अग्निपुराणम्

अष्टानां पूर्व्वबीजानां क्रमशस्त्ववधारयेत्। अङ्गुष्ठेन कनिष्ठान्तं नामयित्वाङ्गुलित्रयम्

या आठ मुख्य बीजांचा क्रम नीट लक्षात घ्यावा; अंगठ्यापासून लहान बोटापर्यंत तीन बोटं वाकवावीत.

ऊद्ध्‌र्वं कृत्वा सम्मुखञ्च थीजाय नवमाय वै। वामहस्तमथोत्तानं कृत्वार्द्धं नामयेच्छनैः

वर उचलून आणि समोर ठेवून नववी मुद्रा करावी; मग डावा हात वर करून, तो हळूहळू अर्धा वाकवावा.

वराहस्य स्मृता मुद्रा अङ्गानाञ्च क्रमादिमाः। एकैकां मोचयेद् बद्‌ध्वा वाममुष्टौ तथाङ्‌गुलीम्

वराहाची मुद्रा स्मरणात ठेवावी, आणि या अंगांच्या क्रमाची सुरुवात अशीच आहे; प्रत्येक बोट बांधून, डाव्या मुठीतून ती सोडावी.

आकुञ्चयेत् पूर्वमुद्रां दक्षिणेत्येवमेव च। ऊद्‌र्ध्वाङ्‌गुष्ठो वाममुष्टिर्मुद्रासिद्धिस्ततो भवेत्

पूर्वीची मुद्रा उजव्या हाताने घट्ट आवळावी; अंगठा वर उचलावा आणि डावा हात मुठीत धरावा. असे केल्याने मुद्रा पूर्ण होते.

नारद उवाच अभिषेकं प्रवक्ष्यामि यथाचार्य्यस्तु पुत्रकः। सिद्धिबाक् साधको येन रोगी रोगाद्विमुच्यते

नारद म्हणाले: मी तुला अभिषेकाची विधी सांगतो, जशी गुरु आपल्या शिष्याला शिकवतो. या विधीने साधकाला सिद्धी मिळते आणि आजारी माणूस रोगातून मुक्त होतो.

राज्यं राजा सुतं स्त्रीञ्च प्राप्नुयान्मलनाशनम्। मूर्त्तिकुम्भान् सुरत्नाढ्यः मध्यपूर्वादितो न्यसेत्

या विधीने राजा राज्य मिळवतो, पुत्र आणि स्त्रिया मिळतात, तसेच दोषांचा नाश होतो. मातीच्या कलशात रत्ने भरून मध्य, पूर्व आणि इतर दिशा येथे ठेवावीत.

सहस्त्रावर्त्तितान् कुर्य्यादथवा शतवर्त्तितान्। मण्डपे मण्डले विष्णुं प्राच्यैशान्याञ्च पीठके

हजार किंवा शंभर प्रदक्षिणा कराव्यात. मंडपात किंवा मंडलावर, विष्णूला पूर्व आणि ईशान्य दिशेला आसनावर स्थापित करावे.

निवेश्य शकलीकृत्य पुत्रकं शाधकादिकम्। अभिषेकं समभ्यर्च्च्य कुर्य्याद्‌गीतादिपूर्वकम्

पुत्र, साधक आणि इतरांना योग्य जागी बसवून, गाणे वगैरे करून अभिषेक नीट करावा.

दद्याच्च योगपीठादींस्त्वनुग्राह्यास्त्वया नराः। गुरुस्च समायान् ब्रूयाद्‌गुप्तः शिष्योथ सर्वभाक्

योगपीठ वगैरे द्यावे; जे लोक तुझ्या कृपेचे पात्र आहेत त्यांनाही द्यावे. गुरु एकत्र जमल्यावर, सर्व काही गुप्तपणे शिष्याला सांगावे.

नारद उवाच साधकः साधयेन्मन्त्रं देवतायतनादिके। शुद्धभूमौ गृहे प्रार्च्च्य मण्डले हरिमीश्वरम्

नारद म्हणाले: साधकाने देवतेच्या स्थानात किंवा अशा जागी मंत्र सिद्ध करावा. शुद्ध भूमीवर किंवा घरात, मंडलावर हरि आणि ईश्वराची पूजा करावी.

चतुरस्त्रीकृते क्षेत्रे मण्डलादीनि वै लिखेत्। रसवाणाक्षिकोष्ठेषु सर्व्वतोबद्रमालिखेत्

चौकोनी केलेल्या जागेत मंडल आणि इतर आकृती काढाव्यात. पारद आणि सुवर्णासाठीच्या कप्प्यात सर्व बाजूंनी शुभ चिन्हे काढावीत.

षट्‌त्रिंशत्कोष्ठकैः पद्मं पीठं पङ्‌क्त्या बहिर्भवेत्। द्वाभ्यान्तु वीथिका तस्माद् द्वाभ्यां द्वाराणि दिक्षु च

छत्तीस कप्प्यांनी कमळाचे आसन ओळीने बाहेर काढावे. दोन कप्प्यांनी वाटा तयार होतात आणि दोन कप्प्यांनी दिशांना दरवाजे असतात.

वर्त्तु लं भ्रामयित्वा तु पद्मक्षेत्रं पुरोदितम्। पद्मार्द्धे भ्रामयित्वा तु भागं द्वादशमं बहिः

रेषा फिरवून समोर कमळक्षेत्र आखावे. अर्धे कमळ फिरवून बाहेर बारावे भाग काढावा.

विभज्य भ्रामयेच्छेषं चतुः क्षेत्रन्तु वर्त्तुलम्। प्रथमं कर्णिकाक्षेत्रं केशराणां द्वितीयकम्

विभागून उरलेले भाग गोलाकार फिरवावेत, चार क्षेत्रे तयार करावीत. पहिले म्हणजे मध्यभाग, दुसरे केशरांसाठी.

तृतीयं दलसन्धीनां दलाग्राणां चतुर्थकम्। प्रसार्य कोणसूत्राणि कोणदिङ्मध्यमन्ततः

तिसरे म्हणजे पाकळ्यांच्या सांध्यांसाठी, चौथे म्हणजे पाकळ्यांच्या टोकांसाठी. मग कोपऱ्यापर्यंत आणि दिशांच्या मध्यापर्यंत रेषा सरळ कराव्यात.

निधाय केशराग्रे तु दलसन्धींस्तुलाञ्छयेत्। पातयित्वाथ सूत्राणि तत्र पत्राष्टकं लिखेन

केशराच्या टोकावर ठेवून, पाकळ्यांच्या सांध्यांचे माप घ्यावे. मग त्या ठिकाणी रेषा सोडून आठ पाने काढावीत.

दलस्न्ध्यन्तशलन्तु मानं मध्ये निधाय तु। दलाग्रं भ्रामयेत्तेन तदग्रं तदनन्तरम्

पाकळीच्या सांध्याच्या शेवटापासूनचे माप मध्यभागी ठेवावे. त्याने पाकळीचे टोक फिरवावे आणि मग त्याचा शेवट काढावा.

तदन्तरालं तत्‌पार्श्वे कृत्वा बाह्यक्रमेण च। केशरे तु लिखेद्‌द्वौ द्वौ दलमध्ये ततः पुनः

मधल्या जागेत आणि बाजूला, बाहेरच्या क्रमाने, केशरात दोन दोन पाकळ्यांच्या मध्ये काढाव्यात आणि पुन्हा तसेच करावे.

पद्मलक्षमैतत् सामान्यं द्विषट्‌कदलमुच्यते। कर्णिकार्द्धेन मानेन प्राकसंस्थं भ्रामयेत् क्रमात्

हे कमळाचे सर्वसाधारण रूप बारापाकळ्यांचे आहे असे सांगतात. मध्यभागाच्या अर्ध्या मापाने, पूर्वेकडून सुरुवात करून एकामागून एक फिरवावे.

तत्‌पार्श्वे भ्रमयोगेन कुण्डल्यः षड् भवन्ति हि। एवं द्वादश मत्स्याः स्युर्द्विष्ट्‌कदलकञ्च तैः

त्याच्या बाजूला फिरवून सहा वेटोळे तयार होतात. अशा प्रकारे बारा मासे असतात आणि त्यांच्यामुळे द्विपाकळी कमळ तयार होते.

पञ्चपत्राभिसिद्ध्यर्थं द्विद्विकान्यपराणि तु। चतुर्दिक्षु विलिप्तानि गात्रकाणि भवन्त्युत

पाच पानांच्या सिद्धीसाठी इतर दुहेरी रेषा काढाव्यात. चारही दिशांना त्या प्रमाणे अवयव आखावेत.

त्रीणि कोणेषु पादार्थं द्विद्विकान्यपराणि तु। चतुर्दिक्षु विलिप्तानि गात्रकाणि भवन्त्युत

तीन कोपऱ्यांमध्ये पाय ठेवण्यासाठी वस्तू ठेवाव्यात; उरलेल्या दोन कोपऱ्यांत प्रत्येकी दोन ठेवाव्यात. चारही दिशांना अंगांची खूण करावी.

ततः पङ्क्तिद्वयं दिक्षु वीथ्यर्थन्तु विलोपयेत् । द्वाराण्याशासु कुर्वीत चत्वारि चतसृष्वपि

मग, रस्त्यासाठी दोन ओळी पुसाव्यात; चारही दिशांना प्रत्येकी चार दरवाजे करावेत.

द्वाराणां पार्श्वतः शोभा अष्टौ कुर्याद्विचक्षणः। तत्‌पार्श्व उपशोभास्तु तावत्यः परिकीत्तिताः

दरवाज्यांच्या बाजूला सुज्ञ माणसाने आठ सजावटी कराव्यात; आणि त्याच्या दोन्ही बाजूंना तितक्याच संख्येने उपसजावटी कराव्यात.

समीप उपशोभानां कोणास्तु परिकीर्त्तिताः। चतुर्दिक्षु ततो द्वे द्वे चिन्तयेन्मध्यकोष्ठकैः

उपसजावटींच्या जवळ कोपऱ्यांची खूण करावी; मग चारही दिशांना मधल्या कप्प्यांसह प्रत्येकी दोन विचाराव्यात.

चत्वारिबाह्यतो मृज्यादेकैकं पार्श्वयोरपि। शोभार्थं पार्श्वयोस्त्रीणि त्रीणि लुम्पेद्दलस्य तु

बाहेरच्या बाजूला, प्रत्येक बाजूला चार खूणा कराव्यात; सजावटीसाठी, पाकळीच्या प्रत्येक बाजूला तीन-तीन पुसाव्यात.

तद्वद्विपर्यये कुर्य्यादुपशोभां ततः परम्। कोणस्यान्तर्बहिस्त्रीणि चिन्तयेद्‌द्विर्विभेदतः

त्याचप्रमाणे उलट क्रमाने उपसजावटी कराव्यात; कोपऱ्याच्या आत आणि बाहेर, दोन प्रकारे विभागून तीन-तीन विचाराव्यात.

एवं षोडशकोष्ठं स्यादेवप्तन्यत्तु मण्डलम्। द्विषट्कभागे षट्‌त्रिंशत्‌पदं पद्मन्तु वीथिका

अशा प्रकारे सोळा कप्पे होतील आणि मंडळ पूर्ण करावे; बारा भागात कमळाच्या छत्तीस पाकळ्या असाव्यात आणि रस्ता दाखवावा.

एका पङ्‌क्तिः पराभ्यां तु द्वारशोभादि पूर्ववत्। द्वादशाङ्गुलिभिः मद्ममेकहस्ते तु मण्डले

एक ओळ, पूर्वीप्रमाणे, दरवाज्याच्या बाह्य आणि अंतर्गत सजावटीसाठी असते; मंडळ बारा बोटांनी किंवा एका हाताच्या रुंदीने मोजावे.