अग्निपुराणम्

चतुरस्त्रीकृते क्षेत्रे मण्डलादीनि वै लिखेत्। रसवाणाक्षिकोष्ठेषु सर्व्वतोबद्रमालिखेत्

चौकोनी केलेल्या जागेत मंडल आणि इतर आकृती काढाव्यात. पारद आणि सुवर्णासाठीच्या कप्प्यात सर्व बाजूंनी शुभ चिन्हे काढावीत.

षट्‌त्रिंशत्कोष्ठकैः पद्मं पीठं पङ्‌क्त्या बहिर्भवेत्। द्वाभ्यान्तु वीथिका तस्माद् द्वाभ्यां द्वाराणि दिक्षु च

छत्तीस कप्प्यांनी कमळाचे आसन ओळीने बाहेर काढावे. दोन कप्प्यांनी वाटा तयार होतात आणि दोन कप्प्यांनी दिशांना दरवाजे असतात.

वर्त्तु लं भ्रामयित्वा तु पद्मक्षेत्रं पुरोदितम्। पद्मार्द्धे भ्रामयित्वा तु भागं द्वादशमं बहिः

रेषा फिरवून समोर कमळक्षेत्र आखावे. अर्धे कमळ फिरवून बाहेर बारावे भाग काढावा.

विभज्य भ्रामयेच्छेषं चतुः क्षेत्रन्तु वर्त्तुलम्। प्रथमं कर्णिकाक्षेत्रं केशराणां द्वितीयकम्

विभागून उरलेले भाग गोलाकार फिरवावेत, चार क्षेत्रे तयार करावीत. पहिले म्हणजे मध्यभाग, दुसरे केशरांसाठी.

तृतीयं दलसन्धीनां दलाग्राणां चतुर्थकम्। प्रसार्य कोणसूत्राणि कोणदिङ्मध्यमन्ततः

तिसरे म्हणजे पाकळ्यांच्या सांध्यांसाठी, चौथे म्हणजे पाकळ्यांच्या टोकांसाठी. मग कोपऱ्यापर्यंत आणि दिशांच्या मध्यापर्यंत रेषा सरळ कराव्यात.

निधाय केशराग्रे तु दलसन्धींस्तुलाञ्छयेत्। पातयित्वाथ सूत्राणि तत्र पत्राष्टकं लिखेन

केशराच्या टोकावर ठेवून, पाकळ्यांच्या सांध्यांचे माप घ्यावे. मग त्या ठिकाणी रेषा सोडून आठ पाने काढावीत.

दलस्न्ध्यन्तशलन्तु मानं मध्ये निधाय तु। दलाग्रं भ्रामयेत्तेन तदग्रं तदनन्तरम्

पाकळीच्या सांध्याच्या शेवटापासूनचे माप मध्यभागी ठेवावे. त्याने पाकळीचे टोक फिरवावे आणि मग त्याचा शेवट काढावा.

तदन्तरालं तत्‌पार्श्वे कृत्वा बाह्यक्रमेण च। केशरे तु लिखेद्‌द्वौ द्वौ दलमध्ये ततः पुनः

मधल्या जागेत आणि बाजूला, बाहेरच्या क्रमाने, केशरात दोन दोन पाकळ्यांच्या मध्ये काढाव्यात आणि पुन्हा तसेच करावे.

पद्मलक्षमैतत् सामान्यं द्विषट्‌कदलमुच्यते। कर्णिकार्द्धेन मानेन प्राकसंस्थं भ्रामयेत् क्रमात्

हे कमळाचे सर्वसाधारण रूप बारापाकळ्यांचे आहे असे सांगतात. मध्यभागाच्या अर्ध्या मापाने, पूर्वेकडून सुरुवात करून एकामागून एक फिरवावे.

तत्‌पार्श्वे भ्रमयोगेन कुण्डल्यः षड् भवन्ति हि। एवं द्वादश मत्स्याः स्युर्द्विष्ट्‌कदलकञ्च तैः

त्याच्या बाजूला फिरवून सहा वेटोळे तयार होतात. अशा प्रकारे बारा मासे असतात आणि त्यांच्यामुळे द्विपाकळी कमळ तयार होते.

पञ्चपत्राभिसिद्ध्यर्थं द्विद्विकान्यपराणि तु। चतुर्दिक्षु विलिप्तानि गात्रकाणि भवन्त्युत

पाच पानांच्या सिद्धीसाठी इतर दुहेरी रेषा काढाव्यात. चारही दिशांना त्या प्रमाणे अवयव आखावेत.

त्रीणि कोणेषु पादार्थं द्विद्विकान्यपराणि तु। चतुर्दिक्षु विलिप्तानि गात्रकाणि भवन्त्युत

तीन कोपऱ्यांमध्ये पाय ठेवण्यासाठी वस्तू ठेवाव्यात; उरलेल्या दोन कोपऱ्यांत प्रत्येकी दोन ठेवाव्यात. चारही दिशांना अंगांची खूण करावी.

ततः पङ्क्तिद्वयं दिक्षु वीथ्यर्थन्तु विलोपयेत् । द्वाराण्याशासु कुर्वीत चत्वारि चतसृष्वपि

मग, रस्त्यासाठी दोन ओळी पुसाव्यात; चारही दिशांना प्रत्येकी चार दरवाजे करावेत.

द्वाराणां पार्श्वतः शोभा अष्टौ कुर्याद्विचक्षणः। तत्‌पार्श्व उपशोभास्तु तावत्यः परिकीत्तिताः

दरवाज्यांच्या बाजूला सुज्ञ माणसाने आठ सजावटी कराव्यात; आणि त्याच्या दोन्ही बाजूंना तितक्याच संख्येने उपसजावटी कराव्यात.

समीप उपशोभानां कोणास्तु परिकीर्त्तिताः। चतुर्दिक्षु ततो द्वे द्वे चिन्तयेन्मध्यकोष्ठकैः

उपसजावटींच्या जवळ कोपऱ्यांची खूण करावी; मग चारही दिशांना मधल्या कप्प्यांसह प्रत्येकी दोन विचाराव्यात.

चत्वारिबाह्यतो मृज्यादेकैकं पार्श्वयोरपि। शोभार्थं पार्श्वयोस्त्रीणि त्रीणि लुम्पेद्दलस्य तु

बाहेरच्या बाजूला, प्रत्येक बाजूला चार खूणा कराव्यात; सजावटीसाठी, पाकळीच्या प्रत्येक बाजूला तीन-तीन पुसाव्यात.

तद्वद्विपर्यये कुर्य्यादुपशोभां ततः परम्। कोणस्यान्तर्बहिस्त्रीणि चिन्तयेद्‌द्विर्विभेदतः

त्याचप्रमाणे उलट क्रमाने उपसजावटी कराव्यात; कोपऱ्याच्या आत आणि बाहेर, दोन प्रकारे विभागून तीन-तीन विचाराव्यात.

एवं षोडशकोष्ठं स्यादेवप्तन्यत्तु मण्डलम्। द्विषट्कभागे षट्‌त्रिंशत्‌पदं पद्मन्तु वीथिका

अशा प्रकारे सोळा कप्पे होतील आणि मंडळ पूर्ण करावे; बारा भागात कमळाच्या छत्तीस पाकळ्या असाव्यात आणि रस्ता दाखवावा.

एका पङ्‌क्तिः पराभ्यां तु द्वारशोभादि पूर्ववत्। द्वादशाङ्गुलिभिः मद्ममेकहस्ते तु मण्डले

एक ओळ, पूर्वीप्रमाणे, दरवाज्याच्या बाह्य आणि अंतर्गत सजावटीसाठी असते; मंडळ बारा बोटांनी किंवा एका हाताच्या रुंदीने मोजावे.

द्विहस्ते हस्तमात्रं स्याद्‌वृद्ध्या द्वारेण वाचरेत्। अपीठञ्चतुरस्त्रं स्याद्विकरञ्चक्रपङ्कजम्

दोन हातांचे असेल तर एक हात मोजावे; वाढ करताना दरवाज्याप्रमाणे पुढे जावे. वेदी चौकोनी असावी, त्यात चक्र आणि कमळाचे चित्र असावे.

पद्मार्द्धं नवभिः प्रोक्तं नाभिस्तु तिसृभिः स्मृता। अष्टाभिर्द्वारकान् कुर्य्यान्नेमिन्तु चतुरङ्गुलैः

कमळाचा अर्धा भाग नऊने करावा असे सांगितले आहे; नाभी तीनने मानली जाते. आठ दरवाजे करावेत आणि कडा चार बोटांनी मोजाव्यात.

त्रिधा विभज्य च क्षेत्रमन्तर्द्वाभ्यामथाङ्कयेत्। वञ्चान्तस्वरसिद्ध्यर्थं तष्वास्फाल्य लिखदरान्

शेत तिळा विभागून, मग दोन भागांत खूण करावी; आतल्या स्वराची सिद्धीसाठी, रेषा ठोकून काढाव्यात.

इन्दीवरदलाकारानथवा मातुलाङ्गवत्। पद्मपत्रायतान्वापि लिखेदिच्छानुरूपतः

नीळ कमळाच्या पाकळ्यांसारखी किंवा बत्ताच्या फळासारखी आकृती काढावी; किंवा इच्छेनुसार लांबट कमळाच्या पानांसारखीही काढावी.

भ्रामयित्वा बहिर्न्नेमावरसन्ध्यन्तरे स्थितः। भ्रामयेदरमूलन्तु सन्धिमध्ये व्यवस्थितः

बाहेरील कडा फिरवून, जी खालच्या सांध्यात ठेवलेली आहे, तिला फिरवावी; सांध्याच्या मध्यभागी असलेल्या पाकळीच्या मुळालाही फिरवावे.

अरमध्ये स्थितो मद्यमरणिं भ्रामयेत् समम्। एवं सिद्ध्यन्तराः सम्यक् मातुलाङ्गनिभाः समाः

पाकळीच्या मध्यभागी उभे राहून, मधल्या काडीला सम प्रमाणात फिरवावे; अशा प्रकारे इतर पाकळ्याही बत्तासारख्या आणि सारख्या तयार कराव्यात.

विभज्य सप्तधा क्षेत्रं चतुर्द्दशकरं समम्। द्विधा कृते शतं ह्यत्र षण्नवत्यधिकानि तु

शेत सात भागांत विभागून, चौदा समान भाग करावेत; दोन भाग केल्यावर शंभर आणि त्यावर छान्णव अधिक मिळतात.

कोष्ठकानि चतुर्भिस्तैर्म्मध्ये भद्रं समालिखेत्। परितो विसृजेद्वीथ्यै तथा दिक्षु समालिखेत्

त्या चार कप्प्यांनी मधोमध शुभ चिन्ह काढावे; आजूबाजूला रस्त्यासाठी विभागावेत आणि तशाच प्रकारे दिशांमध्येही काढावेत.

कमलानि पुनर्वीथ्यै परितः परिमृज्य तु। द्वे द्वे मध्यमकोष्ठे तु ग्रीवार्थं दिक्षु लोपयेत्

रस्त्यासाठी पुन्हा कमळे सर्व बाजूंनी गुळगुळीत करावीत; मधल्या कप्प्यांत प्रत्येक दिशेला दोन-दोन गळा (म्हणजे ग्रीवा)साठी पुसाव्यात.

चत्वारि बाह्यतः पश्चात्त्रीणि त्रीणि तु लोपयेत्। ग्रीवापार्श्वे बहिस्त्वेका शोभा सा परिकीर्त्तिता

बाहेरून चार पुसाव्यात, नंतर तीन-तीन पुसाव्यात; ग्रीवेच्या बाजूला, बाहेर एक सजावट करावी असे सांगितले आहे.