अग्निपुराणम्

शुशोच विललापार्त्तो मां त्यक्त्वा क्क गतासि वै। लक्ष्मणाश्वासितो रामो मार्गयामास जानकीम्

तो दुःखी होऊन रडू लागला, 'माझं सोडून तू कुठे गेलीस?' असं म्हणत हंबरडा फोडला; लक्ष्मणाने त्याला धीर दिला आणि रामाने जानकीचा शोध सुरू केला.

दृष्ट्वा जटायुस्तं प्राह रावणो हृतवांश्च ताम्। मृतोऽथ संस्कृतस्तेन कबन्धञ्चावधीत्ततः

जटायूने त्याला पाहून सांगितलं, 'रावणाने तिला पळवून नेलं.' मग जटायू मरण पावला, रामाने त्याचं अंतिम संस्कार केलं आणि त्यानंतर कबंधाचा वध केला.

नारद उवाच रामः पस्पासरो गत्वा शोचन् स शर्वरीं ततः। हनूमता स सूग्नीवं मित्रञ्चकार ह

नारद म्हणाले: रामाने पुढे जाऊन, रात्रभर शोक केला; नंतर हनुमंतासोबत सुग्रीवाशी मैत्री केली.

सप्त तालन् विनिर्भिद्य शरेणैकेन पश्यतः। पादेन दुन्दुभेः कायञ्चिक्षेप दशयोजनम्

त्याने एका बाणाने सात ताड झाडे छेदली, सगळ्यांच्या समोर, आणि पायाने दुंदुभीचं शरीर दहा योजन दूर फेकून दिलं.

तद्रिपुं बालिनं हत्वा भ्रातरं वैरसारिणम्। किष्किन्धां कपिरज्यञ्च रुमान्तारां समर्पयत्

त्याने आपला शत्रू बाली, जो त्याचा वैरी भाऊ होता, त्याचा वध केला आणि सुग्रीवाला किष्किंधा, वानरराज्य आणि रुमाही सोपवली.

ऋष्यमूकेहरीशायकिष्किन्धेशोऽब्रवीत्सच । सीतां त्वं प्राश्यसेयद्वत् तथा राम करोमिते

ऋष्यमूक पर्वती वानरांचा राजा, किष्किंधाधिपती, म्हणाला: 'जसा मी रामासाठी प्रयत्न करीन, तसंच तू सीतेला मिळवशील.'

तछ्रुत्वा माल्यवत्पृष्ठे चातुर्मास्यं चकारसः। किष्किन्धायाञ्च सुग्रीवो यदा नायाति दर्शनम्

हे ऐकून रामाने मल्यवत पर्वती चातुर्मास व्रत केलं; आणि किष्किंधेत सुग्रीव रामाला भेटायला आला नाही.

तदाऽब्रवीत्तं रामोक्तं लक्षमणो व्रज राघवम्। न स सङ्कुचितः पन्था येन बाली हतो गतः

मग रामाचं सांगणं लक्ष्मणाने म्हटलं: 'राघवाकडे जा; ज्या वाटेने बाली मेला आणि गेला, ती वाट आता मोकळी आहे.'

समये तिष्ठ सुग्रीव मा बालिपथमन्वगः। सुग्रीव आह संसक्तो गतं कालं न बुद्धवान्

'सुग्रीवा, ठरलेल्या वेळेला राहा; बालीच्या मार्गाने जाऊ नकोस.' सुग्रीव म्हणाला: 'कामात गुंतून मी वेळ कसा गेला ते लक्षातच आलं नाही.'

इत्युक्त्वा स गतो रामं नत्वोवाच हरीश्वरः। आनीता वानराः सर्वे सीतायाश्च गवेषणे

असं म्हणून तो रामाकडे गेला, वाकून नमस्कार केला आणि वानरराजाला सांगितलं: 'सगळे वानर सीतेच्या शोधासाठी गोळा झाले आहेत.'

त्वन्मतात् प्रेषयिष्यामि विचिन्वन्तु च जानकीम् । पूर्वादौ मासमायान्तु मासादूर्ध्वं निहन्मि तान्

'माझ्या आज्ञेने मी त्यांना पाठवतो; ते जानकीचा शोध घेतील. एक महिन्याच्या आत परत येतील; महिन्यानंतर मी त्यांना नष्ट करीन.'

इत्युक्ता वानराः पूर्वपश्चमोत्तरमार्गगाः। जग्मू रामं ससुग्रीवमपशयन्तस्तु जानकीम्

असं सांगितल्यावर वानर पूर्व, पश्चिम, उत्तर दिशेला गेले; ते राम आणि सुग्रीवासोबत गेले, पण जानकी सापडली नाही.

रामाङ्गुलीयं संगृह्य हनूमान् वानरैः सह। दक्षिणे मागयामास सुप्रभाया गुहान्तिके

हनुमंताने रामाची अंगठी घेतली आणि वानरांसह दक्षिणेकडे, सुप्रभेच्या गुहेजवळ, शोध घेतला.

मासादूर्ध्वञ्च विन्यस्ता अपश्यन्तस्तु जानकीम्। ऊचुर्वृथामरिष्यामो जटायुर्द्धन्य एव सः

महिना उलटून गेला आणि जानकी सापडली नाही, तेव्हा ते म्हणाले: 'आम्ही व्यर्थ मरणार; जटायूच खरा धन्य.'

सीतार्थे योऽत्यजत् प्राणान्रावणेन हतो रणे। तच्छ्रु त्वा प्राह सम्पातिर्विहाय कपिभक्षणम्

सीतेसाठी ज्याने प्राण सोडले, रणात रावणाने ज्याचा वध केला—हे ऐकून संपातीने वानरांना खाणं सोडून बोलायला सुरुवात केली.

भ्राताऽसौ मे जटायुर्वै मयोड्डीनोऽर्कमण्डलम्। अर्क तापाद्रक्षितोऽगाद् दग्धपक्षोऽहमभ्रगः

'तो जटायू माझा भाऊ; मी सूर्याच्या कडेकडेवर नेला गेलो होतो. सूर्याच्या तापापासून वाचलो, पण माझी पंख जळली आणि मी आकाशातून खाली पडलो.'

रामवार्त्ताश्रवात् पक्षौ जातौ भूयोऽथ जानकीम्। पश्याम्यशोकवनिकागतां लङ्कागतां किल

रामाच्या वार्तेने माझी पंख पुन्हा उगवली; आता मला दिसते की जानकी अशोकवनात आहे आणि ती लंकेत आहे.

शतयोजनचविश्तीर्णे लवणाब्धौ त्रिकूटके। ज्ञात्वा रामं ससुग्रीवं वानराः कथयन्तु वै

शंभरोजने एवढ्या रुंद खाऱ्या समुद्रात, त्रिकूट पर्वतावर, वानरांनी राम आणि सुग्रीव यांना ओळखून त्यांची गोष्ट सांगावी.

नारद उवाच सम्पातिवचनं श्रुत्वा हनुमानङ्गदादयः। अब्धिं दृष्ट्वाऽब्रुवंस्तेऽब्धिं लङ्घयेत को नु जीवयेत्

नारद म्हणाले : संपातीचं बोलणं ऐकल्यावर, हनुमान, अंगद आणि इतर वानरांनी समुद्र पाहून विचारलं, 'हा समुद्र कोण पार करू शकतो आणि वाचू शकतो?'

कपीनां जीवनार्थाय रामकार्य्यप्रसिद्धये। शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवेऽब्धिं स मारुतिः

वानरांचं रक्षण व्हावं आणि रामाचं कार्य साध्य व्हावं म्हणून, मारुतीनं शंभर योजन रुंद समुद्र उडी मारून ओलांडला.

दृष्ट्वोत्थितञ्च मैनाकं सिंहिकां विनिपात्य च । लङ्कां दृष्ट्वा राक्षसानां गृहाणि वनितागृहे

उठलेला मैनाक पाहून आणि सिंहिकेला हरवून, त्यानं लंका, राक्षसांची घरं आणि स्त्रियांच्या वासस्थानाकडे पाहिलं.

दशग्रीवस्य कुम्भस्य कुम्भकर्णस्य रक्षसः। विभीषणस्येन्द्रजितो गृहेऽन्येषां च रक्षसाम्

त्याला दशग्रीव, कुम्भ, कुम्भकर्ण, विभीषण, इंद्रजित आणि इतर राक्षसांची घरं दिसली.

नापश्यत् पानभूम्यादौ सीतां चिन्तापरायणः। अशोकवनिकां गत्वा दृष्टवाञ्छिंशपातले

पेयगृहात आणि इतर ठिकाणी सिता सापडली नाही, ती चिंता करत होती; मग अशोकवनिकेत गेल्यावर, शिंशपाच्या झाडाखाली तिला पाहिलं.

राक्षसीरक्षितां सीतां भव भार्येति वादिनम्। रावणं शिशपास्थोऽथ नेति सीतान्तु वादिनीम्

राक्षसींनी राखलेली सिता, रावण म्हणत होता, 'माझी पत्नी हो,' आणि शिंशपाखाली बसलेली सिता म्हणाली, 'नाही.'

भव भार्या रावणस्य राक्षसीर्वादिनीः कपिः। गते तु रावणे प्राह राजा दशरथोऽभवत्

राक्षसी म्हणत होत्या, 'रावणाची पत्नी हो,' आणि रावण निघून गेल्यावर वानर म्हणाला, 'राजा दशरथ होते.'

रामोऽस्य लक्ष्ममः पुत्रौ वनवासङ्गतौ वरौ। रामपत्नी जानकी त्वं रावणेन हृता बलात्

राम आणि लक्ष्मण हे त्याचे दोन सुपुत्र, वनात राहणारे आणि श्रेष्ठ; तू जानकी, रामाची पत्नी, रावणानं जबरदस्तीने तुझं अपहरण केलं.

रामः सुग्रीवमित्रस्त्वा मार्गयन् प्रैषयच्च माम् । साभिज्ञानञ्चांगुलीयं रामदत्तं गृहाण वै

राम, जो सुग्रीवाचा मित्र आहे, त्यानं मला तुला शोधायला पाठवलं; हे रामाने दिलेलं अंगठीचं चिन्ह घे.

सीताऽङ्गुलीयं जग्रह साऽपश्यन्मारुतिन्तरौ। भूयोऽग्रे चोपविष्टं तमुवाच यदि जीवति

सीतेनं अंगठी घेतली आणि वायुपुत्राला पाहिलं; पुन्हा समोर बसून ती म्हणाली, 'तो जिवंत असेल तर...''

रामः कथं न नयति शङ्कितामब्रवीत् कपिः। रामः सीते न जानीते ज्ञात्वा त्वां स नयिष्यति

'राम मला का सोडवत नाही?' असं ती काळजीने विचारलं; वानर म्हणाला, 'रामाला अजून कळलं नाही, कळल्यावर तो तुला नक्की सोडवेल.'