ ରାଶିରେ କୁବେର ଗଦା ଧରି ମେଷ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, ଈଶାନ ଜଟାଧାରୀ ବୃଷ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି। ଲୋକପାଳମାନେ ଦୁଇ ବାହୁ ଧାରଣ କରି, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପାଶା ମାଳା ଧରି, ହନୁମାନ୍ ହାତରେ ବଜ୍ର ଧରି ଓ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଭାର ସମ୍ଭାଳିଛନ୍ତି। କିନ୍ନରମାନେ ବୀଣା ଧରି, ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଆକାଶରେ ବସିଛନ୍ତି; ପିଶାଚମାନେ ଦୁର୍ବଳ ଅଂଗ ଓ ଭୂତମାନେ ବିକୃତ ମୁଖ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। କ୍ଷେତ୍ରପାଳମାନେ ଶୂଳ ଧରି, ଭୂତମାନେ ଥୁଳ ଓ କ୍ଷୀଣ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: ଏଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଠାରୁ ଈଶାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଠ ଶ୍ରେଣୀ ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦେଉଛି—ଅକ୍ଷୋଭ୍ୟା, ରୂକ୍ଷକର୍ଣ୍ଣୀ, ରାକ୍ଷସୀ, କୃପଣାକ୍ଷୟା; ପିଙ୍ଗାକ୍ଷୀ, କ୍ଷୟା, କ୍ଷେମା, ଇଳା, ଲୀଳାଳୟା, ଲୋଲା, ଲକ୍ତା, ବଳାକେଶୀ, ଲାଲସା, ଏବଂ ଫେରି ବିମଳା; ହୁତାଶା, ବିଶାଳାକ୍ଷୀ, ହୁଁକାରା, ବଡ଼ବାମୁଖୀ, ମହାକ୍ରୂରା, କ୍ରୋଧନା, ଭୟଙ୍କରୀ, ମହାନନା; ସର୍ବଜ୍ଞା, ତଳା, ତାରା, ଋଗ୍ବେଦା, ହୟାନନା, ସାରାଖ୍ୟା, ରୁଦ୍ରସଂଗ୍ରହୀ, ସମ୍ବରା, ତାଳଜଂଘିକା; ରକ୍ତାକ୍ଷୀ, ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧା, ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱା, କାରଙ୍କିଣୀ, ମେଘନାଦା, ପ୍ରଚଣ୍ଡୋଗ୍ରା, କାଳକର୍ଣ୍ଣୀ, ବରପ୍ରଦା; ଚନ୍ଦ୍ରା, ଚନ୍ଦ୍ରାବଳୀ, ପ୍ରପଞ୍ଚା, ପ୍ରଳୟାନ୍ତିକା, ଶିଶୁବକ୍ତ୍ରା, ପିଶାଚୀ, ପିଶିତାଶା, ଲୋଲୁପା; ଧମନୀ, ତାପନୀ, ରାଗିଣୀ, ବିକୃତାନନା, ବାୟୁବେଗା, ବୃହତ୍କୁକ୍ଷୀ, ବିକୃତା, ବିଶ୍ୱରୂପିକା; ଯମଜିହ୍ୱା, ଜୟନ୍ତୀ, ଦୁର୍ଜୟା, ଜୟନ୍ତିକା, ବିଡାଳୀ, ରେବତୀ, ପୂତନା, ବିଜୟାନ୍ତିକା। କିଛି ଯୋଗିନୀଙ୍କ ଆଠ ବାହୁ, କିଛିଙ୍କ ଚାରି ବାହୁ ଅଛି; ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତା ଶସ୍ତ୍ର ଧରି, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଉଛନ୍ତି। ଭୈରବ ହାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଧରି, କୋହଳ ମୁଖ ଓ ଜଟା ମୁଣ୍ଡରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ତଳୱାର, ଅଙ୍କୁଶ, କୁଠାର ଓ ଭୟ ହରଣ କରୁଥିବା ଶସ୍ତ୍ର ଧରିଛନ୍ତି; କିଛି ଧନୁଷ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଗଦା, ପାଶ ଓ ଅର୍ଧ ଉଠା ଢାଳ ଧରିଛନ୍ତି। ହସ୍ତୀଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ସର୍ପ ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରି, ଭୂତମାନେ ଖାଇ, ମାତୃମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ ଓ କେବେ କେବେ ପଞ୍ଚମୁଖୀ।