ଏହିପରି କଥା ହେଲା—ସେ ବକ୍ତବ୍ୟ ଦେଇ, ମହାବୀର ମନ୍ଦୋଦରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ବନରାଜଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସମସ୍ତ ବନର ମାନେ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜରେ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଛନ୍ତି।" ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, "ମୋ ଆଦେଶରେ, ମୁଁ ସେମାନେଁକୁ ପଠାଇବି; ସେମାନେ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜନ୍ତୁ। ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଫେରିଆସନ୍ତୁ; ଯଦି ଏକ ମାସ ପରେ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ସେମାନେଁକୁ ବିନାଶ କରିଦେବି।" ଏପରି ଆଦେଶ ପାଇଁ, ବନର ମାନେ ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଗଲେ; ସେମାନେ ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଜାନକୀଙ୍କୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ। ହନୁମାନ, ରାମଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଠି ନେଇ, ବନର ମାନେ ସହ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ, ସୁପ୍ରଭା ଗୁହା ନିକଟରେ ଖୋଜିଲେ। ଏକ ମାସ କଟିଗଲା, ତଥାପି ଜାନକୀଙ୍କ ଖୋଜ ମିଳିଲା ନାହିଁ; ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, "ଆମେ ବ୍ୟର୍ଥରେ ମରିଯିବୁ; କେବଳ ଜଟାୟୁ ଧନ୍ୟ।" ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜିଏ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ—ଏପରି ଉକ୍ତି ଶୁଣି ସମ୍ପାତି କହିଲେ, ଯିଏ ବନରମାନେଁକୁ ଖାଦ୍ୟରୂପେ ଛାଡିଦେଲେ। ସମ୍ପାତି କହିଲେ, "ସେ ଜଟାୟୁ ମୋ ଭାଇ; ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳକୁ ଉଠିଯାଇଥିଲି। ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରୁ ରକ୍ଷା ପାଇ, ମୁଁ ଯିବାବେଳେ, ମୋ ଡାଣ୍ଡା ଜଳିଗଲା ଏବଂ ମୁଁ ଆକାଶରୁ ପଡିଗଲି।" "ରାମଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣି ମୋ ଡାଣ୍ଡା ପୁନର୍ବିକାଶ ପାଇଛି; ଏବେ ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଜାନକୀ ଅଶୋକ ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଲଙ୍କାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଲବଣ ସାଗର, ଶତ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ, ତିନିଟି ଶିଖର ଥିବା ଏଠାରେ ବନର ମାନେ ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ନିଶ୍ଚୟ କଥା କହନ୍ତୁ।" ନାରଦ କହିଲେ: ସମ୍ପାତିଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ହନୁମାନ, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସାଗରକୁ ଦେଖି କହିଲେ, "କିଏ ଏହି ସାଗରକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ବଞ୍ଚିପାରିବେ?" ବନରମାନେଁର ରକ୍ଷା ଓ ରାମଙ୍କ କାମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, ମାରୁତି ଏହି ଶତ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ସାଗର ଉପରେ ଲାଘୁଦେହେ ଲାଫିଗଲେ। ସେ ଉଦିତ ହେଉଥିବା ମୈନାକ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ, ସିଂହିକାକୁ ବିନାଶ କଲେ, ଏବଂ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖିଲେ—ସେଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଘର, ମହିଳାମାନଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖିଲେ। ଦଶଗ୍ରୀବ, କୁମ୍ଭ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ବିଭୀଷଣ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଘର ଦେଖିଲେ। ମଦିରାଗୃହ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ସେ ଅଶୋକବାଟିକାକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ଶିଂଶପା ଗଛ ତଳେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ରାବଣ କହୁଥିଲେ, "ମୋର ପତ୍ନୀ ହେଉ," କିନ୍ତୁ ସୀତା ଶିଂଶପା ତଳେ ବସି ନାକାର କଲେ। ବନର ଶୁଣିଲେ ଯେ, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଛନ୍ତି, "ରାବଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଉ," ଏବଂ ରାବଣ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସେ କହିଲେ, "ଦଶରଥ ରାଜା ଥିଲେ।" "ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ମହାନ ଏବଂ ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଛନ୍ତି; ତୁମେ, ଜାନକୀ, ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ଅପହୃତ।" "ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମିତ୍ର, ମୋତେ ତୁମକୁ ଖୋଜିବାକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି; ଏହି ଅଙ୍ଗୁଠି ନିଅ, ଯାହା ରାମ ଦେଇଛନ୍ତି, ପ୍ରମାଣ ସ୍ୱରୂପ।" ସୀତା ଅଙ୍ଗୁଠି ନେଲେ ଏବଂ ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ପୁନର୍ବାର ବସି, ସେ କହିଲେ, "ଯଦି ସେ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି..." "ରାମ କାହିଁକି ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରୁନାହାନ୍ତି?"—ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ପଚାରିଲେ; ବନର କହିଲେ, "ରାମ, ସୀତେ, ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ଏକଥା ଜାଣିଲେ, ନିଶ୍ଚୟ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ।" "ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସେନା ସହ ବଧ କରି, ରାଜ୍ଞୀ, ମୋତେ ଏକ ଚିହ୍ନ ଦିଅ;" ସୀତା ବନରକୁ ଏକ ମଣି ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଯେପରି ରାମ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ, ସେପରି କର; କାକ ଆକ୍ରମଣ ଘଟଣା କଥା ରାମଙ୍କୁ କହିଅ, ଓ ଶୋକ ହରଣ କରୁଥିବା ବନର, ଚାଲ।" ମଣି ଓ କଥା ନେଇ, ହନୁମାନ କହିଲେ, "ତୁମ ପତି ଆସିବେ;" କିମ୍ବା କୌଣସି ମହିଳା, ଶୁଭେ, ମୋ ପିଠ ଉପରେ ଚଡ଼ନ୍ତୁ। "ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖେଇବି;" ସୀତା କହିଲେ, "ମୋତେ ରାଘବଙ୍କୁ ନେଇଯାଅ, ହନୁମାନ।" ହନୁମାନ ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ; ସେ ଅଶୋକବାଟିକା ଉପଦ୍ରବ କରି, ରକ୍ଷକମାନେଁକୁ ଦାନ୍ତ, ନଖ ଇତ୍ୟାଦିରେ ବଧ କଲେ। ସମସ୍ତ କିଙ୍କର ଓ ସପ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜିତ ଅକ୍ଷ ପୁତ୍ରକୁ ବାନ୍ଧିଲେ। ସର୍ପପାଶ ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ। ରାବଣ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କିଏ?" ହନୁମାନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଦୂତ। ସୀତାକୁ ରାଘବଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ, ନହେଲେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ। ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଓ ଲଙ୍କାର ରାକ୍ଷସମାନେ ରାମଙ୍କ ତୀରରେ ବଧ ହେବେ।" ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଭୀଷଣ ରୋକିଲେ। ହନୁମାନଙ୍କ ପୁଛକୁ ଆଗୁନି ଲଗାଇଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପୁଛ ସହ ଲଙ୍କାରେ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଲେ। ଲଙ୍କା ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଁକୁ ଦାହ କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ନମସ୍କାର କରି, ସାଗର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି କହିଲେ, "ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି।" ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ମଧୁବନରେ ମଧୁପାନ କଲେ। ଦଧିମୁଖ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଁକୁ ପରାଜିତ କରି, କହିଲେ, "ସୀତା ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି।" ରାମ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ହନୁମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କିପରି ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲ? ସେ ମୋତେ କଣ କହିଲେ?" "ସୀତାଙ୍କ କଥାର ଅମୃତ ମୋତେ ଦିଅ, ଯାହା ଆଗ୍ନି ଆକାଂକ୍ଷାରୁ ଜନ୍ମିତ;" ହନୁମାନ କହିଲେ, "ମୁଁ ସାଗର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ଯାଇଥିଲି।" "ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ନଗରକୁ ଦାହ କରିଛି, ଏହି ସୀତା-ମଣି ନିଅ। ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କର, ତୁମେ ସୀତାକୁ ପୁନଃ ପାଇବ। ରାମ, ଦୁଃଖ କରନି।" ମଣି ନେଇ, ରାମ ବିୟୋଗରେ କ୍ରନ୍ଦନ କଲେ। ମଣି ଦେଖି କହିଲେ, "ଜାନକୀ ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି। ସୀତା, ମୋତେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯାଅ।" "ସେ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।" ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ; ଏହିପରି ରାମ ସାଗର କୂଳକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭୀଷଣ ରାମଙ୍କୁ ମିଶିଲେ।