अग्निपुराणम्

शय्यायां मण्डपे प्राच्यां मण्डले हरिमर्च्चयेत्। जुहुयाज्जनयित्वाग्निं समिधो द्वादशीस्ततः

पूर्वेकडील मंडपात, मंडलामध्ये, शय्येवर हरिची पूजा करावी; नंतर अग्नी प्रज्वलित करून द्वादशीला समिधा अर्पण कराव्यात.

आधारावाज्यभागौ तु प्रणवेनैव कारयेत्। अष्टाहुतीस्तथाष्टान्तैराज्यं व्याहृतिभिः क्रमात्

आधार आणि तुपाचे भाग 'ॐ' या प्रणवाने तयार करावेत; मग आठ व्याहृतींनी आठ वेळा तुपाची आहुती द्यावी.

लोकेशानामग्नये वै सोमायावग्रहेषु च । पुरुषोत्तमायेति च व्याहृतीर्जुहुयात्ततः

लोकांचे स्वामी, अग्नी, पात्रातील सोम आणि पुरुषोत्तम यांना व्याहृतींच्या आहुती नंतर द्याव्यात.

प्रायश्चित्तं ततः पूर्णां मूर्त्तिमांसघृतांस्तिलान्। वेदाद्यैर्द्वादशान्तेन कुम्भेषु च पृथक् पृथक्

नंतर प्रायश्चित्त म्हणून, मूर्ती, मांस, तूप आणि तीळ यांचे पूर्ण मिश्रण द्वादशवेदमंत्राने प्रत्येक कलशात वेगवेगळे भरावे.

प्राङमुखस्तु गुरुः कुर्य्यादष्टदिक्षु विलिप्य च। मध्ये चैकां शिलां कुम्भं न्यसेदेतान् सुरान् क्रमात्

गुरु पूर्वेकडे तोंड करून आठही दिशांना लेप लावावा; मध्यभागी एक दगड आणि एक कलश ठेवावा आणि त्या त्या देवतांना क्रमाने आमंत्रित करावे.

पद्मं चैव महापद्मं मकरं कच्छपं तथा। कुमुदञ्च तथा नन्दं पद्मं शङ्खञ्च पद्मिनीम्

कमळ, महाकमळ, मकर, कासव, कुमुद, नंद, पुन्हा कमळ, शंख आणि पद्मिनी यांची स्थापना करावी.

कुम्भान्न चालयेत्तेषु न्यसेदष्टेष्टकाः क्रमात्। ईशानान्ताश्च पूर्व्वादाविष्टकां प्रथमं न्यसेत्

कलश हलवू नयेत; त्यात आठ विटा क्रमाने ठेवाव्यात, पूर्वेकडील ईशान दिशेपासून पहिली विट ठेवावी.

शक्तयो विमलाद्यास्तु इष्टकानान्तुक देवताः। न्यसनीया यथायोगं मध्ये न्यस्या त्वनुग्रहा

विमलादी शक्ती आणि विटांच्या देवता योग्य त्या ठिकाणी स्थापाव्यात; मध्यभागी अनुग्रह देणारी ठेवावी.

अव्यङ्गे चाक्षते पूर्णे मुनेरङ्गिरसः सुते। इष्टके त्वं प्रयच्छेष्टं प्रतिष्ठां कारयाम्यहम्

न कापलेली, पूर्ण आणि शुद्ध विट घेऊन, अंगिरस ऋषींच्या पुत्राला, 'मी इच्छित वस्तू अर्पण करतो, प्रतिष्ठा करतो' असे म्हणावे.

मन्त्रेणानेन विन्यस्य इष्टका देशिकोत्तमः। गर्भाधानं ततः कुर्य्यान्मध्यस्थाने समाहितः

हा मंत्र म्हणत विट ठेवावी आणि उत्तम आचार्याने मग मध्यभागी एकाग्रतेने गर्भाधान विधी करावा.

कुम्भोपरिष्टाद्देवेशं पद्मिनीं न्यस्य देवताम्। मृत्तिकाश्चैव पुष्पाणि धातवो रत्नमेव च

कलशावर पाद्मिनी देवीची स्थापना करावी; तसेच माती, फुले, धातू आणि एक रत्न ठेवावे.

लौहानि दिक्पतेरस्त्रं यजेद्वै गर्भभाजने। द्वादशाङ्गुलविस्तारे चतुरङ्गुलकोच्छ्रये

लोखंडी पात्रात दिशांचे रक्षकाचे अस्त्र गर्भपात्रासाठी पूजावे, ते बारा बोट रुंद आणि चार बोट उंच असावे.

पद्माकारे ताम्रमये भाजने पृथिवीं यजेत्। एकान्ते सर्वभूतेशे पर्वतासनमण्डिते

कमळाच्या आकाराच्या तांब्याच्या पात्रात पृथ्वीची पूजा करावी; एकांतात, सर्व भूतांचे स्वामी, पर्वतासनाने सुशोभित, असे असावे.

समुद्रपरिवारे त्वं देवि गर्भं समाश्रय। नन्दे नन्दय वासिष्ठे वसुभिः प्रजया सह

समुद्राने वेढलेल्या देवी, तू गर्भ धारण कर; नंदे, वसिष्ठ, वसु आणि त्यांच्या संततींसह आनंदी हो.

जये भार्गवदायादे प्रजानां विजयावहे। पूर्णेङ्गिरसदायादे पूर्णकामं कुरुष्व माम्

विजयी भृगुवंशज, प्रजांना विजय मिळवून दे; पूर्ण अंगिरस वंशज, माझ्या सर्व इच्छा पूर्ण कर.

भद्रे काश्यपदायादे कुरु भद्रां मतिं मम। सर्वबीजसमायुक्ते सर्वरत्नौषधीवृते

हे शुभे, कश्यपाच्या वंशज, माझ्या मनाला सर्व बीजांनी भरलेले, सर्व रत्ने आणि औषधींनी सजलेले, शुभ आणि पवित्र कर.

जये सुरुचिरे नन्दे वासिष्ठे रम्यतामिह। प्रजापतिसुते देवि चतुरस्रे महीयसि

जय, सौंदर्य आणि आनंद या वसिष्ठाच्या या सुंदर, रम्य आणि पवित्र निवासस्थानी सदैव वास करो, हे प्रजापतीच्या कन्ये, या महान आणि चौकोनी जागेत.

सुभगे सुप्रभे भद्रे गृहे काश्यपि रम्यताम्। पूजिते परमाश्चर्य्ये गन्धमाल्यैरलङ्कृते

हे भाग्यवती, तेजस्विनी आणि शुभे, कश्यपाच्या या घरात, सुगंधी फुलांच्या हारांनी सजवलेल्या, पूज्य आणि अद्भुत अशा या ठिकाणी तू आनंदाने वास कर.

भवभूतिकरी देवि गृहे भार्गवि रम्यताम्। देशस्वामिपुरस्वामिगृहस्वामिपरिग्रहे

हे देवी, समृद्धी देणारी, भृगुवंशातील, या घरात, देशाच्या, नगराच्या आणि घराच्या मालकाच्या ठिकाणी तू आनंदाने वास कर.

मनुष्यादिकतुष्ट्यर्थं पशुवृद्धिकरी भव। एवमुत्क्वा ततः खातं गोमूत्रेण तु सेचयेत्

माणसांसह सर्वांची तृप्ती व्हावी आणि पशुधन वाढावे, अशी कृपा कर. असे म्हणून त्या खड्ड्यात गोमूत्र शिंपडावे.

कृत्वा निधापयेद्‌गर्भं गर्भाधानं भवेन्निशि। गोवस्त्रादि प्रदद्याच्च गुरवेन्येषु भोजनम्

हे सर्व करून गर्भ (मूलाधार) ठेवावा; गर्भारोपण रात्री करावे. गुरू आणि इतरांना गाईचे वस्त्र व इतर वस्तू, तसेच भोजन द्यावे.

गर्भं न्यस्येष्टका न्यस्य ततो गर्भं प्रपूरयेत्। पीठबन्धमतः कुर्य्यान्मितप्रासादमानत

गर्भ ठेवून नंतर विटा लावाव्यात आणि मग गर्भ पूर्ण भरावा. त्यानंतर ठरलेल्या पद्धतीने, मापानुसार, पायठा बांधावा.

पीठोत्तमं चोच्छ्रयेण प्रासादस्यार्द्धविस्तरात्। पादहीनं मध्यमं स्यात् पनिष्ठं चोत्तमार्द्धतः

सर्वोत्तम पायठा इमारतीच्या अर्ध्या रुंदीएवढ्या उंचीचा असावा; मध्यम पायठा त्यापेक्षा पाव भागाने कमी, आणि कनिष्ठ पायठा सर्वोत्तमाच्या अर्धा असावा.

पीठबन्धोपरिष्टातु पुनर्यजत्। पादप्परतिष्ठकारी तु निष्पापो दिवि मोदते

पायठा पूर्ण झाल्यावर पुन्हा पूजा करावी; जो स्वतःच्या पायांनी पायठा बांधतो, तो निष्पाप होऊन स्वर्गात आनंद मिळवतो.

देवागारं करोमीति मनसा यस्तु चिन्तयेत्। तस्य कायगतं पापं तदह्रा हि प्रणश्यति

जो मनाने 'मी देवांचे मंदिर बांधीन' असे ठरवतो, त्याच्या शरीराशी जोडलेले सर्व पाप त्या दिवशीच नष्ट होतात.

कृते तु किं पुनस्तस्य प्रासादे विधिनैव तु। अष्टेष्टकसमायुक्तं यः कुर्य्याहेवतालयम्

मग जर तो नियमाने, आठ विटांनी युक्त असे देवालय प्रत्यक्ष बांधतो, तर त्याचे फळ किती मोठे असेल!

न तस्य फलसम्पत्तिर्वक्तुं शक्येत केनचित्। अनेनैवानुमेयं हि फलं प्रासादविस्तरात्

त्याला मिळणाऱ्या फळांची संपत्ती कोणाच्याही सांगण्याच्या पलिकडची आहे; त्या देवालयाच्या विस्तारावरूनच फळाचा अंदाज बांधावा.

ग्राममध्ये च पूर्वे च प्रत्यग्द्वारं प्रकल्पयेत्। विदिशासु च सर्वासु ग्रामे प्रत्यङ्मुखो भवेत्

गावाच्या मध्यभागी किंवा पूर्वेला, पूर्वेकडे तोंड असलेले दार ठेवावे; आणि गावातील सर्व दिशांना, मंदिराचे तोंड पश्चिमेला असावे.

इयग्रीव उवाच प्रासादं सम्प्रवक्ष्यामि सर्वसाधारण श्रृण। चतुरस्त्रीकृतं क्षेत्रं भजेत् षोडशधा बुधः

इयग्रीव म्हणाला: मी आता सर्वसामान्य मंदिर बांधणीची नियम सांगतो, ऐका. ज्ञानी व्यक्तीने चौकोनी जागा सोळा भागांत विभागावी.