अग्निपुराणम्

वह्निस्थाय ततो दत्वा देवं सम्प्रार्थयेत्ततः। क्षीरोदधिमहानागशय्यावस्थितविग्रह

अग्नीत असलेल्या देवतेला ते अर्पण करून, मग त्या देवतेची प्रार्थना करावी, जो क्षीरसागरातील महानागाच्या शय्येवर विराजमान आहे.

प्रातस्त्वां पूजयिष्यामि सन्निधौभव केशव। इन्द्रादिभ्यस्ततो दत्वा विष्णुपार्षदके बलिम्

सकाळी मी तुझी पूजा करीन, हे केशव, तू समोर रहा. मग इंद्र व इतर देवांना अर्पण करून, विष्णूच्या सेवकांना देखील नैवेद्य अर्पण करीन.

ततो देवाग्रतः कुम्भं वासोयुगसमन्वितम्। रोचनाचन्द्रकाश्मीरगन्धाद्युदकसंयुतम्

नंतर देवांसमोर एक कलश ठेवावा, ज्यात दोन वस्त्रे, रोचना, चंदन, केशर यांसारखे सुवासिक द्रव्य आणि पाणी भरलेले असावे.

गन्धपुष्पादिनाभूष्य मूलमन्त्रेण पूजयेत्। मण्डपाद्वहिरागत्य विलिप्ते मण्डलत्रये

गंध, फुले इत्यादींनी सजवून, मूळ मंत्राने पूजा करावी. मंडपाच्या बाहेर येऊन, तिथे लिपलेल्या तीन मंडळांवर ही पूजा करावी.

पञ्चगव्यञ्चरुन्दन्तकाष्ठञ्चैव क्रमाद्भवेत्। पुराणश्रवणं स्तोत्रं पठन् जागरणं निशि

क्रमाने पंचगव्य, दही, आणि समिधा असाव्यात. पुराणाचे ऐकणे, स्तोत्रांचे पठण करणे आणि रात्री जागरण करावे.

परप्रेषकबालानां स्त्रीणं भोगभुजां तथा। सद्योधिवासनं कुर्य्याद्विना गन्धपवित्रकम्

दूत, लहान मुले, स्त्रिया आणि भोग उपभोगणाऱ्यांसाठी, गंधयुक्त पवित्र धागा वगळून त्वरित अभिषेक करावा.

अग्निरुवाच सङ्क्षेपात्सर्वदेवानां पवित्रारोहणं शृणु ।३७.००१ पवित्र सर्वलक्ष्म स्यात्स्वरसानलगं त्वपि ॥३७.००१ जगद्योने समागच्छ परिवारगणैः सह ।३७.००२ निमन्त्रयाम्यहं प्रातर्दद्यान्तुभ्यं पवित्रकम् ॥।३७.००२ जगत्सृजे नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं ।३७.००३ पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदं ॥३७.००३ शिवदेव नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं ।३७.००४ मणिविद्रुममालाभिर्मन्दारकुसुमादिभिः ॥३७.००४ इयं सांवत्सरी पूजा तवास्तु वेदवित्पते ।३७.००५ सांवत्सरीमिमां पूजां सम्पाद्य विधिमन्मम ॥३७.००५ व्रज पवित्रकेदानीं स्वर्गलोकं विसर्जितः ।३७.००६ सूर्यदेव नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं ॥३७.००६ पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदं ।३७.००७ शिवदेव नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं ॥३७.००७ पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदं ।३७.००८ वाणेश्वर नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं ॥३७.००८ पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदं ।३७.००९ शक्तिदेव नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं ॥३७.००९ पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदं ।३७.०१० नारायणमयं सूत्रमनिरुद्धमयं वरं ॥३७.०१० धनधान्यायुरारोग्यप्रदं सम्प्रददामि ते ।३७.०११ कामदेवमयं सूत्रं सङ्कर्षणमयं वरं ॥३७.०११ विद्यासन्ततिसौभाग्यप्रदं सम्प्रददामि ते ।३७.०१२ वासुदेवमयं सूत्रं धर्मकामार्थमोक्षदं ॥३७.०१२ संसारसागरोत्तारकारणं प्रददामि ते ।३७.०१३ विश्वरूपमयं सूत्रं सर्वदं पापनाशनं ॥३७.०१३ अतीतानागतकुलसमुद्धारं ददामि ते ।३७.०१४ कनिष्ठादीनि चत्वारि मनुभिस्तु क्रमाद्ददे ॥३७.०१४ इत्यादिमहापुराणे आग्नेये सङ्क्षेपपवित्रारोहणं नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः ॥ अग्निरुवाच सङ्क्षेपात् सर्वदेवानां पवित्रारोहणं श्रृणु। पवित्रं सर्वलक्ष्म स्यात् खरमानलगं त्व

अग्नी म्हणतो: सर्व देवतांसाठी पवित्र धागा घालण्याचा विधी थोडक्यात ऐक.

जगद्योने समागच्छ परिवारगणैः सह। निमन्त्रयाम्यहं प्रातर्द्दद्यान्तुभ्यं पवित्रकम्

हे जगाच्या उत्पत्तीचे कारण असलेल्या देवते, आपल्या परिवारासह या; मी सकाळी तुला आमंत्रण देतो, तुला पवित्र धागा अर्पण करतो.

जगत्‌सृजे नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकम्। पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदम्

हे जग निर्माण करणाऱ्या देवता, तुला नमस्कार; हा पवित्र धागा स्वीकार. हे पवित्रीकरणासाठी, वर्षभराच्या पूजेचे फळ देणारे आहे.

शिवदेव नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकम्। मणिविद्रुममालाभिर्म्मन्दारकुसुमादिभिः

हे शिवदेवा, तुला नमस्कार; हा पवित्र धागा स्वीकार. मोत्यांच्या, प्रवाळांच्या माळा व मंदार फुलांनी सजवलेला आहे.

इयं संवत्सरी पूजा तवास्तु वेदवित्पते। सांवत्सरीमिमां पूजां सम्पाद्य विधिवन्मम

ही संपूर्ण वर्षभराची पूजा तुझ्यासाठी असो, वेद जाणणाऱ्या प्रभो. माझ्या सांगण्यानुसार ही वार्षिक पूजा पूर्ण कर.

ब्रज पवित्रकेदानीं स्वर्गलोकं विसर्ज्जितः। सूर्य्यदेव नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकम्

ही वार्षिक पूजा नीट पार पाडून, आता मुक्त होऊन स्वर्गलोकात जा. हे सूर्यदेवा, तुला नमस्कार; हा पवित्र धागा स्वीकार.

पवित्रीकरणार्थय वर्षपूजाफलप्रदम्। शिवदेव नमस्तुभ्यं गृह्णोष्वेदं पवित्रकम्

हे शिवदेवा, तुला नमस्कार; हा पवित्र धागा स्वीकार. हे पवित्रीकरणासाठी, वर्षभराच्या पूजेचे फळ देणारे आहे.

पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदम्। वाणेश्वर नस्तुभ्यं गृह्लीष्वेदं पवित्रकम्

हे वाणीचे स्वामी, तुला नमस्कार; हा पवित्र धागा स्वीकार. हे पवित्रीकरणासाठी, वर्षभराच्या पूजेचे फळ देणारे आहे.

पवित्रीकरणार्थय वर्षपूजाफलप्रदम्। शक्तिदेवि नमस्तुभ्यं गृह्णीषवेदं पवित्रकम्

हे शक्तिदेवी, तुला नमस्कार; हा पवित्र धागा स्वीकार. हे पवित्रीकरणासाठी, वर्षभराच्या पूजेचे फळ देणारे आहे.

पवित्रीकरणार्थय वर्षपूजाफलप्रदम्। नारायणमयं सूत्रमनिरुद्धणमयं वरम्

हे नारायणमय धागा, अनिरुद्धमय श्रेष्ठ धागा, धन, धान्य, दीर्घायुष्य आणि आरोग्य देणारे, मी तुला अर्पण करतो.

धनधान्यायुरारोग्यप्रदं सम्प्रददामि ते। कामदेवमयं सूत्रं सङ्कर्षणमयं वरम्

कामदेवमय धागा, संकर्षणमय श्रेष्ठ धागा, विद्या, संतती आणि सौभाग्य देणारे, मी तुला अर्पण करतो.

विद्यासन्ततिसौभाग्यप्रदं सम्प्रददामि ते। वासुदेवमयं सूत्रं धर्म्मकामार्थमोक्षदम्

वासुदेवमय धागा, धर्म, काम, अर्थ आणि मोक्ष देणारे, संसारसागरातून तारण्यासाठी कारणीभूत, मी तुला अर्पण करतो.

संसारसागरोत्तारकारणं प्रददामि ते। विश्वरूपमयं सूत्रं सर्व्वदं पापनाशनम्

विश्वस्वरूपमय धागा, सर्व पापांचा नाश करणारे, भूतकाळ व भविष्यकाळातील सर्व कुलांचे उद्धार करणारे, मी तुला अर्पण करतो.

अतीतानागतकुलसमुद्दारं ददामि ते। कनिष्ठादीनि चत्वारि मनुभिस्तु क्रमाद्ददे

सर्वांचा आधार असलेला, सर्व पापांचा नाश करणारा, गेलेल्या आणि येणाऱ्या पिढ्यांना उन्नती देणारा हा विश्वरूप धागा मी तुला देतो.

अग्निरुवाच वासुदेवाद्यालयस्य कृतौ वक्ष्ये फलादिकम्। चिकीर्षोर्द्देवधामादि सहस्नजनिपापनुत्

अग्नी म्हणाला — वासुदेव आणि इतर देवतांच्या मंदिराची उभारणी केल्याने मिळणारे फळ आणि इतर लाभ मी आता सांगतो, जे हजार जन्मांची पापं दूर करतात, ज्याला देवालय बांधायची इच्छा आहे त्यासाठी.

मनसा सद्मकर्त़णां शतजन्माघनाशनम्। येनुमोदन्ति कृष्णस्य क्रियमाणं नरा गृहम्

मनापासून कृष्णासाठी घर बांधणाऱ्यांची शंभर जन्मांची पापं नष्ट होतात; कृष्णासाठी घर बांधलं जातं तेव्हा लोक आनंदित होतात.

तेपि पापैर्व्विनिर्मुक्ताः प्रयान्त्यच्युतलोकताम्। समतीतं भविष्यञ्च कुलानामयुतं नरः

तेही सर्व पापांपासून मुक्त होतात आणि अच्युताच्या लोकात पोहोचतात; एक मनुष्य आपल्या हजारो गेलेल्या आणि येणाऱ्या पिढ्यांना तिथे घेऊन जातो.

विष्णुलोकं नयत्याशु कारयित्वा हरेर्गृहम्। वसन्ति पितरो दृष्ट्वा विष्णुलोके ह्यलङ्‌कृताः

हरीसाठी घर बांधल्यावर तो लवकरच सर्वांना विष्णुलोकात घेऊन जातो; तिथे पूर्वज सुंदर अलंकार घालून, विष्णुलोकात राहतात.

विमुक्ता नारकैर्दुः खैः कर्त्तुः कृष्णस्य मन्दिरम्। ब्रह्महत्यादिपापौघघातकं देवतालयम्

कृष्णाच्या मंदिराचा बांधणारा नरकातील दुःखांपासून मुक्त होतो; हे देवालय ब्रह्महत्येसारख्या मोठ्या पापांचा नाश करते.

फलं यन्नाप्यते यज्ञैर्द्धाम कृत्वा तदाप्यते। देवागारे कृते सर्व्वतीर्थस्नानफलं लभेत्

यज्ञांनी जे फळ मिळतं, तेच देवालय बांधून मिळतं; देवांचे मंदिर बांधल्यावर सर्व तीर्थांमध्ये स्नान केल्याचं फळ मिळतं.

देवाद्यर्थे हतानाञ्च रणे यत्तत्‌फलादिकम्। शाठ्येन पांशुना वापि कृतं धाम च नाकदम्

देवतांसाठी किंवा इतरांसाठी युद्धात मरण पावलेल्यांना जे फळ मिळतं, तेच फळ कपटाने किंवा फक्त वाळूने मंदिर बांधल्यावरही मिळतं.

एकायतनकृत् स्वर्गी त्र्यगारी ब्रह्मलोकभाक्। पञ्चागारी शम्भुलोकमष्टागाराद्धरौ स्थितिः

एक मंदिर बांधणारा स्वर्गात जातो; तीन बांधणारा ब्रह्मलोकात, पाच बांधणारा शंकराच्या लोकात आणि आठ मंदिर बांधणारा हरिजवळ राहतो.

षोडशालयकारी तु भुक्तिमुक्तिमवाप्नुयात्। कनिष्ठं मध्यमं श्रेष्ठं कारयित्वा हरेर्गृहम्

सोळा मंदिरं बांधणारा सुख आणि मोक्ष दोन्ही मिळवतो; लहान, मध्यम किंवा उत्तम हरिगृह बांधल्यावर—