अग्निपुराणम्

ततस्तु खानयेद्यत्नाज्जलान्तं यावदेव तु। पुरुषाधः स्थितं शल्यं न गृहे दोषदं भवेत्

नंतर काळजीपूर्वक पाणी लागेपर्यंत खणावे. माणसाखाली गाडलेले अशुद्ध काही घरात दोष देत नाही.

अस्थिशल्ये भिद्यते वै भित्तिर्वै गृहिणोऽसुखम्। यन्नामशब्दं श्रृणुयात्तत्र शल्यं तदुद्भवम्

हाडाचे अशुद्ध असल्यास, भिंत तुटते आणि गृहस्थाला दुःख होते. जिथे नावाचा आवाज ऐकू येतो, तिथे अशुद्ध उत्पन्न होते.

भगवानुवाच पादप्रतिष्ठां वक्ष्यामि शिलाविन्यासलक्षणम्। अग्रतो मण्डपः कार्य्यः कुण्डानान्तु चतुष्टयम्

भगवान म्हणाले: मी पादप्रतिष्ठा आणि शिळा ठेवण्याची रीत सांगतो. पुढे मंडप आणि चार कुंडे करावीत.

कुम्भन्यासेष्टकान्यासौ द्वारस्तम्भोच्छ्रयं शुभम्। पादोनं पूरयेत् खातं तत्र वास्तुं यजेत् समे

कुंभ आणि विटा ठेवताना, दाराचा खांब शुभ रीतीने उभारावा. पायाखालील खड्डा भरावा आणि तिथे वास्तूयज्ञ करावा.

इष्टकाश्च सुपक्वाः स्युर्द्वादशाङ्गुलसम्मिताः। सुविस्तारत्रिभागेन वैपुल्येन समन्विताः

विटा नीट भाजलेल्या आणि बारा अंगुळ लांबीच्या असाव्यात. त्या योग्य रुंदीच्या आणि तीन भागांत विभागलेल्या असाव्यात.

करप्रमाणा श्रेष्ठा स्याच्छिलाप्यथ शिलामये । नव कुम्भांस्ताम्रमयान् स्थापयेदिष्टकाघटान्

हाताएवढ्या मापाच्या उत्तम शिळा, तसेच शिळेच्या घरातही असाव्यात. तांब्याचे नऊ कुंभ आणि विटांचे घट ठेवावेत.

अद्भिः पञ्चकषायेण सर्व्वौषधिजलेन च। गन्धतोयेन च तथा कुम्भैस्तोयसुपूरितैः

पाणी, पाच काढे, सर्व औषधी पाणी आणि सुगंधी पाण्याने कुंभ नीट भरावेत.

हिरण्यव्रीहिसंयुक्तैर्गन्धचन्दनचर्च्चितैः। आपो हिष्ठेति तिसृभिः शन्नो देवीति चाप्यथ

सुवर्णासार घातलेला, सुगंधी चंदनाने लावलेला तांदूळ पाण्यात टाकावा आणि 'आपो हि ष्ठ', 'शं नो देवी' हे तीन मंत्र उच्चारावेत.

तरत समन्दीरिति च पावमानीभिरेव च। उदुत्तमं वरुणमिति कयानश्च तथैव च

'तरत समंदी' हा मंत्र आणि पावमानी ऋचाही म्हणाव्यात; 'उद उत्तमं वरुणम्' आणि 'कयानश्' हेही पठावेत.

वरुणस्येति मन्त्रेण हंसः शुचिषदित्यपि। श्रीसूक्तेन च तथा शिलाः संस्थाप्य संघटाः

'वरुणस्य' आणि 'हंसः शुचिषद्' हे मंत्र, तसेच श्रीसूक्त म्हणावे आणि मग त्या दगडांवर व पात्रांवर योग्य प्रकारे स्थापना करावी.

शय्यायां मण्डपे प्राच्यां मण्डले हरिमर्च्चयेत्। जुहुयाज्जनयित्वाग्निं समिधो द्वादशीस्ततः

पूर्वेकडील मंडपात, मंडलामध्ये, शय्येवर हरिची पूजा करावी; नंतर अग्नी प्रज्वलित करून द्वादशीला समिधा अर्पण कराव्यात.

आधारावाज्यभागौ तु प्रणवेनैव कारयेत्। अष्टाहुतीस्तथाष्टान्तैराज्यं व्याहृतिभिः क्रमात्

आधार आणि तुपाचे भाग 'ॐ' या प्रणवाने तयार करावेत; मग आठ व्याहृतींनी आठ वेळा तुपाची आहुती द्यावी.

लोकेशानामग्नये वै सोमायावग्रहेषु च । पुरुषोत्तमायेति च व्याहृतीर्जुहुयात्ततः

लोकांचे स्वामी, अग्नी, पात्रातील सोम आणि पुरुषोत्तम यांना व्याहृतींच्या आहुती नंतर द्याव्यात.

प्रायश्चित्तं ततः पूर्णां मूर्त्तिमांसघृतांस्तिलान्। वेदाद्यैर्द्वादशान्तेन कुम्भेषु च पृथक् पृथक्

नंतर प्रायश्चित्त म्हणून, मूर्ती, मांस, तूप आणि तीळ यांचे पूर्ण मिश्रण द्वादशवेदमंत्राने प्रत्येक कलशात वेगवेगळे भरावे.

प्राङमुखस्तु गुरुः कुर्य्यादष्टदिक्षु विलिप्य च। मध्ये चैकां शिलां कुम्भं न्यसेदेतान् सुरान् क्रमात्

गुरु पूर्वेकडे तोंड करून आठही दिशांना लेप लावावा; मध्यभागी एक दगड आणि एक कलश ठेवावा आणि त्या त्या देवतांना क्रमाने आमंत्रित करावे.

पद्मं चैव महापद्मं मकरं कच्छपं तथा। कुमुदञ्च तथा नन्दं पद्मं शङ्खञ्च पद्मिनीम्

कमळ, महाकमळ, मकर, कासव, कुमुद, नंद, पुन्हा कमळ, शंख आणि पद्मिनी यांची स्थापना करावी.

कुम्भान्न चालयेत्तेषु न्यसेदष्टेष्टकाः क्रमात्। ईशानान्ताश्च पूर्व्वादाविष्टकां प्रथमं न्यसेत्

कलश हलवू नयेत; त्यात आठ विटा क्रमाने ठेवाव्यात, पूर्वेकडील ईशान दिशेपासून पहिली विट ठेवावी.

शक्तयो विमलाद्यास्तु इष्टकानान्तुक देवताः। न्यसनीया यथायोगं मध्ये न्यस्या त्वनुग्रहा

विमलादी शक्ती आणि विटांच्या देवता योग्य त्या ठिकाणी स्थापाव्यात; मध्यभागी अनुग्रह देणारी ठेवावी.

अव्यङ्गे चाक्षते पूर्णे मुनेरङ्गिरसः सुते। इष्टके त्वं प्रयच्छेष्टं प्रतिष्ठां कारयाम्यहम्

न कापलेली, पूर्ण आणि शुद्ध विट घेऊन, अंगिरस ऋषींच्या पुत्राला, 'मी इच्छित वस्तू अर्पण करतो, प्रतिष्ठा करतो' असे म्हणावे.

मन्त्रेणानेन विन्यस्य इष्टका देशिकोत्तमः। गर्भाधानं ततः कुर्य्यान्मध्यस्थाने समाहितः

हा मंत्र म्हणत विट ठेवावी आणि उत्तम आचार्याने मग मध्यभागी एकाग्रतेने गर्भाधान विधी करावा.

कुम्भोपरिष्टाद्देवेशं पद्मिनीं न्यस्य देवताम्। मृत्तिकाश्चैव पुष्पाणि धातवो रत्नमेव च

कलशावर पाद्मिनी देवीची स्थापना करावी; तसेच माती, फुले, धातू आणि एक रत्न ठेवावे.

लौहानि दिक्पतेरस्त्रं यजेद्वै गर्भभाजने। द्वादशाङ्गुलविस्तारे चतुरङ्गुलकोच्छ्रये

लोखंडी पात्रात दिशांचे रक्षकाचे अस्त्र गर्भपात्रासाठी पूजावे, ते बारा बोट रुंद आणि चार बोट उंच असावे.

पद्माकारे ताम्रमये भाजने पृथिवीं यजेत्। एकान्ते सर्वभूतेशे पर्वतासनमण्डिते

कमळाच्या आकाराच्या तांब्याच्या पात्रात पृथ्वीची पूजा करावी; एकांतात, सर्व भूतांचे स्वामी, पर्वतासनाने सुशोभित, असे असावे.

समुद्रपरिवारे त्वं देवि गर्भं समाश्रय। नन्दे नन्दय वासिष्ठे वसुभिः प्रजया सह

समुद्राने वेढलेल्या देवी, तू गर्भ धारण कर; नंदे, वसिष्ठ, वसु आणि त्यांच्या संततींसह आनंदी हो.

जये भार्गवदायादे प्रजानां विजयावहे। पूर्णेङ्गिरसदायादे पूर्णकामं कुरुष्व माम्

विजयी भृगुवंशज, प्रजांना विजय मिळवून दे; पूर्ण अंगिरस वंशज, माझ्या सर्व इच्छा पूर्ण कर.

भद्रे काश्यपदायादे कुरु भद्रां मतिं मम। सर्वबीजसमायुक्ते सर्वरत्नौषधीवृते

हे शुभे, कश्यपाच्या वंशज, माझ्या मनाला सर्व बीजांनी भरलेले, सर्व रत्ने आणि औषधींनी सजलेले, शुभ आणि पवित्र कर.

जये सुरुचिरे नन्दे वासिष्ठे रम्यतामिह। प्रजापतिसुते देवि चतुरस्रे महीयसि

जय, सौंदर्य आणि आनंद या वसिष्ठाच्या या सुंदर, रम्य आणि पवित्र निवासस्थानी सदैव वास करो, हे प्रजापतीच्या कन्ये, या महान आणि चौकोनी जागेत.

सुभगे सुप्रभे भद्रे गृहे काश्यपि रम्यताम्। पूजिते परमाश्चर्य्ये गन्धमाल्यैरलङ्कृते

हे भाग्यवती, तेजस्विनी आणि शुभे, कश्यपाच्या या घरात, सुगंधी फुलांच्या हारांनी सजवलेल्या, पूज्य आणि अद्भुत अशा या ठिकाणी तू आनंदाने वास कर.

भवभूतिकरी देवि गृहे भार्गवि रम्यताम्। देशस्वामिपुरस्वामिगृहस्वामिपरिग्रहे

हे देवी, समृद्धी देणारी, भृगुवंशातील, या घरात, देशाच्या, नगराच्या आणि घराच्या मालकाच्या ठिकाणी तू आनंदाने वास कर.