अग्निपुराणम्

पीठपद्मद्वयं तारा द्विभुजा वा चतुर्भजा । सिंहस्था वा वृकस्था वा अष्टाष्टादशसत्करा ।। ३२६.

ती तारा दोन कमळांच्या आसनांवर बसलेली, दोन किंवा चार हातांची, सिंहावर किंवा लांडग्यावर बसलेली, आठ, अठरा किंवा चौसष्ट हातांची असू शकते.

स्रगक्षसूत्रकलिका गलकोत्पलपिण्डिका । शरं धनुर्व्वा सव्येन पाणिनान्यतमं वहत् ।। ३२६.

ती गळ्यात हार, माळ, कळी, कमळांची माळ किंवा कमळांचा गुच्छ घालते आणि डाव्या हातात बाण किंवा धनुष्य धरते.

वामेन पुस्तताम्बूलदण्डाभयकमण्डलुम् । गणेशदर्पणेष्वासान्दद्यादेकैकशः क्रमात् ।। ३२६.

डाव्या हातात ती पुस्तक, तांब्या, काठी, अभयमुद्रा किंवा कमंडलू धरते; तसेच गणेशाचं चिन्ह, आरसा किंवा धनुष्य यापैकी काहीही क्रमाने घेते.

व्यक्ताऽथवाकार्य्या षद्ममुद्रा स्मृतासने । तिङ्गमुद्रा शिवस्योक्ता मुदा चावाहनी द्वयोः ।। ३२६.

ती प्रकट किंवा चित्रित करायची आहे; सहा पाकळ्यांचं कमळ आसन आहे, टिंगमुद्रा ही शिवाची सांगितली आहे आणि आनंदाने आवाहनमुद्रा दोघांसाठी आहे.

शक्तिमुद्रा तु योन्याख्या चतुरस्रन्तु मण्डलं । चतुरस्रं त्रिपत्राब्जं मध्यकोष्ठचतुष्टये ।। ३२६.

शक्तिमुद्रेला योनिमुद्रा असं म्हणतात; मंडल चौकोनी आहे, मध्यभागी तीन पाकळ्यांचं कमळ आणि चार मध्यकोष्ट आहेत.

त्र्यश्रोर्द्धे चार्द्धेचन्द्रस्तु द्विपदं द्विगुणं क्रमात् । द्विगुणं द्वारकण्ठन्तु द्विगुणादुपकण्ठतः ।। ३२६.

त्रिकोणाच्या वरती अर्धचंद्र आहे; दोन बाजू दोनपट आहेत, दार व त्याचा उंबरठा दोनपट, आणि आतला उंबरठाही दोनपट आहे.

द्वारत्रयं त्रयं दिक्षु अथ वा भद्रके यजेत् । स्थण्डिले वाथ संस्थाप्य पञ्चगव्यामृतादिना ।। ३२६.

तीन दिशांना तीन दारे आहेत, किंवा शुभ स्थळी पूजा करावी; किंवा स्थळी स्थापना करून, पाच गोमूत्र व अमृत याने पूजा करावी.

रक्तपुष्पाणि देयानि पूजयित्वा ह्युदङ्‌मुखः । शतं हुत्वामृताज्यञ्च चपूर्णादः सर्व्वसिद्धिभाक् ।। ३२६.१८ बलिन्दत्वा कुमारीश्च तिस्रो वा चाष्ट भोजयेत् । नैवह्यं शिवभक्तेषु दद्यान्न स्वयमाचरेत् ।। ३२६.

लाल फुलं अर्पण करावीत, उत्तराभिमुख होऊन पूजा करावी; अमृत व तुपाने शंभर आहुती दिल्यावर, पूर्ण विधी करणारा सर्व सिद्धी प्राप्त करतो.

कन्यार्थी लभते कन्यां अपुत्रः पुत्रमाप्नुयात् । दुर्भगा चैव सौभाग्यं राजा राज्यं जयं रणे ।। ३२६.

ज्याला कन्या हवी असेल त्याला कन्या मिळते; ज्याला पुत्र नाही त्याला पुत्र मिळतो; दुर्दैवीला सौभाग्य मिळतं, आणि राजाला राज्य व रणात विजय मिळतो.

अष्टलक्षैश्च वाक्सिद्धिर्देवाद्या वश्माप्नुयुः । न निवेद्य न चास्नीयाद्वामहस्तेन चार्च्चयेत् ।। ३२६.

आठ लाखांनी वाणी सिद्ध होते; देव व इतरांना वशता मिळते. न सांगता अर्पण किंवा सेवन करू नये, आणि पूजा डाव्या हाताने करावी.

अष्टम्याञ्च चतुर्दश्यां तृतीयायां विशेषतः । मृत्युञ्जयार्च्चनं वक्ष्ये पूजयेत् कलसोदरे ।। ३२६.

अष्टमी, चतुर्दशी आणि विशेषतः तृतीया या दिवशी, मृत्युञ्जयाची पूजा कशी करावी ते मी सांगतो, ती कलशाच्या आत करावी.

हूयमानञ्च प्रणवो मूर्त्तिरोजस ईदृशं । मूलञ्च वौषडन्तेन कुम्भमुद्रां प्रदर्शयेत् ।। ३२६.

होम करताना ॐ असा प्रणव उच्चारावा; असं रूप स्थापन करावं. मूळ मंत्र 'वौषट्' ने संपतो आणि कलशमुद्रा दाखवावी.

होमयेत् क्षीरदूर्वाज्यममृताञ्च पुनर्नवाम् । पायसञ्च पुरोडासमयुतन्तु पजेन्मनुं ।। ३२६.

दूध, दुर्वा, तूप, अमृत, पुनर्नवा, पायस आणि पुरोडाशासहित नैवेद्य मंत्रोच्चाराने अर्पण करावा.

चतुर्मुखं चतुर्वाहुं द्वाभ्याञ्च कलसन्दधत् । वरदाभयकं द्वाभ्यां स्नायाद्वै कुम्भमुद्रया ।। ३२६.

तो चार मुखांचा, चार हातांचा, दोन हातांनी दोन कलश धरलेला, दोन हातांनी वरदान आणि अभय देणारा, कलशमुद्रेत स्नान घालावं.

आरोग्यैश्वर्य्यदीर्घायुरौषधं मन्त्रितं शुभम् । अपमृत्युहरो ध्यातः पूजितोऽद्भुत एव सः ।। ३२६.

आरोग्य, ऐश्वर्य आणि दीर्घायुष्यासाठी मंत्रित औषध शुभ असतं; त्याचं ध्यान आणि पूजा केल्यावर तो अकालमृत्यू दूर करणारा ठरतो.

ईश्वर उवाच व्रतेश्वरांश्च सत्यादीनिष्ट्वा व्रतसम्र्पणम्। अरिष्टशमने शस्तमरिष्टं सूत्रनायकम् ।। ३२७.

ईश्वर म्हणतो: सत्यादी व्रतस्वामींची पूजा करून व्रत समर्पण करावं; अपशकुन दूर करण्यासाठी सर्वात उत्तम म्हणजे संकट टाळणारा धागा.

हेमरत्नमयं भूत्यै महाशङ्खञ्च मारणे । आप्यायने शङ्खसूत्रं मौक्तिकं पूत्रवर्द्धनम् ।। ३२७.

समृद्धीसाठी सोन्याचा किंवा रत्नांचा धागा, मारणासाठी मोठा शंख, वृद्धीसाठी शंखाचा दोरा, आणि पुत्रवाढीसाठी मोत्याचा दोरा वापरावा.

स्फाटिकं भूतिदं कौशं मुक्तिदं रुद्रनेत्रजं । धात्रीफलप्रमाणेन रुद्राक्षँ चोत्तमन्ततः ।। ३२७.

स्फटिक जीवन देतो, रेशीम मोक्ष देतं, आणि रुद्राच्या डोळ्यातून जन्मलेलं रुद्राक्ष, आवळ्याएवढं मोठं असेल तर ते सर्वात श्रेष्ठ मानलं जातं.

समेरुं मेरुहीनं वा सूत्रं जप्यन्तु मानसम् । अनामाङ्गुष्ठमाक्रम्य जपं भाष्यन्तु कारयेत् ।। ३२७.

माळेत मेरू असो वा नसो, मंत्र मनातल्या मनात म्हणावा. अंगठ्यापासून अनामिकेकडे माळ फिरवावी, आणि जप तोंडाने बोलावा.

तर्ज्जन्यङ्गुष्ठमाक्रम्य न मेरुं लङ्घयेज्जपे । प्रमादात् पतिते सूत्रे जप्तव्यन्तु शतद्वयम् ।। ३२७.

तर्जनीपासून अंगठ्यापर्यंत माळ फिरवावी, पण जप करताना मेरू कधीही ओलांडू नये. जर माळ निष्काळजीपणामुळे खाली पडली, तर दोनशे वेळा मंत्र म्हणावा.

सर्ववाद्यमयी घण्टा तस्या वादनमर्थकृत् । गोशकृन्मूत्रवल्मीकमृत्तिकाभस्मवारिभिः ।। ३२७.

सर्व प्रकारच्या धातूंपासून बनवलेली घंटा योग्य असते. तिचा आवाज महत्वाचा असतो, आणि ती गायीच्या शेणाने, मूत्राने, वाळमुठीच्या मातीनं, भस्माने आणि पाण्याने शुद्ध करावी.

वेस्मायतनलिङ्गादेः कार्य्यमेवं विशोधनम् । स्कन्दो नमः शिवायेति मन्त्रः सर्व्वार्थसाधकः ।। ३२७.

घर, मंदिर किंवा लिंग यांची शुद्धी ह्याच प्रकारे करावी. 'स्कंद, शिवाला नमस्कार' हा मंत्र सर्व कार्य सिद्ध करतो.

गीतः पञ्चाक्षरो वेदे लोके गीतः षड़क्षरः । ओमित्यन्ते स्थितः शम्भुर्म्मुद्रार्थं वटवीजवत् ।। ३२७.

पंचाक्षरी मंत्र वेदात गायला जातो, आणि षडक्षरी मंत्र लोकांमध्ये प्रचलित आहे. 'ॐ' हा शब्द शेवटी शंभू म्हणून उभा राहतो, जणू काही वडाच्या बीसारखा, मुद्रा करण्यासाठी.

क्रमान्नमः शिवायेति ईशानाद्यानि वै विदुः । षड़क्षरस्य सूत्रस्य भाष्यद्विद्याकदम्बकं ।। ३२७.

क्रमाने 'शिवाला नमस्कार' आणि ईशानादी मंत्र ओळखले जातात. षडक्षरी सूत्र हे अनेक भाष्य आणि विद्या यांचा समूह आहे.

यदोँनमः शिवायेति एतावत् परमं पदम् । अनेन पूजयेल्लिङ्गं लिङ्गे यस्मात् स्थितः शिवः ।। ३२७.

'शिवाला नमस्कार' हेच सर्वोच्च स्थान आहे. या मंत्राने लिंगाची पूजा करावी, कारण लिंगातच शिव वास करतो.

अनुग्रहाय लोकानां धर्म्मकामार्थमुक्तिदः । यो न पूजयते लिङ्गन्न स धर्म्मादिभाजनं ।। ३२७.

संपूर्ण जगासाठी कल्याण, धर्म, काम आणि मोक्ष देणारा जो लिंगाची पूजा करत नाही, तो धर्म वगैरेचा अधिकारी होत नाही.

लिङ्गार्च्चनाद्भुक्तिमुक्तिर्यावज्जीवमतो यजेत् । वरं प्राणपरित्यागो भुञ्जीतापूज्य नैव तं ।। ३२७.

लिंगाची भक्तीपूर्वक पूजा केल्याने आयुष्यभर भोग आणि मोक्ष मिळतो. म्हणून त्याची पूजा करावी; त्याऐवजी प्राण सोडणंही चालेल, पण पूजा न करणे योग्य नाही.

रुद्रस्य पूजनाद्रुद्रो विष्णुः स्याद्विष्णुपूजनात् । सूर्य्यः स्यात् सूर्य्यपूजातः शक्त्यादिः शक्तिपूजनात् ।। ३२७.

रुद्राची पूजा केल्याने माणूस रुद्र होतो; विष्णूची पूजा केल्याने विष्णू होतो; सूर्याची पूजा केल्याने सूर्य होतो; शक्ती वगैरेची पूजा केल्याने तसंच फळ मिळतं.

सर्वयज्ञतपोदाने तीर्थे वेदेषु यत् फलं । तत् फलं कोटिगुणितं स्थाप्य लिङ्गं लभेन्नरः ।। ३२७.

सर्व यज्ञ, तप, दान, तीर्थयात्रा आणि वेदांमधून जे फळ मिळतं, ते लिंग स्थापनेने कोटीपटीने वाढून मिळतं.