अग्निपुराणम्

पारिभद्रे निम्बतरुर्मन्दारः पारिजातकः । वञ्जुलश्चित्रकृच्चाथ द्वौ पीतनकपीतनौ ।। ३६३.

पारिभद्रात नीमाचं झाड, मंदारात पारिजातक, तिथे वंजुळ, चित्रकृच आणि दोन पिवळी पितनक झाडं आहेत.

आम्रातके मधूके तु गुडपुष्पमधुद्रुमौ । पीलौ गुड़फलः स्रंसी नीदेयी चाम्बुवेतसः ।। ३६३.

आम्रातक आणि मधूक झाडांमध्ये गूळफुल आणि मधुद्रुम आहेत; पील, जड फळ असलेली स्रंसी, नीदयी आणि अंबुवेतस अशी झाडं आहेत.

शोभाञ्जने शिग्रुतीक्ष्णगन्धकाक्षीरमोचकाः । रक्तोऽसौ मधुशिग्रुः स्यादरिष्टः फेणिलः समौ ।। ३६३.

शोभांजन, शिग्रू, तीक्ष्ण वासाचा गंधकाक्षीर आणि मोचक अशी झाडं आहेत; लाल मधुशिग्रू, अरिष्ट आणि फेसाळ समौ पण आहेत.

गालवः शावरो लोध्रस्तिरीटस्तिल्वमार्जनौ । शेलुः श्लेष्मातकः शीत उद्दालो बहुवारकः ।। ३६३.

गालव, शावर, लोढ्र, तिरीट, तिलव आणि आर्जन अशी झाडं आहेत; शेलू, श्लेष्मातक, शीत, उद्दाल आणि बहुवारक पण आहेत.

वैकङ्कतः श्रुवावृक्षो ग्रन्थिलो व्याघ्रपादपि । तिन्दुकः स्फूर्जकः कालो नादेयी भूमिजम्बुकः ।। ३६३.

वैकंकट, श्रुवावृक्ष, ग्रंथिल, व्याघ्रपाद, तिंदुक, स्फूर्जक, काळा, नादयी आणि भूमिजांबुक अशी झाडं तिथे आहेत.

काकतिन्दौ पीलुकः स्याकत् पाटलिर्मोक्षमुष्ककौ । क्रमुकः पट्टिकाख्यः स्यात् कुम्भी कैटर्य्यकट्फले ।। ३६३.

काकतिंदू, पीलुक, स्याकत, पाटली, मोक्ष, मुष्कक, क्रमुक, पट्टिका, कुंभी, कैटार्य आणि कट्फळ अशी झाडं आहेत.

वीरवृक्षोऽरुष्करोऽग्निमुखी भल्लातकी त्रिषु । सर्जकासनजीवश्च पीतसालेऽथ मालके ।। ३६३.

वीरवृक्ष, अरुष्कर, अग्निमुखी आणि भल्लातकी तीन प्रकारात; सरजका, सनजीव, पितसाल आणि मालक अशी झाडं आहेत.

सर्जाश्वकर्णौ वीरेन्द्रौ इन्द्रद्रुः ककुभोऽर्जुनः । इङ्गुदी तापसतरर्मोचा शाल्मलिरेव च ।। ३६३.

सरज, अश्वकर्ण, वीरेंद्र, इंद्रद्रु, ककुभ, अर्जुन, इंगुडी, तापसतर, मोचा आणि शाल्मली अशी झाडं तिथे आहेत.

चिरविल्वो नक्तमालः करजश्च करञ्चके । प्रकीर्य्यः पूतिकरजो मर्कट्यङ्गरवल्लरी ।। ३६३.

चिरविल्व, नक्तमाल, करज आणि करंजक; प्रकीर्य, पूतिकरज आणि माकडाच्या हातासारखी वल्लरी आहेत.

रोही रोहितकः प्लीहशत्रुर्दाड़िमपुष्पकः । गायत्री बालतनयः खदिरो दन्तधावनः ।। ३६३.

रोही, रोहितक, प्लीहशत्रू, दारिमपुष्पक, गायत्री, बालतनय, खदिर आणि दंतधावन अशी झाडं आहेत.

अरिमेदो विट्‌खदिरे कदरः खदिरे सिते । पञ्चाङ्गुलो वर्द्धमानस्चञ्चुर्गन्धर्वहस्तकः ।। ३६३.

अरिमेद, विटखदिर, कदर, पांढरा खदिर, पंचांगुल, वर्धमान, चंचू आणि गंधर्वहस्तक अशी झाडं तिथे आहेत.

पिण्डीतको मरुवकः पीतदारु च दारु च । देवादारुः पूतिकाष्ठं श्यामा तु महीलाह्वया ।। ३६३.

पिंडीतक, मरुवक, पितदारु, दारु, देवदारु, पूतिकाष्ठ आणि श्यामा जी महींला म्हणून ओळखली जाते.

लता गोवन्दनी गुन्दा प्रियङ्गुः फलिनी फली । मण्डूकपर्णपत्रोर्णनटकट्वङ्गटुण्टुकाः ।। ३६३.

लता, गोवंदनी, गुंदा, प्रियंगु, फलीनी, फली, मांडूकपर्णपत्र, उर्णनट, कट्वंग आणि टुंटुका.

श्योनाकशुकनासर्क्षदीर्घवृन्तकुटन्नटाः । पीतद्रुः सरलश्चाथ निचुलोऽम्बुज इज्जलः ।। ३६३.

श्योनाक, शुकनास, ऋक्ष, दीर्घवृंत, कुटन्नटा, पितद्रु, सरळ, निचुल, अंबुज आणि इज्जल.

काकोडुम्बरिका फल्गुररिष्टः पिचुमर्दकः । सर्व्वतोभद्रको निम्बे शिरीषस्तु कपीतनः ।। ३६३.

काकोडुंबरिका, फाल्गु, अरिष्ट, पिचुमर्द, सर्वतोभद्रक, निम्ब, शिरीष आणि कपीतन.

वकुलो वञ्जुलः प्रोक्तः पिच्छिलाऽगुरुशिंशपाः । जया जयन्ती तर्कारी कणिका गणिकारिका ।। ३६३.

वकुळ, वंजुळ, पिच्छिला, अगुरु, शिंशपा, जया, जयंती, टरकारी, कणिका आणि गणिकारिका.

श्रीपर्णमग्निमन्धः स्याद्वत्सको गिरिमल्लिका । कालस्कन्धस्तमालः स्यात् तण्डुलीयोऽल्पमारिषः ।। ३६३.

श्रीपर्ण, अग्निमंध, वत्सक, गिरिमल्लिका, कालस्कंध, तमाळ, तांदुळी आणि अल्पमारीष.

सिन्धुवारस्तु निर्गुण्डी सैवास्फोता वनोद्भवा । गणिका यूथिकाऽम्बष्ठा सप्तला नवमालिका ।। ३६३.

सिंधुवारा, निर्गुंडी, सैवा, स्फोटा, वनोद्भवा, गणिका, युथिका, अंबष्ठा, सप्तला आणि नवमालिका.

अतिमुक्तः पुण्ड्रकः स्यात्कुमारी तरणिः सहा । तत्र शोणे कुरुवकस्तत्र पीते कुरुष्टकः ।। ३६३.

अतिमुक्त, पुंड्रक, कुमारी, तरणी आणि सहा; लाल रंगात कुरुवक, पिवळ्या रंगात कुरुष्टक.

नीला झिण्टी द्वयोर्वाणा भ्क्तिण्टी सैरीयकस्तथा । तस्मिन् रक्ते कुरुवकः पीते सहचरी द्वयोः ।। ३६३.

नीला, झिंटी, द्वयोरवाणा, भक्तिंटी, सैरीयक; लाल रंगात कुरुवक, पिवळ्या रंगात सहचारी.

धुस्तूरः कितवो धूर्त्तो रुचको मातुलङ्गके । समीरणो मरुवकः प्रस्थपुष्पः फणिज्भ्क्तकः ।। ३६३.

धुतूरा, कितव, धूर्त, रुचक, मातुलंगक, समीरण, मरुवक, प्रस्थपुष्प आणि फणिजभक्तक.

कुठेरकस्तु पर्णासेऽथास्फोतो वसुकार्कके । शिवमल्ली पाशुपतो वृन्दा वृक्षादनी तथा ।। ३६३.

कुठेरक, पर्णास, स्फोट, वसुकर्कक, शिवमल्ली, पाशुपत, वृंदा आणि वृक्षादनी.

जीवन्तिका वृक्षरुहा गुडूची तन्त्रिकाऽमृता । सोमवल्ली मधुपर्णी मूर्वा तु मोरटी तथा ।। ३६३.

जीवन्तिका, वृक्षरुहा, गुडूची, तंत्रिका, अमृता, सोमवल्ली, मधुपर्णी, मूर्वा आणि मोरटी.

मधूलिका मधुश्रेणी गोकर्णी पीलुपर्ण्यपि । पाठाऽम्बष्ठा विद्धकर्णी प्राचीना वनतिक्तिका ।। ३६३.

मधूलिका, मधुश्रेणी, गोकर्णी, पीलुपर्णी, पाठा, अंबष्ठा, विद्धकर्णी, प्राचीन आणि वनतिक्तिका.

कटुः कटुम्भरा चाथ चक्राङ्गी शकुलादनी । आत्मगुप्ता प्रावृषायी कपिकच्छुश्च मर्कटी ।। ३६३.

कटु, कटुंभरा, चक्रांगी, शकुलादनी, आत्मगुप्ता, प्रावृषायी, कपिकच्छु आणि मर्कटी.

अपामार्गः शैखरिकः प्र्त्यक्पर्णी मयूरकः । फञ्चिका ब्राह्मणो भार्गी द्रवन्ती शम्भरी वृषा ।। ३६३.

अपामार्ग, शैखरिक, प्रत्यक्पर्णी, मयूरक, फंचिका, ब्राह्मण, भार्गी, द्रवन्ती, शंभरी आणि वृषा.

मण्डूकपर्णी भण्डीरी समङ्गा कालमेषिका । रोदनी कच्छुराऽनन्ता समुद्रान्ता दुरालभा ।। ३६३.

मंडूकपर्णी, भंडीरी, समंगा, काळमेषिका, रोदनी, कच्छुरा, अनंता, समुद्रांता आणि दुरलभा.

पृश्निपर्णी पृथक्पर्णी कलशिर्धावनिर्गुहा । निदीग्धिका स्पृशी व्याघ्री क्षुद्रा दुस्पर्श्या सह ।। ३६३.

पृष्णिपर्णी, पृथक्पर्णी, कलशी, धावनिर्गुहा, निदीघिका, स्पृशी, व्याघ्री, क्षुद्र आणि दुस्पर्श्या.

अवल्गुजः सोमराजी सुवल्लिः सोमवल्लिका । कालमेषी कृष्णाफ्ला वाकुची पूतिफल्यऽपि ।। ३६३.

अवल्गुज, सोमराजी, सुवल्ली, सोमवल्लिका, काळमेषी, कृष्णाफला, वाकुची आणि पूतिफली.