କୂର୍ମ ଅବତାରଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ବସାଯାଏ, ଏବଂ ଭୂଦେବୀ ଦୁଇ ପାଦ ତଳେ ବିରାଜମାନ। ବରାହ ଅବତାରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ ରାଜ୍ୟସ୍ଵାମୀତ୍ୱ ଓ ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ଫଳ ମିଳେ। ନରସିଂହ ଅବତାର, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ମୁହଁ ବଡ଼ ଖୋଲା, ବାମ ଜଂଘା ଉପରେ ଦାନବକୁ ଛିରିଦେଉଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ମାଳା ଏବଂ ହାତରେ ଚକ୍ର, ଗଦା ଅଭିଭୂଷିତ। ବାମନ ଅବତାରକୁ ଛତା ଓ ଦଣ୍ଡ ସହିତ, କିମ୍ବା ଚାରିହସ୍ତୀ ଆକୃତିରେ ଦେଖାଯାଏ; ରାମ ଧନୁଷ, ଖଡ଼ଗ ଓ ପରଶୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ରାମଙ୍କୁ ଧନୁଷ-ବାଣ, ଖଡ଼ଗ, ଶଂଖ ବା ଦୁଇହସ୍ତୀ ଆକୃତିରେ, କିମ୍ବା ଗଦା-ହଳ ଧାରଣ କରିବା ଭାବରେ, କିମ୍ବା ଚାରିହସ୍ତୀ ଆକୃତିରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଉପର ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ହଳ, ତଳେ ଶୋଭାମାନ ଶଂଖ; ଉପର ବାମରେ ଗଦା, ତଳେ ଶୋଭାମାନ ଚକ୍ର ବସାଯିବା ଉଚିତ। କଳ୍କି ଅବତାର ଦର୍ଶିତ ହୁଅନ୍ତି ଦର୍ଭା ଓ ଧନୁଷ ସହିତ, ମ୍ଲେଛନାଶକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ; କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ତାଲୱାର, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ବାଣ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବାସୁଦେବ ଆଦି ନବବିଧ ରୂପର ଲକ୍ଷଣ କହିବି: ଡାହାଣ ଉପରକୁ ଗଦା, ବାମ ଉପରକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚକ୍ର ଧରାଯିବ। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଈଶ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥାଆନ୍ତି, ବାସୁଦେବ ପୂର୍ବବତ୍; ତିନି ଶଂଖ ଓ ଵରଦାଭୟ ମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଦୁଇ ବା ଚାରିହସ୍ତୀ ଆକୃତି ହୁଏ। ରାମଙ୍କୁ ହଳ ଓ ମୁଷଳ ଧାରଣକାରୀ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ; ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଡାହାଣ ହାତରେ ବଜ୍ର, ବାମରେ ଶଂଖ ଓ ଧନୁଷ ଧରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଗଳା ଚାରିପାଖରେ ଗଦା ରହିଥାଏ, କିମ୍ବା ଧନୁଷ ବା ବାଣ ଧରିଛନ୍ତି; ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ମହିମାନ୍ୱିତ ନାରାୟଣ ଚାରିହସ୍ତୀ ଆକୃତିରେ ଦର୍ଶିତ। ବ୍ରହ୍ମା ଚାରିମୁହଁ, ଚାରିହସ୍ତୀ ଓ ବିଶାଳ ଉଦର ସହିତ; ତାଙ୍କ ଚୁଲି ଝୁଲୁଥିବା ଜଟାରେ ବନ୍ଧା, ହଁସ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି। ଡାହାଣ ହାତରେ ମାଳା କିମ୍ବା ସ୍ରୁଚି, ବାମରେ କମଣ୍ଡଳୁ; ସାରସ୍ୱତୀ ଓ ସାବିତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ। ବିଷ୍ଣୁ ଅଷ୍ଟବାହୁ ଆକୃତିରେ ଗରୁଡ଼ାରେ ବସିଛନ୍ତି; ଡାହାଣ ହାତରେ ତାଲୱାର, ବାମରେ ଗଦା, ବାଣ, ଵରଦା, ଧନୁଷ ଓ ଢାଲ। ଚାରିହସ୍ତୀ ନରସିଂହ ଚକ୍ର ଓ ଶଂଖ ଧରିଛନ୍ତି; ବା କେବଳ ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧରି, ଦାନବକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଛନ୍ତି। ବରାହ ଚାରିହସ୍ତୀ ଆକୃତିରେ, ଏକ ହାତରେ ଶେଷନାଗ, ଅନ୍ୟ ହାତରେ ଭୂମିକୁ ଧରି, ବାମ ହାତରେ ପଦ୍ମ ଧରିଛନ୍ତି। ଭୂଦେବୀ ତାଙ୍କ ପାଦ ତଳେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ବସିଛନ୍ତି; ଗରୁଡ଼ାରେ ଅଷ୍ଟବାହୁ ରୂପ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ। ବାମ ହାତରେ ଚକ୍ର, ତାଲୱାର, ମୁଷଳ, ଅଙ୍କୁଶ; ଶଂଖ, ଧନୁଷ, ଗଦା, ପାଶ, ପଦ୍ମ ଓ ବୀଣା ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସାରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଦେଖାଯିବ; ବିଶ୍ୱରୂପ ଡାହାଣରେ; ହାତରେ ମୁଷଳ, ପାଶ, ଶୂଳ, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ବାଣ। ବାମ ହାତରେ ଶଂଖ, ଧନୁଷ, ଗଦା, ପାଶ, ଶକ୍ତି; ହଳ, ପରଶୁ, ଦଣ୍ଡ, ଛୁରି, ଏବଂ ଫିଙ୍କିବା ପାଇଁ ଢାଲ ଧରିଥାନ୍ତି। ସେ ଚୂବିଶି ହସ୍ତୀ ଓ ଚାରିମୁହଁ ଆକୃତିରେ, ଡାହାଣ ବାମ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଓ ଜଳ ଉପରେ ଶୟନ ଅବସ୍ଥାରେ। ଏକ ପାଦ ଉପରେ ଶ୍ରୀ ଉପସ୍ଥିତ, ବିମଳା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି; ନାଭିରେ ପଦ୍ମ ଓ ଚାରିମୁହଁ ଥିବା ହରି, ହରି ଓ ଶଂକର ଉଭୟ ରୂପରେ ବିରାଜମାନ। ଡାହାଣରେ ଶୂଳ ଓ ଶକ୍ତି, ପାଦେ ଗଦା ଓ ଚକ୍ର; ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଚୁଲି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଚିହ୍ନ ସହିତ, ଗୌରୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଉପସ୍ଥିତ। ହରି ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ବେଦ ଏବଂ ଘୋଡ଼ାମୁଣ୍ଡି ଧରିଛନ୍ତି; ଡାହାଣ ପାଦ ରେ କୂର୍ମ ପୃଷ୍ଠ ଓ ବାମ ପାଦ ରେ ଶେଷ ସମର୍ଥନା। ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଦୁଇହସ୍ତୀ ଆକୃତିରେ, ବାମ ଜଘନ୍ଠିରେ ଶ୍ରୀ ବିରାଜିତ; ବିଷ୍ୱକ୍ଷେଣ ଚକ୍ର, ଗଦା, ହଳ, ଶଂଖ ଧରି, ହରିଙ୍କ ପରିକର ଭାବରେ ବିରାଜନ୍ତି। ଭଗବାନ କହିଲେ: ଚଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱରୂପ ଶକ୍ତି ଭାବରେ କଳ୍ପନା କରିବା ଦରକାର, ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱ ଶତ୍ରୁନାଶିନୀ ଦ୍ୱିଶତ୍ବାହୁ ଭାବରେ ଡାହାଣ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ, ତାଲୱାର, ଶୂଳ, ଚକ୍ର, ପାଶ, ଢାଲ, ଅସ୍ତ୍ର, ଅଭୟମୁଦ୍ରା ଧରିଛନ୍ତି। ବାମ ହାତରେ ଢ଼ୋଳ, ଶକ୍ତି, ସର୍ପପାଶ, ଢାଲ, ପରଶୁ, ଅଙ୍କୁଶ, ଧନୁଷ, ଘଣ୍ଟା, ଧ୍ୱଜ ଓ ଗଦା ଧରିଛନ୍ତି। ଦଶଭୁଜା ଚଣ୍ଡୀ ଏକ ଦର୍ପଣ ଓ ମୁଷଳ ଧରିଥାନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ମହିଷାସୁର ଶିର କଟାଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଛି। ମହିଷାସୁରଙ୍କ ଗଳାରୁ ଏକ ରୂଦ୍ର ରୂପୀ ପୁରୁଷ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ବାହାରିଛି, ତିନି ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି, ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା, କେଶ ଓ ଚକ୍ଷୁ ସହିତ। ସିଂହ ମହିଷକୁ ଖାଉଛି, ତାଙ୍କ ଗଳା ପାଶ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଅଛି; ସିଂହକୁ ଯାମ୍ୟାଙ୍କ ବାମ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଦଳନ କରାଯାଏ, ଦାନବ ନିମ୍ନେ ପଡ଼ିଛି। ଏହି ଚଣ୍ଡିକା, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ, ଶତ୍ରୁନାଶିନୀ ଦୁର୍ଗା ଭାବରେ ନବଦଳ କମଳରେ ପୂଜିତ। ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଶିର ଭାଗରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ, ନବତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁସାରେ; ଅଷ୍ଟାଦଶଭୁଜା ରୂପ ଡାହାଣରେ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଢାଲ ଧରିଛନ୍ତି। ବାମ ହାତରେ ଦର୍ପଣ, ତର୍ଜନୀ, ଧନୁଷ, ଧ୍ୱଜ, ଢ଼ୋଳ, ପାଶ, ଶୂଳ, ମୁଷଳ ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଛନ୍ତି। ଦେବୀ ଡାହାଣ ହାତରେ ବଜ୍ର, ତାଲୱାର, ଅଙ୍କୁଶ, ବାଣ, ଚକ୍ର, ଦଣ୍ଡ ଧରିଛନ୍ତି; ଏହି ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଅନ୍ୟ ରୂପମାନେ ଷୋଡଶଭୁଜା ଆକୃତିରେ ଥାନ୍ତି। ଢ଼ୋଳ ଓ ତର୍ଜନୀ ବଦଳାଇ, ରୁଦ୍ରଚଣ୍ଡା ଓ ଅନ୍ୟ, ମୋଟେ ନଁଜଣେ: ରୁଦ୍ରଚଣ୍ଡା, ପ୍ରଚଣ୍ଡା, ଚଣ୍ଡୋଗ୍ରା, ଚଣ୍ଡନାୟିକା, ଚଣ୍ଡା, ଚଣ୍ଡବତୀ, ଚଣ୍ଡରୂପା, ଅତିଚଣ୍ଡିକା, ଉଗ୍ରଚଣ୍ଡା; ମଧ୍ୟରେ ରୋଚନା, ଭାରୁଣୀ, ଅସିତା। ନୀଳା, ଶୁକ୍ଳା, ଧୂମ୍ରିକା, ପୀତା, ଶ୍ୱେତା ଓ ସିଂହାରୁଢ଼ା; ମହିଷ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ପୁରୁଷ ଦାନବର କେଶ ଓ ମୁଠି ଧରିଛନ୍ତି। ନବଦୁର୍ଗା ଆଳୀଢ଼ ପଦ୍ମାସନରେ ସ୍ଥାପିତ, ପୁତ୍ର-ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ; ଏହିପରି ଗୌରୀ, ଚଣ୍ଡିକା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କଳଶ, ମାଳା ଓ ଅଗ୍ନି ଧରିଛନ୍ତି।