अग्निपुराणम्

पालाशवीजपानेन लभेत पुत्रकन्तथा । ओं उत्तिष्ठ चामुण्डे जम्भय मोहय अमुकं वशमानय स्वाहा । षड्‌विंशा सिद्धविद्या सा नदीतीरमृता श्रियम् ।। ३२५.

पालाशाच्या बियांपासून पेय घेतल्याने पुत्र मिळतो. ॐ, उठ चामुंडे, जंभ करा, मोह करा, अमुक अमुकाला वश करा, स्वाहा. ही छब्बीसावी सिद्ध विद्या आहे, नदीच्या काठीचे अमृत, जी श्रीमंती देते.

कृत्वोन्मत्तरसेनैव नामालिख्मार्कपत्रके । मूत्रोत्सर्गन्ततः कृत्वा जपेत्तामानेयेत्तस्त्रियम् ।। ३२३.

उन्मत्त मूळाच्या रसाने नाव अर्काच्या पानावर लिहून, मग मूत्र विसर्जन करून, मंत्र जपावा आणि त्या स्त्रीला आणता येते.

ओं क्षुंसः वषट् । मद्वामृत्युञ्जयो मन्त्रो जप्याद्धोमाच्च पुष्टिकृत् । ओं हंसः ह्रूँ हूं स ह्नः सौः । मृतसञ्जीवनी विद्या अष्टार्णा जयकृद्रणे ।। ३२३.

ॐ क्षुंसः वषट्. मृत्युञ्जय मंत्र जपून आणि होम केल्याने पोषण मिळते. ॐ हंसः ह्रूं हूं सः ह्नः सौः. मृतांना जिवंत करणारी, आठ अक्षरी ही विद्या युद्धात विजय देते.

मन्त्रा ईशानमुख्याश्च धर्म्मकामादिदायकाः । ईशानः सर्वविद्यानामीश्वरः सर्वभूतानां ।। ३२३.

मंत्रांचे प्रमुख ईशान असून, हे मंत्र धर्म, काम आणि इतर सर्व काही देतात. ईशान हा सर्व विद्यांचा स्वामी आहे, आणि तो सर्व जीवांचा अधिपती आहे.

ब्रह्माणश्चाधिपतिर्ब्रह्म शिवो मेऽस्तु सदाशिवः । ओं तत्पुरुषाय शिद्महे महादेवाय धीमहि तन्नो रुद्रः प्रचोदयात् । ओं अघोरेभ्योऽथ घोरेभ्यो घोरहरेभ्यस्तु सर्वतः ।। ३२३.

तो ब्रह्माचा देखील स्वामी आहे; ब्रह्म, शिव आणि सदा शिव नेहमी माझ्यावर कृपा करो. ॐ, त्या परम पुरुषाचे आपण ध्यान करतो, आपण महादेवाचे स्मरण करतो; रुद्र आम्हाला प्रेरणा देवो. ॐ, जे भयाच्या पलीकडे आहेत, जे भयंकर आहेत, जे भय दूर करतात, अशा सर्वांना—

ईश्वर उवाच रुद्राक्षकटकं धार्य्यं विषमं सुसमं दृढम् । एकत्रिपञ्चवदनं यथालाभन्तु धारयेत् ।। ३२५.

ईश्वर म्हणाले: रुद्राक्षाचे कडे असमान किंवा सम असो, ते घट्ट घालावे; एक, तीन, पाच किंवा ज्या प्रमाणे मिळतील, तशा मुखांचे असू शकतात.

द्विचतुःषण्मुखं शस्तमव्रणं तीव्रकण्ठकं । दक्षवाहौ शिखादौ च धारयेच्चतुराननं ।। ३२५.

दोन, चार किंवा सहा मुखांचे कडे उत्तम, निर्दोष आणि मजबूत दोऱ्याचे असावे; चार मुखांचे कडे उजव्या हातावर, शिखा किंवा इतरत्र घालावे.

अब्रह्मचारी ब्रह्मचारी अस्नातः स्नातको भवेत् । हैमी वा मुद्रिका धार्य्या शिवमन्त्रेण चार्च्च्य तु ।। ३२५.

जो ब्रह्मचारी नाही किंवा जो ब्रह्मचारी आहे, किंवा जो अंघोळ केलेला नाही, तो अंघोळ केल्यावर शुद्ध होतो; सोन्याची अंगठी घालावी आणि शिवमंत्राने पूजन करावे.

शिवः शिखा तथा ज्योतिः सवित्रश्चेतिगोचराः । गोचरन्तु कुलं ज्ञेयं तेन लक्षअयस्तु दीक्षइतः ।। ३२५.

शिव, शिखा आणि तेज, तसेच सविता हे त्याचे क्षेत्र आहेत; त्या क्षेत्रावरून कुळ ओळखावे आणि त्या चिन्हावरून दीक्षा मिळते.

प्राजापत्यो महीपालः कपोतो ग्रन्थिकः शिवे । कुटिलाश्चैव वेतालाः पद्महंसाः शिखाकुले ।। ३२५.

प्राजापत्य, राजा, कपोत, ग्रंथिक हे शिवाचे आहेत; वाकडे, वेताळ, कमळ आणि हंस हे शिखा कुळाचे आहेत.

धृताराष्ट्रा बकाः काका गोपाला ज्योतिसंज्ञके । कुटिका सारठाश्चैव गुटिका दण्डिनोऽपरे ।। ३२५.

धृतराष्ट्र, बगळे, कावळे, गवळी हे तेज कुळाचे समजले जातात; झोपडीत राहणारे, सारथी, माळ घालणारे आणि दंड धरणारे हे इतर आहेत.

सावित्री गोचरे चैवमेकैकस्तु चतुर्विधः । सिद्धाद्यंशकमाख्यास्ये येन मन्त्रः सुसिद्धिदः ।। ३२५.

सावित्री क्षेत्रात प्रत्येकजण चार प्रकारचा असतो; मी सिद्धांचा पहिला भाग सांगतो, ज्यामुळे मंत्र मोठे यश देतो.

भूमौ तु मातृका लेख्याः कूटषण्डविवर्ज्जिताः । मन्त्राक्षराणि विश्लिष्य अनुस्वारं नयेत् पृथक् ।। ३२५.

मातृका अक्षरे जमिनीवर लिहावीत, गुप्त आणि नपुंसक टाळावीत; मंत्राची अक्षरे वेगळी करून, अनुस्वार वेगळा घालावा.

साधकस्य तु या संज्ञा तस्या विश्लेषणं चरेत् । मन्त्रस्यादौ तथा चान्ते साधकार्णानि योजयेत् ।। ३२५.

साधकाचे नाव वेगळे करावे; मंत्राच्या सुरुवातीला आणि शेवटी साधकाची अक्षरे जोडावीत.

सिद्धः साध्यः सुसिद्धोऽरिः संज्ञातो गणयेत् क्रमात् । मन्त्रस्यादौ तथा चान्ते सिद्धिदः स्याच्छतांशतः ।। ३२५.

सिद्ध, साध्य, सुसिद्ध, आणि अरि असे अनुक्रमे मोजावेत; मंत्राच्या सुरुवातीला आणि शेवटी घातल्यास, यशश्वी होणे शंभरपट होते.

सिद्धादिश्चान्तसिद्धिश्च तत्क्षणादेव सिध्यति । सुसुद्धादिः सुसिद्धान्तः सिद्धवत् परिकल्पयेत् ।। ३२५.

सुरुवातीला सिद्ध आणि शेवटी सिद्ध असेल, तर त्याच क्षणी यश मिळते; सुसिद्धाने सुरुवात आणि सुसिद्धाने शेवट असेल, तर ते सिद्धासारखे मानावे.

अरिमादौ तथान्ते च दूरतः परिवर्ज्जयेत् । सिद्धः सुसिद्धश्चैकार्थे अरिः साध्यस्तथैव च ।। ३२५.

अरि सुरुवातीला आणि शेवटी टाळावे, आणि दूर ठेवावे; सिद्ध, सुसिद्ध, साध्य आणि अरि यांचा अर्थ सारखाच आहे.

आदौ सिद्धः स्थितो मन्त्रे तदन्ते तद्वदेव हि । मध्ये रिपुसहस्राणि न दोषाय भवन्ति हि ।। ३२५.

मंत्राच्या सुरुवातीला आणि शेवटी सिद्ध असेल, तर मध्ये हजारो शत्रू असले तरी काहीही दोष होत नाही.

मायाप्रसादप्रणवेनांशकः ख्यातमन्त्रके । ब्रह्मांशको ब्र्ह्मविद्या विष्ण्वङ्गो वैष्णवः स्मृतः ।। ३२५.

माया, प्रसाद आणि प्रणव यांचा भाग असलेला मंत्र प्रसिद्ध आहे; ब्रह्माचा भाग म्हणजे ब्रह्मविद्या, विष्णूचा भाग वैष्णव म्हणतात.

रुद्रांशको भवेद्वीर इन्द्रांशश्चेश्वरप्रियः । नागांशो नागस्तब्धाक्षो यक्षांशो भूषणप्रियः ।। ३२५.

रुद्राचा अंश असलेला पुरुष शूरवीर असतो; इंद्राचा अंश असलेला इस्वराला प्रिय असतो; नागाचा अंश असलेला पुरुष स्थिर डोळ्यांचा असतो; यक्षाचा अंश असलेला दागिन्यांना आवडणारा असतो.

गन्धर्व्वाशोऽतिगीतादि भीमांशो राक्षसांशकः । दैत्यांशः स्याद् युद्धकार्य्यो मानी विद्याधरांशकः ।। ३२५.

गंधर्वाचा अंश असलेला गाण्याला फारच आसक्त असतो; भीमाचा अंश असलेला राक्षसी स्वभावाचा असतो; दैत्याचा अंश असलेला युद्धासाठी उत्सुक असतो; आणि जो माणूस अभिमानी असतो, तो विद्याधराचा अंश असतो.

पिशाचांशो मलाक्रान्तो मन्त्रं दद्यान्निरीक्ष्य च । मन्त्र एकात् फड़न्तः स्यात् विद्यापञ्चाशतावधि ।। ३२५.

पिशाचाचा अंश असलेला माणूस अपवित्रतेने ग्रस्त असतो; त्याने मंत्र नीट पाहून द्यावा; 'फट्' ने संपणारा मंत्र पन्नास अक्षरांपर्यंत विद्या देतो.

बाला विंशाक्षरान्ता च रुद्रा द्वाविंशगायुधा । तत ऊर्द्ध्वन्तु ये मन्त्रा वृद्वा यावच्छतत्रयं ।। ३२५.

बालामंत्र वीस अक्षरी असतो; रुद्रामंत्र बावीस शस्त्रांनी युक्त असतो; त्यापुढे, हे ज्ञानी, मंत्र छत्तीस ते छ्याहत्तर अक्षरांपर्यंत असतात.

अकारादिहकारान्ताः क्रमात् पक्षौ सितासितौ । अनुस्वारविसर्गेण विना चैव स्वरा दश ।। ३२५.

'अ' पासून 'ह' पर्यंतच्या वर्णांचे दोन गट आहेत—एक पांढरे, एक काळे; अनुनासिक आणि विसर्ग वगळता, दहा स्वर आहेत.

ह्रस्वाः शुक्ला दीर्घाः श्यामांस्तिथयः प्रतिपन्मुखाः । उदिते शान्तिकादीनि भ्रमिते वश्यकादिकम् ।। ३२५.

लघु स्वर पांढरे, दीर्घ स्वर काळसर असतात; चंद्राच्या कलांमध्ये प्रतिपदेला सुरुवात होते; सूर्य उगवताना शांतीसारखी कर्मे करावीत, चंद्र उगवताना वश्यादी कर्मे करावीत.

भ्रामिते सन्धयो द्वेषोच्चाटने स्तम्भनेऽस्तकम् । इहावाहे शान्तिकाद्यं पिङ्गले कर्षणादिकम् ।। ३२५.

चंद्र फिरत असताना संधिकाळात द्वेष, उच्चाटन, स्तंभन यांसाठी कर्मे करावीत; चंद्र स्थिर असताना शांतीसाठी; पिंगट अवस्थेत आकर्षणादी कर्मे करावीत.

मारणोच्चाटनादीनि विषुवे पञ्चधा पृथक् । अधरस्य गृहे पृथ्वी ऊर्द्ध्वे तेजोऽन्तरा द्रवः ।। ३२५.

मारण, उच्चाटन यांसारखी कर्मे विषुवत्काळी वेगवेगळ्या पाच प्रकारे करावीत; खालच्या भागात पृथ्वी, वर तेज, मध्ये द्रव असतो.