अग्निपुराणम्

अरिमेदो विट्‌खदिरे कदरः खदिरे सिते । पञ्चाङ्गुलो वर्द्धमानस्चञ्चुर्गन्धर्वहस्तकः ।। ३६३.

अरिमेद, विटखदिर, कदर, पांढरा खदिर, पंचांगुल, वर्धमान, चंचू आणि गंधर्वहस्तक अशी झाडं तिथे आहेत.

पिण्डीतको मरुवकः पीतदारु च दारु च । देवादारुः पूतिकाष्ठं श्यामा तु महीलाह्वया ।। ३६३.

पिंडीतक, मरुवक, पितदारु, दारु, देवदारु, पूतिकाष्ठ आणि श्यामा जी महींला म्हणून ओळखली जाते.

लता गोवन्दनी गुन्दा प्रियङ्गुः फलिनी फली । मण्डूकपर्णपत्रोर्णनटकट्वङ्गटुण्टुकाः ।। ३६३.

लता, गोवंदनी, गुंदा, प्रियंगु, फलीनी, फली, मांडूकपर्णपत्र, उर्णनट, कट्वंग आणि टुंटुका.

श्योनाकशुकनासर्क्षदीर्घवृन्तकुटन्नटाः । पीतद्रुः सरलश्चाथ निचुलोऽम्बुज इज्जलः ।। ३६३.

श्योनाक, शुकनास, ऋक्ष, दीर्घवृंत, कुटन्नटा, पितद्रु, सरळ, निचुल, अंबुज आणि इज्जल.

काकोडुम्बरिका फल्गुररिष्टः पिचुमर्दकः । सर्व्वतोभद्रको निम्बे शिरीषस्तु कपीतनः ।। ३६३.

काकोडुंबरिका, फाल्गु, अरिष्ट, पिचुमर्द, सर्वतोभद्रक, निम्ब, शिरीष आणि कपीतन.

वकुलो वञ्जुलः प्रोक्तः पिच्छिलाऽगुरुशिंशपाः । जया जयन्ती तर्कारी कणिका गणिकारिका ।। ३६३.

वकुळ, वंजुळ, पिच्छिला, अगुरु, शिंशपा, जया, जयंती, टरकारी, कणिका आणि गणिकारिका.

श्रीपर्णमग्निमन्धः स्याद्वत्सको गिरिमल्लिका । कालस्कन्धस्तमालः स्यात् तण्डुलीयोऽल्पमारिषः ।। ३६३.

श्रीपर्ण, अग्निमंध, वत्सक, गिरिमल्लिका, कालस्कंध, तमाळ, तांदुळी आणि अल्पमारीष.

सिन्धुवारस्तु निर्गुण्डी सैवास्फोता वनोद्भवा । गणिका यूथिकाऽम्बष्ठा सप्तला नवमालिका ।। ३६३.

सिंधुवारा, निर्गुंडी, सैवा, स्फोटा, वनोद्भवा, गणिका, युथिका, अंबष्ठा, सप्तला आणि नवमालिका.

अतिमुक्तः पुण्ड्रकः स्यात्कुमारी तरणिः सहा । तत्र शोणे कुरुवकस्तत्र पीते कुरुष्टकः ।। ३६३.

अतिमुक्त, पुंड्रक, कुमारी, तरणी आणि सहा; लाल रंगात कुरुवक, पिवळ्या रंगात कुरुष्टक.

नीला झिण्टी द्वयोर्वाणा भ्क्तिण्टी सैरीयकस्तथा । तस्मिन् रक्ते कुरुवकः पीते सहचरी द्वयोः ।। ३६३.

नीला, झिंटी, द्वयोरवाणा, भक्तिंटी, सैरीयक; लाल रंगात कुरुवक, पिवळ्या रंगात सहचारी.

धुस्तूरः कितवो धूर्त्तो रुचको मातुलङ्गके । समीरणो मरुवकः प्रस्थपुष्पः फणिज्भ्क्तकः ।। ३६३.

धुतूरा, कितव, धूर्त, रुचक, मातुलंगक, समीरण, मरुवक, प्रस्थपुष्प आणि फणिजभक्तक.

कुठेरकस्तु पर्णासेऽथास्फोतो वसुकार्कके । शिवमल्ली पाशुपतो वृन्दा वृक्षादनी तथा ।। ३६३.

कुठेरक, पर्णास, स्फोट, वसुकर्कक, शिवमल्ली, पाशुपत, वृंदा आणि वृक्षादनी.

जीवन्तिका वृक्षरुहा गुडूची तन्त्रिकाऽमृता । सोमवल्ली मधुपर्णी मूर्वा तु मोरटी तथा ।। ३६३.

जीवन्तिका, वृक्षरुहा, गुडूची, तंत्रिका, अमृता, सोमवल्ली, मधुपर्णी, मूर्वा आणि मोरटी.

मधूलिका मधुश्रेणी गोकर्णी पीलुपर्ण्यपि । पाठाऽम्बष्ठा विद्धकर्णी प्राचीना वनतिक्तिका ।। ३६३.

मधूलिका, मधुश्रेणी, गोकर्णी, पीलुपर्णी, पाठा, अंबष्ठा, विद्धकर्णी, प्राचीन आणि वनतिक्तिका.

कटुः कटुम्भरा चाथ चक्राङ्गी शकुलादनी । आत्मगुप्ता प्रावृषायी कपिकच्छुश्च मर्कटी ।। ३६३.

कटु, कटुंभरा, चक्रांगी, शकुलादनी, आत्मगुप्ता, प्रावृषायी, कपिकच्छु आणि मर्कटी.

अपामार्गः शैखरिकः प्र्त्यक्पर्णी मयूरकः । फञ्चिका ब्राह्मणो भार्गी द्रवन्ती शम्भरी वृषा ।। ३६३.

अपामार्ग, शैखरिक, प्रत्यक्पर्णी, मयूरक, फंचिका, ब्राह्मण, भार्गी, द्रवन्ती, शंभरी आणि वृषा.

मण्डूकपर्णी भण्डीरी समङ्गा कालमेषिका । रोदनी कच्छुराऽनन्ता समुद्रान्ता दुरालभा ।। ३६३.

मंडूकपर्णी, भंडीरी, समंगा, काळमेषिका, रोदनी, कच्छुरा, अनंता, समुद्रांता आणि दुरलभा.

पृश्निपर्णी पृथक्पर्णी कलशिर्धावनिर्गुहा । निदीग्धिका स्पृशी व्याघ्री क्षुद्रा दुस्पर्श्या सह ।। ३६३.

पृष्णिपर्णी, पृथक्पर्णी, कलशी, धावनिर्गुहा, निदीघिका, स्पृशी, व्याघ्री, क्षुद्र आणि दुस्पर्श्या.

अवल्गुजः सोमराजी सुवल्लिः सोमवल्लिका । कालमेषी कृष्णाफ्ला वाकुची पूतिफल्यऽपि ।। ३६३.

अवल्गुज, सोमराजी, सुवल्ली, सोमवल्लिका, काळमेषी, कृष्णाफला, वाकुची आणि पूतिफली.

कणोषणोपकुल्या स्याच्छ्रेयसी गजपिप्पली । चव्यन्तु चविका काकचिञ्ची गुञ्चे तु कृष्णला ।। ३६३.

कणा, उषण आणि उपकुल्या यांच्या तयारीसाठी गजपिप्पळी उत्तम आहे. चव्य आणि चविका, काकचिंची, आणि गुंचासाठी कृष्णला योग्य आहे.

विश्वा विषा प्रतिविषा वनश्रृङ्गाटगोक्षुरौ । नारायणी शतमूली कालेयकहरिद्रवः ।। ३६३.

विश्वा, विषा, प्रतिविषा, वनशृंगाटा, गोक्षुर, नारायणी, शतमूळी, कालेयक आणि हळद ही औषधी आहेत.

दार्वी पचम्पचा दारु शुक्ला हैमवती वचा । वचोग्रगन्धा षड्‌ग्रन्था गोलोमी शतपर्विंका ।। ३६३.

दार्वी, पचंपचा, दारु, शुक्ला, हेमवती, वचा, तीव्र सुगंध असलेली वचा, षड्ग्रंथा, गोलोमी आणि शतपर्विंका या औषधी आहेत.

आस्फोता गिरिकर्णी स्यात् सिंहास्यो वासको वृषः । मिशी मधुरिकाच्छत्रा कोकिलाक्षेक्षुरक्षुरा ।। ३६३.

आस्फोटा, गिरिकर्णी, सिंहास्य, वासक, वृष, मिश्री, मधुरिका, छत्रा, कोकिलाक्ष, इक्षुरा आणि क्षुरा या वनस्पती आहेत.

विडङ्गोऽस्त्री कृमिघ्नः स्यात् वज्रद्रुस्रुक्स्नुही सुधा । गृद्वीका गोस्तनी द्राक्षा वला वाट्यालकस्तथा ।। ३६३.

विडंग, अश्री, कृमिघ्न, वज्रद्रु, स्रुक्स्नुही, सुधा, गृद्विका, गोस्तनी, द्राक्षा, वला आणि वाट्यालक या औषधी आहेत.

काला मसूरविदला त्रिपुटा त्रिवृत् । मधुकं क्लीतकं यष्टिमधुका मधुयष्टिका ।। ३६३.

काळा, मसूर, विदला, त्रिपुटा, त्रिवृत, मधुक, क्लीतक, यष्टिमधुक आणि मधुयष्टिका या वनस्पती आहेत.

विदारी क्षीरशुक्लेक्षुगन्धा क्रोष्ट्री च या सिता । गोपी श्यामा शारिवा स्यादनन्तोत्पलशारिवा ।। ३६३.

विदारी, क्षीरशुक्ल, इक्षुगंधा, क्रोष्ट्री, या, सिता, गोपी, श्यामा, शारिवा, अनंता आणि उत्पलशारिवा या औषधी आहेत.

मोचा रम्भा च कदली भष्टाकी दुष्प्रधर्षिणी । स्थिरा ध्रुवा सालपर्णी श्रृङ्गी तु वृषभो वृषः ।। ३६३.

मोचा, रम्भा, कदली, भष्ठाकी, दुष्प्रधर्षिणी, स्थिरा, ध्रुवा, सालपर्णी, श्रृंगी, वृषभ आणि वृष या वनस्पती आहेत.

गाङ्गेरुकी नागबला मुषली तालमूलिका । ज्योत्स्नी पटोलिका जाली अजश्रृङ्गी विषाणिका ।। ३६३.

गांगेरुकी, नागबला, मुषली, तालमूलिका, ज्योत्स्नी, पटोलिका, जाली, अजशृंगी आणि विषाणिका या औषधी आहेत.

स्याल्लाङ्गलिक्यग्निशिखा ताम्बूली गगवल्ल्यपि । हरेणू रेणुका कौन्ती ह्रीवेरो दिव्यनागरं ।। ३६३.

लांगलिकी, अग्निशिखा, तांबूली, गगवली, हरेणू, रेणुका, कौन्ती, ह्रीवेर आणि दिव्यनागर या वनस्पती आहेत.